Kemal Paşa bakışlarıyla beni süzdü, selamladı ve doğrudan doğruya konuya girerek şunları söyledi: “Profesör, size inşaatına yeni başlanmış olan öğretmen okulunu ve okulun planlarını gösterdiler. Gördükleriniz modern bir öğretmen okulunu ifade edebiliyor mu?”
Kısa bir duraklamadan sonra cevap verdim: “Ekselans, Kemalettin’le beraber çalışırsak bina modern bir okul olur.” Bunun üzerine Kemal Paşa, Size bunu sormadım, dedi. Size şunu sordum: Şu anda gördüğünüz modern bir öğretmen okulu mu? Bu durumda fikrimi açıkça söylemem gerekiyordu.Projenin modern bir okul olarak görülemeyeceğine hak verdim.
Kemal paşa,bakana, Necati’ye dönerek, planları bir kenara bırakın,okulu Prof. Egli’nin inşa etmesini istiyorum, dedi. Verilen bu karardan sonra görüşme bitmiş ve ben beynimi saran düşüncelerimle başbaşa kalmıştım. Salonda sürekli dolaşıyor, sürekli Kemalettin’i ve olanları düşünüyordum. Daha bir gün önce beni istasyonda o kadar dostça, babaca karşılamış olan kişinin elinden inşaat alınıyordu. Ankara’ya gelir gelmez nahoş bir olayın ortasında kalmıştım. Bu durumda ne yapmam gerekirdi?
Ernst Egli ne yapabilirdi, onu yaptı. Siyaseten doğrulandı. Yüzyıl başından beri önce İstanbul, sonra Cumhuriyet’le Ankara’da devlet çayırında at koşturan, dönemin şahaneleri Kemaleddin Bey, Vedad Bey Ve Mongeri Bey’lerin devri ekselansın bakışlarıyla son bulur. Aynı yıl Kemaledin Bey Ölür, İstanbul’da Akademi’nin başındaki Mongeri bir sene sonra görevini Egli’ye devreder. Vedad Bey İstanbul’a döner, bir kaç apartman daha yapacaktır. Ne derler, henüz modern olmamıştık, henüz piyasa şartları mimarlar için başka türlü bir varoluşa uygun değildi. İsviçreli Egli Modern olmuştu.
1927’de Ernst Egli , Maarif Vekaleti himayesinde Ankara’ya gelir. Garda Maarif Vekili Mustafa Necati ve Mimar Kemaledin karşılar. O sırada Kemaleddin Gazi Eğitim Enstitüsü projesi üzerinde çalışıyor. Egli’yi sıcak karşılamış, ölümü de öyle karşılamış olmasını umuyorum. Erken ölümünün kendisi için hayırlı olduğu söylenir. Projeyi alan Egli, belki ayıp olmasın diye görünüşlere çok dokunmamış, sınıfların hacimleriyle oynamış biraz, maliyeti azaltmış. Evet bu istek, modern mimarlık hareketinin orjinalinin içeriğinde mevcut. Fakat Ekselans’ın istediği modern ifade, bu binada mevcut değil. Ekselansın iradesiyle, Egli’nin başlatacağı cumhuriyet modernizmi, çoğu zaman içeriksiz, her daim modern ifadeli olacak. Ekselansın son nefesiyle unutulacak. Ülkenin kadim alışkanlığı, siyaseten doğrulanmak, yani faiz devam edecek.
Gazi eğitim enstitüsü, şimdi Gazi Üniversitesi rektörlüğü kötü bir bina. Kemaleddin Bey daha iyi binalarıyla anılır, ben anarım. Birçok kimseler, Kemaleddin Bey’i çok kötü anıyorlar. Her gün, her yerde karşımıza çıkan o yeni kamu yapıları, okul binaları, ak sarayları Kemaleddin Bey’i kötü kötü hatırlatıyorlar.3. Milli denecek bu yapı furyası, öncekilerden bir yönüyle ayrılıyor. Öncekileri var edenler kamu binası, okul, banka, iş hanı ayırt etmeden aynı hassasiyetlerle yapıyı şekillendirdiler. Şimdikiler devletin yörüngesinde başka, finansın yörüngesinde başka hareket ediyorlar. Hayırsever bir iş adamımız olsun,okul yaptırırken başka, Rezidans yaptırırken başka görüntü,modern ifade talep ediyor, Reis olsun, bir plazayı veya AVM’yi kastederek, Ey mimarlar bunu yaparken hiç mi Allah’tan korkmadınız demiyor. Demek ki artık modernleştik, farklı mimari varoluşlar mümkün ülkemizde.
Kemaleddin Bey Egli’den sonra nihayet siyasetin yörüngesine girdi. Hiçbiri Kemaleddin Bey kadar işini ve hayatı sevmeyen adamların elinde onun görüntüleri, bizi cennete götürsün için kullanılıyor. Hırsızın suçu bir yana, Kemaleddin Bey’in bu durumda ne yapması gerekirdi?
Bir hikaye buldum. Adam akıllı bir kaynak yok ortada. Doğruluğu yanlışlığı kimseyi ilgilendirmiyor anlaşılan, beni de ilgilendirmiyor. Beni ilgilendiren kısmı, Mimar Kemaleddin’in neden iyi olduğu sorusuna böyle bir cevap veriliyor oluşu.
Hikaye şu, 1926 yılında ressam İbrahim Çallı, Namık İsmail, Maarif Vekili Mustafa Necati’den bir müze isterler. O da seçin bir binayı vereyim der. Tabi ressamlar gavur olduğu için Sultanahmet Camii’ni seçerler, hatta sergilenecek eserlerin iyi ışık alması için, caminin kubbesinde bir delik açılması iyi olacaktır. Mecliste bulunan Mimar Kemaleddin “himmetiyle” bu talebin gerçekleşmesini engeller. Bu hikayeyi anlatan zevatın muhtelif meditasyonları *** ızdırabı başkadır, Kemaleddin’in başka. Benimki daha başka.
O an orada olmamış olaydı, himmetini bizden esirgemiş olaydı, böyle bir hikaye dolaşıma girmeyeydi, bugün Mimar Kemaleddin ve yaptıklarıyla karşılaşmak bizim için daha kolay olacaktı. Olsun isterdim.
vaporwave
theartofmadeline
stormborns
areudirty
ellievsbear
2087
izzy806
