Główne symptomy DID
Dysocjacyjne zaburzenie tożsamości (DID) jest najlepiej znane z alterów, zdysocjowanych części osobowości, które osoba z DID doświadcza jako oddzielne od siebie. Jednak przed postawieniem diagnozy wiele osób z DID odczuwa skutki posiadania alterów, niekoniecznie będąc ich świadomych. Osoby z DID cierpią na amnezję dysocjacyjną zarówno w związku z traumatyczną przeszłością, jak i wieloma czynnościami swoich alterów (amnezja między tożsamościami), a także często doświadczają innych problemów z pamięcią (Dell, 2006)1. Mogą znaleźć dowody amnezji, takie jak rzeczy, których zdobycia nie pamiętają, dzieła sztuki lub pisma, których nie rozpoznają, bycie przez nieznajomych, którzy zachowują się wobec nich w znajomy sposób, lub bycie konfrontowanym z ich rzekomymi działaniami że nie mogą sobie przypomnieć. Czasami mogą doświadczyć fugi dysocjacyjnej i nagle znaleźć się w innym miejscu bez wyjaśnienia, jak się tam dostali. Mogą istnieć okresy w ich życiu, których nie pamiętają. I odwrotnie, mogą doświadczyć retrospekcji traumatycznych wydarzeń, a następnie nie być w stanie przypomnieć sobie tego, co właśnie zapamiętali (Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA), 2013)2.
Osoby z DID mogą również doświadczać bardziej bezpośrednich dowodów na istnienie swoich alterów. Mogą słyszeć „głosy”, których początkowo nie rozumieją skąd pochodzą. Mogą doświadczać natrętnych emocji, doznań, myśli i popędów, które nie mają dla nich sensu i nie wydają się ich własnymi. Często robią lub mówią rzeczy, których nie planowali robić ani mówić, a czasami mogą mieć wrażenie, że obserwują, jak ich ciało robi rzeczy, których nie mogą przewidzieć ani kontrolować. Ich umiejętności i zdolności mogą się zmieniać, podobnie jak ich wiedza. Ich preferencje, postrzeganie i wspomnienia zmieniają się między alterami (Dell, 2006)1.
DID obejmuje również szereg innych objawów dysocjacyjnych. Zmiana tożsamości odpowiada za istnienie alterów, ale DID wiąże się również z wysokim poziomem dezorientacji tożsamości (niepewność, kim się jest), depersonalizacją (poczucie odłączenia od aspektów siebie, w tym własnych emocji, myśli, wspomnień, doznań fizycznych, ciała lub części czyjeś ciało lub tożsamość) i derealizacją (poczucie odłączenia od otoczenia lub poczucie, że nic nie jest prawdziwe). Może to objawiać się jako jednostka: poczucie, że jej ciało jest obce i tak naprawdę nie jest jej; poczucie, że przekształcili się w inny wiek, płeć lub budowę; nierozpoznawanie się w lustrze; czuć się jak oszust, który przejął życie kogoś innego; lub poczucie, że wszystko, co im się przydarzyło, to tylko scenariusz do filmu. Osoby z DID mogą również doświadczać: stanów transu, w których wykazują minimalną świadomość lub zdolność reagowania na otoczenie; zaburzenia percepcyjne, takie jak wrażenie, że dźwięki dochodzą z daleka; oraz objawy somatyczne, takie jak bóle brzucha, bóle głowy lub bóle stawów w odpowiedzi na stres emocjonalny (Dell, 2006)1. DID jest tak silnie powiązany z objawami dysocjacyjnymi, że diagnoza DID czyni zbędnym wszelkie inne diagnozy zaburzeń dysocjacyjnych.
Ponieważ DID jest wynikiem traumy, jest wysoce współwystępujący z zespołem stresu pourazowego (PTSD) i złożonym zespołem stresu pourazowego (C-PTSD), a częste są flashbacki, odrętwienie emocjonalne, koszmary nocne, rozregulowanie emocjonalne i pesymizm co do przyszłości. Osoby z DID często mają również inne zaburzenia współistniejące, w tym zaburzenia nastroju (takie jak duże zaburzenie depresyjne), zaburzenia lękowe (takie jak zespół lęku społecznego), zaburzenia osobowości (takie jak zaburzenie osobowości typu borderline (BPD)), zaburzenia odżywiania (takie jak jadłowstręt psychiczny) lub zaburzenie konwersyjne (APA, 2013)2. Czasami osoby z DID mogą doświadczać psychozy dysocjacyjnej, rodzaju psychozy reaktywnej wywoływanej przez skrajny stres i związanej z objawami dysocjacyjnymi (Dell, 2006)1.
1 Dell, P. F. (2006). A new model of dissociative identity disorder. Psychiatric Clinics of North America, 29(1), 1-26. doi:10.1016/j.psc.2005.10.013
2 American Psychiatric Association. (2013). Dissociative Disorders. In Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). http://dx.doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596.dsm08
