Als de verwarming het niet meer doet, laat je daar een monteur naar kijken. Als de auto met pech staat, bel je de Wegenwacht of breng je hem naar de garage. En als je computer er mee ophoudt, bel je je neef (nee, ik weet er niks van af!) of laat je hem nakijken bij de winkel waar je hem gekocht had. Iedereen snapt: als je een ingewikkeld probleem hebt dat je zelf niet op kan lossen is het handig om dat probleem op te laten lossen door mensen die er goed in zijn. Die meer kwaliteit leveren of sneller zijn, en die jou tijd opleveren want je hoeft het zelf niet te doen. Als iedereen z'n eigen verwarming ging repareren, z'n eigen auto ging fiksen en z'n eigen computer weer ging maken, dan duurt dat in het gunstige geval verschrikkelijk lang waardoor je heel je leven bezig bent met klusjes die iemand anders zó voor je had opgelost. In het negatieve geval lukt het je helemaal niet waardoor je terugvalt naar het stenen tijdperk en je elke dag je buren moet smeken of ze de havermout die ze over hebben met je willen delen. Als iedereen alles zelf doet, wordt het chaos. Als iemand een probleem beter op kan lossen dan jij, dan moet je het die ander laten doen en moet je niet zelf gaan lopen rommelen. In die rommeltijd had je namelijk ook kunnen doen waar je wél goed in was en daar weer 5 andere mensen mee kunnen helpen. Als iedereen dus doet waar hij of zij goed in is, dan kan er op de wereld een heleboel gedaan worden tegen minder energie. Maar goed, hoe weet je nou of iemand een probleem beter op kan lossen dan jij? Want als je ergens echt helemáál niks van af weet, dan heb je ook geen idee hoe moeilijk een probleem nou echt is, en of je het zelf kan oplossen of dat er iemand anders voor moet komen. Als je echt nérgens iets van af weet, dan moet je zelfs voor de kleinste klusjes speciaal iemand laten komen, die uren moet rijden en je honderden euro's kost, om iets op te lossen wat je zelf had kunnen doen in 2 minuten, als je wist hoe het moest. En terwijl de timmerman van huis naar huis rijdt om overal een schilderijtje de muur in te slaan, komt hij niet meer toe aan het bouwen van huizen. De automonteur is alleen nog maar halve tennisballen op trekhaken aan het leggen, en je neef (niet ik!) legt je nog een keer uit dat de PC het niet doet als de stekker er niet in zit. Ook daar wordt de wereld dus niet echt gelukkig van. Als je niet weet hoe ingewikkeld een probleem is en hoeveel werk het is om het op te lossen, dan is dat is inefficiënt voor de wereld in het algemeen, maar ook erg kostbaar voor jouzelf: voor elk klusje moet je iemand laten komen, en je hebt geen idee of de prijs die hij of zij vraagt een eerlijke prijs is; en dus betaal je maar gewoon. Totdat je blut bent en ook vanzelf weer in het stenen tijdperk belandt. We moeten dus aan de ene kant niet alles zelf willen doen, maar aan de andere kant ook niet alles uit besteden. Waar het op neerkomt is dat we precies die dingen moeten doen die op de lange termijn meer tijd of waarde opleveren dan wanneer iemand anders het gedaan zou hebben. Dus als jij zelf het schilderij kan ophangen, moet je dat doen als het iemand anders (de timmerman bijvoorbeeld) méér tijd zou kosten om het te doen. Als je één keer een paar uur bezig bent om wat Engelse woorden te leren, gaat dat jou (en je vakantiegenoten of collega's) op de lange termijn een heleboel tijd opleveren. Als jij zelf even uit kan zoeken dat een computer alleen werkt als ie stroom heeft, dan scheelt dat tijd voor iedereen. Maar als je er weken over gaat doen om de auto te repareren, dan kan je dat beter bij de garage laten doen als zij dat sneller kunnen. Dan wordt dus de vraag nu: hoe weet ik hoeveel tijd het mij en iedereen (op de lange termijn) gaat kosten als ík het probleem oplos, en hoe weet ik hoeveel tijd het mij en iedereen gaat kosten als iemand ánders het probleem gaat oplossen. Dat hangt natuurlijk af van een heleboel dingen (hoe goed jij bent in het oplossen, hoeveel tijd dat kost, hoe goed iemand anders is in het oplossen, hoeveel tijd dat kost, maar ook of jij of die andere persoon niet beter nog ándere problemen kunnen oplossen die nóg meer tijd besparen) maar het helpt al erg als je begrijpt hoe ingewikkeld het is om een bepaald probleem op te lossen, en hoeveel tijd het dan voor jou of de expert kost om het op te lossen. Natuurlijk kan je dan bij elk probleem eerst op internet kijken wat de oplossing voor je probleem is, maar als je een lijst met stappen ziet, dan heb je geen gevoel bij hoe moeilijk het probleem nou écht is, en of jij dat wel of niet kan. Dat blijkt ook wel: soms ben je uren aan het zoeken en kan je het probleem tóch niet oplossen zoals je voor ogen had, of maak je het probleem zelfs erger, en moet er alsnóg iemand komen om het te fiksen. Wat beter helpt om te beoordelen hoe ingewikkeld een probleem is, is een beetje basiskennis en een 'gevoel' bij problemen op een bepaald gebied. Zodat je begrijpt wát er nodig is om het probleem op te lossen, en dat je dan kan beslissen of je het zelf kan of dat je het níet kan en dat je er iemand anders bij moet halen. Nu komt de clou: je weet pas dat je iets zelf niet kan als je een keer hebt gefaald. Dat faalpunt moet je proberen op te zoeken. Dáárom is het goed om af en toe gewoon eens wat kleine dingen uit te proberen, om een gevoel ergens bij te krijgen. Om op school alle lesstof en praktijk te zien als een manier om te kijken waar je goed in bent, en waarin niet. Om te zorgen dat je later de juiste dingen zelf doet en de juiste dingen aan anderen overlaat, zodat we allemaal niet in de steentijd belanden. Alvast bedankt namens de monteur die geen halve tennisbal op je trekhaak wil zetten, namens je neef (ik!) en ook namens je buurman die geen zin heeft elke dag voor jouw havermout te zorgen..! :-)
