Hipotiroidi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?
Görülme oranı sıklıkla artan hipotiroidi hastalığından muzdarip olanlar, hastalık tanısını alıp ne yapacağını bilemeyenler için beslenme uzmanı ve diyetisyen Şeyda Ertaş kapsamlı bir makale hazırlayarak, hipotiroidi hastalığı ile ilgili detaylı bilgiler verdi. Keyifli okumalar.
Hipotiroidi Nedir?
Hipotiroidi, tiroid bezinden vücut için yeterli miktarda tiroid hormununun üretilememesidir. Tiroid hormonları vücuttaki enerjinin kullanımı, büyüme ve metabolizmanın düzenlenmesinde etkilidir. Yetersizliği durumunda tiroid hormonu seviyeleri düşer ve vücut fonksiyonlarında yavaşlama ve bozulmalar görülür.
Tiroid hormonlarının seviyeleri düşük olduğunda hipofiz bezinden Tiroid Stimüle Edici Hormon(TSH) salgılanır ve tiroidler kan dolaşımına bırakılır.
Hipotiroidi Türleri Nelerdir?
Üç çeşit hipotiroidi vardır. Primer, sekonder ve tersiyer hipotiroidi.
Primer Hipotiroidi: Hipofiz bezi tarafından sinyal gönderilmesine rağmen tiroid bezinde yeterli miktarda tiroid hormonu(T3-T4) üretilemez.
Sekonder Hipotiroidi: Tiroid bezinin yapısında veya çalışmasında sorun yoktur. Hipofiz bezi tarafından salınan TSH miktarının yetersizliği söz konusudur.
Tersiyer Hipotiroidi: Hipotalamustan tirotropin salgılattırıcı hormonun (TRH) yetersiz salgılanması, TSH hormonunun yetersiz üretimine neden olur.
Hipotiroidi Neden Olur?
Hashimoto Hastalığı: Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması sonucu ortaya çıkan, önlenemeyen bir hastalıktır.
Hipertiroidi Tedavisi: Radyoaktif iyot ve antitrioid ilaçlarla hipertiroidi hastalığı tedavi edilmek istenirken bazen bu yöntemler, tiroid hormonunun üretimini çok fazla düşürdüğü için kalıcı hipotiroidizme yol açabilir.
İyot Eksikliği: İyot tiroid hormonlarının üretilmesi için gereklidir. Diyetle alınan iyotun yetersiz olması durumunda hipotiroidiye neden olabilir.
Tiroid Bezinin Cerrahi İşlemle Alınması: Tiroid bezinin tamamının veya belli bir kısmının ameliyatla alınması tiroid hormon üretimini yavaşlatabilir veya durdurabilir.
Radyasyon Tedavisi: Baş ve boyun kanserlerini tedavi etmek için uygulanan radyoterapi, tiroid bezine zarar verebilir.
İlaçlar: Psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılan lityum, tiroid hormonunun üretimine engel olabilir.
Gebelik: Gebelik sürecinde vücut tiroid bezi hormonlarına karşı antikor üretebilir. Tedavi edilmediği takdirde düşük, ölü doğum veya fetüste hasarlara neden olabilir.
Hipotiroidi Belirtileri Nelerdir?
Hipotiroidide görülen belirtiler hormonlardaki seviyenin şiddetine göre farklılık gösterebilir. Belirtiler zamanla artarak ortaya çıkabilir. Belirtilere göz gezdirecek olursak;
Halsizlik ve yorgunluk
Şişkinlik
Daha az terleme
Mutsuzluk
Erkeklerde ergenlik gecikmesi
Kabızlık
Yüksek kolesterol düzeyi
Tırnakların incelmesi ve kırılması
Üşüme
Uyku bozukluğu
Depresyon
Adet düzensizliği
Kilo artışı
Saçlarda dökülme
Ciltte kuruluk olması
Kansızlık
Konsantrasyonda azalma
B12 düşüklüğü
Hipotiroidi Nasıl Tedavi Edilir?
Hastalığın nedeni Hashimoto Tiroidi ise tiroid bezi tahrip olduğundan, tiroidin salgılayamadığı hormonun yerine koyulması gerekir. Ayrıca bu tedavi ömür boyu sürebilir.
Tiroidin az çalıştığı durumlarda, doktor kontrolünde hormon takviyesi ilaçlar kullanılır. Ancak demir ve mide ilaçları, kalsiyum tabletleriyle birlikte veya yemekle alınması durumunda bağırsaklardan emilim aşamasında problem oluşabilir.
Gebe, yaşlı ve koroner kalp hastalığı olan bireylerde hipotiroidi varsa sık sık kontrol edilmesi gerekir. Tiroid hormon ilaçları kalbin daha hızlı çalışmasına neden olduğu için sık sık ilaç dozu ayarlaması gerekebilir.
Tahlillerinizde TSH yüksekliği varsa ancak semptomlar çok hafifse ilaç tedavisi olmayabilir. Birkaç ayda bir yeniden tahlil yaptırarak takip edilebilir.
Beslenme tedavisinde guatrojenik besinlerin diyetten uzaklaştırılması, iyot alımının yeterli düzeyde olması, Çok yağlı ve şekerli besinlerin tüketiminin azaltılması önerilir.
Hipotiroidi Metabolizmayı Nasıl Etkiler?
Tiroid hormonları metabolizma hızının ayarlanmasına yardımcıdır. Metabolizma ne kadar hızlıysa harcanan enerji de o kadar fazla olur. Bu durum daha hızlı kilo verilmesine yardımcı olur.
Hipotiroidi hastalarında tiroid hormonlarının yetersiz üretiminden dolayı metabolizmaları yavaştır. Bazal metabolizma hızları da düşeceğinden kandaki kolesterol seviyeleri artabilir, ani kilo alımları olabilir, kilo verilmek istendiğinde süreç çok uzun olabilir.
Hipotiroidi Hastalarında Beslenme Tedavisi Nasıl Olur?
Tek başına ilaç veya diyet hastalığı tedavi etmek için yeterli değildir. Doktorun belirlediği ilaç tedavisi ve diyetisyenin hazırladığı hipotiroidiyle uyumlu beslenme programı bir arada olmalıdır.
Tiroid hastalığında beslenme tedavisi kesin olarak başarı sağlamayabilir ancak bazı değişiklikler tiroid hormonlarının olması gereken şekilde çalışmasına katkı sağlayabilir.
Beslenme programında çeşitliliğe dikkat edilmelidir.
Yağ ve sodyum içeriği yüksek gıdalardan uzak durulmalıdır.
Posadan zengin beslenilerek hem kabızlık önlenmeli hem de doygunluk arttırılarak daha az kalori alımı sağlanmalıdır.
Metabolizmanın hızlanması için protein alımı yeterli veya bir miktar fazla olmalıdır.
Ketojenik diyetten uzak durulmalıdır. Çünkü çok az karbonhidrat alımı tiroid hormon seviyesini düşürebilir.
Diyetle yeterli miktarda iyot alınmalıdır.
Hipertiroidi Hastaları Neler Tüketmelidir?
İyot: İyot eksikliği için yemeklerde iyotlu sofra tuzları kullanılmalıdır. Deniz ürünleri, yumurta, süt gibi iyot bakımından zengin besinler tüketilmelidir.
Selenyum: Selenyum vücutta en fazla tiroid bezinde bulunur. Tiroid fonksiyonları için gerekli enzimler için gereklidir. Deniz ürünleri, yumurta, yağlı tohumlar iyi bir selenyum kaynağıdır.
Antioksidanlar: Antioksidanlar tiroid bezini serbest radikallerden koruyarak zarar görmesini engelleyebilir. Diyetle yeterli miktarda sebze ve meyve alımı özellikle A, C, E vitaminlerinin alımı önemlidir.
B Grubu Vitaminleri: Yeşil fasulye, ıspanak ve tam tahıllı, kepekli gıdalar B vitamini ve demir içerir. Yetersizliğinde metabolizmanın yavaşlamasına, halsizliğe, mutsuzluğa neden olabilir.
Hipotiroidi Hastaları Hangi Besinlerden Kaçınmalıdır?
Guatrojenik Besinler
Guatrojen kelimesi, guatr hastalığına neden olan besinlere denilir. Bu besinler kandaki tiroid hormonu miktarını azaltarak tiroid bezinin daha fazla çalışmasına neden olurlar.
Brokoli, karnabahar, mor lahana, beyaz lahana, brüksel lahanası, şalgam, hardal tohumu, turp, marul, çin lahanası, yer fıstığı, soya fasulyesi, badem, armut, çilek, tatlı patates, tofu, soya sütü
İşlenmiş Ürünler
Salam, sosis, sucuk, fastfood vb. gibi işlenmiş ürünlerin tüketiminden yüksek sodyum ve kalori içeriğinden dolayı uzak durulmalıdır.
Soya ve Soya Bazlı Ürünler
Yapısında bulunan fitoöstrojenler, tiroid hormonunun üretiminde görevli bir enzimi inhibe edebileceğinden uzak durulmalıdır.
Sodyum İçeriği Yüksek Besinler
Ödem artışı, yüksek tansiyon açısından risk altında olan hipotiroidi hastaları şarküteri ürünleri, salamura besinlerden uzak durmalıdır.
Özet Olarak
Yazımızda, hipotiroidi hastalığının ne olduğunu ve nasıl tedavi edilebileceğini yazdık. Otoimmün veya çevresel etkenle oluşan hipotiroidi metabolizmanın hızı ve düzenlenmesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Sosyal hayatı olumsuz etkileyeni ani kilo artışlarına neden olan hastalığın tedavisinde doktor ve diyetisyen birlikte görev almalıdır.
Kaynak: https://www.dytseydaertas.com/hipotiroidi-nedir-belirtileri-nelerdir-nasil-tedavi-edilir/