Moord op Johan de Witt en zijn broer.
Deze moord op de gebroeders de Witt is wellicht de meest beruchte gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis. Johan de Witt was de raadpensionaris van Holland tussen 1653 en 1672. Hij was de belangrijkste politicus tijdens het eerste stadhouderloze tijdperk en ook was hij een begaafde wiskundige.
Zijn moord had alles te maken met Willem II (de prins van Oranje waar ik eerder over heb geschreven) en diens enige legitieme zoon. Johan de Witt had het stadhouderschap voor eeuwig afgeschaft in 1667 om te voorkomen dat er nog een oranje aan de macht kwam, na de disastreuze coup pogingen van Willem II. Dit zat niet lekker met de Orangisten, politieke aanhangers van de familie Oranje. Onder druk van deze politieke beweging stelde Johan voor om de prins van Oranje toch een veldtocht te laten leiden in 1672.
Helaas zou het jaar 1672 de geschiedenis ingaan als het rampjaar. Engeland verklaarde de oorlog, Frankrijk verklaarde de oorlog, polders werden onder water gezet uit verdediging wat leidde tot boze boeren en steden in het oosten gaven zich zonder slag of stoot over vanwege de verwaarloosde leger van het republiek. Johan de Witt organiseerde vredesonderhandelingen met Frankrijk maar het volk zag dit als landverraad en begon Johan de schuld te geven van alle ellende.
Op 21 juni 1672 vond er zich een poging tot moord plaats op de gebroeders de Witt. Johan raakte zwaargewond maar overleefde de aanval. Hij moest weken op bed blijven liggen om te herstellen. Tijdens deze periode werd het eeuwige edict afgeschaft en werd de zoon van Willem II aangesteld tot stadhouder Willem III. Met Willem II nu als stadhouder, verloor Johan al zijn politieke macht en trad af als raadpensionaris. Op 23 juli van dat jaar, vertelde een barbier-chirurgijn, Willem Tichelaar, dat Cornelis de Witt hem 30,000 gulden had aangeboden om Willem III te laten vermoorden.
Cornelis de Witt, de broer van Johan, werd hierna gearresteerd maar Willem Tichelaar werd ook gearresteerd nadat Cornelis beweerde dat ook Tichelaar betrokken was bij het beramen van een moordaanslag op Willem III. Cornelis de Witt werd opgesloten in de Gevangenpoort in Den Haag. Na een gerechtelijk proces werd Willem Tichelaar vrijgesproken maar Cornelis de Witt werd levenslang verbannen uit Holland.
Op 20 augustus 1672 werden in de ochtend talloze pamfletten opgehangen in Den Haag. Op deze pamfletten werd opgeroepen om de gebroeders de Witt te vermoorden. Met een list werd Johan de Witt in de val gelokt door een valse boodschap te sturen dat zijn broer met hem wilde spreken. Een menigte van burgers en schutters hadden zich verzameld rond de gevangenis nadat Johan was aangekomen om zijn broer te bezoeken. Aanvankelijk werd de gevangenis nog beschermd door de cavalerie maar zij werden weggestuurd wat de doodsvonnis was voor de gebroeders de Witt.
De menigte drong zich uiteindelijk binnen de gevangenis rond het einde van de middag en sloegen Cornelis de Witt dood met slagen van geweerkolven. Johan de Witt werd van achteren door zijn hoofd heen geschoten door luitenant ter zee Maerten van Valen. De lichamen werden vervolgens volledig uitgekleed en ondersteboven opgehangen aan een wipgalg.
Verschillende ledematen werden afgesneden zoals de tenen, neuzen, lippen, duimen, handen, tongen, vingers en handen. Ook werden alle ingewanden uit de lichamen gehaald en deels door omstanders opgegeten. Verder werden de lichamen ook nog gecastreerd en hun harten werden eruit gesneden. Een paar van deze lichaamsdelen zijn nog steeds te bezichtigen in het Haags historisch museum.
Waarom had stadhouder Willem III niet op tijd ingegrepen? Alle bewijzen leiden tot de conclusie dat Willem III de moord heeft laten gebeuren door zich bewust geheel afwezig te houden. Er zijn zelfs theorieën dat Willem III zelf betrokken was met de publicatie van de pamfletten. Ook bestrafte Willem III de moordenaars niet en gaf zelfs beloningen aan hen.
Hier is een schilderij waarop de verminkte lichamen te zien zijn, geschilderd door Jan de Baen in 1672 terwijl de lichamen nog steeds aan de wipgalg hingen waardoor deze schilderij een zeer realistische weergave is van de moord. Je kan deze schilderij bezichtigen in het rijksmuseum in Amsterdam.
En hier is ook een foto van een tong en een vinger van de gebroeders de Witt.
