Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Từ giữa năm 1929 đến đầu năm 1930, ở Việt Nam, ba tổ chức cộng sản lần lượt ra đời là Đông Dương Cộng sản Đảng (tháng 6-1929), An Nam Cộng sản Đảng (tháng 11-1929) và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn (tháng 1-1930). Điều đó phản ánh xu thế tất yếu của phong trào đấu tranh cách mạng ở Việt Nam. Tuy nhiên, sự tồn tại của ba tổ chức cộng sản làm cho lực lượng bị phân tán và thiếu thống nhất về tổ chức.
Lúc đó, Nguyễn Ái Quốc mặc dù đang hoạt động ở nước ngoài nhưng vẫn thường xuyên theo dõi tình hình cách mạng trong nước. Người cho rằng, nếu tiếp tục tồn tại ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam về lâu dài không có lợi cho cách mạng.
Với trách nhiệm trước lịch sử, dân tộc và nhãn quan chính trị sắc bén, cuối năm 1929, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lúc đó đang ở Xiêm (Thái Lan) đã chủ động về triệu tập đại biểu đại diện các tổ chức công sản, chuẩn bị cho hội nghị (mặc dù chưa nhận được chỉ thị của Quốc tế Cộng sản về yêu cầu thống nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam), bàn về hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Đông Dương.
Ngày 23-12-1929, Nguyễn Ái Quốc đã rời Xiêm đi sang Hồng Công, Trung Quốc để chuẩn bị triệu tập Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành một Đảng Cộng sản duy nhất ở Việt Nam. Hội nghị diễn ra từ ngày 6-1-1930 đến ngày 7-2-1930, tại Cửu Long – Hồng Kông (Trung Quốc).
Tại Hội nghị, dưới sự điều hành khéo léo và tài tình của Nguyễn Ái Quốc, các đại biểu đã nhất trí “Bỏ mọi thành kiến xung đột cũ, thành thật hợp tác để thống nhất các nhóm cộng sản Đông Dương”4 và thành lập một chính đảng cộng sản duy nhất ở Đông Dương, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam; thông qua Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng, Điều lệ vắn tắt của Đảng, Chương trình tóm tắt của Đảng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc soạn thảo. Các văn kiện trên đã trở thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
Cương lĩnh chính trị đầu tiên mặc dù còn tóm tắt, nhưng đã vạch ra những vấn đề cơ bản về chiến lược và sách lược của cách mạng tư sản dân quyền ở Việt Nam, như về phương hướng chiến lược của cách mạng, nhiệm vụ cách mạng, lực lượng cách mạng, phương pháp cách mạng, mối quan hệ cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, và về vai trò lãnh đạo của Đảng.
Các nội dung của Cương lĩnh chính trị đầu tiên vừa thấm nhuần sâu sắc quan điểm Chủ nghĩa Mác – Lênin về cách mạng vô sản, đồng thời có sự sáng tạo nổi bật của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam.
Sự kiện Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và thông qua được Cương lĩnh đúng đắn, với vai trò to lớn của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, đã chấm dự thời kỳ khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo cách mạng ở Việt Nam. Từ đây, cách mạng Việt Nam có một chính đảng cộng sản duy nhất của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam lãnh đạo, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời cách đây gần 95 năm, tuy nhiên, tầm vóc của sự kiện đó vẫn còn giá trị trường tốn đối với sự phát triển của dân tộc Việt Nam. Thời gian càng lùi xa, chúng ta càng cảm nhận và đánh giá được công lao to lớn của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đối với sự ra đời, phát triển và trưởng thành của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đại tá, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó viện trưởng Viện Lịch sử quân sự