Adolescence: Een onbevredigende blik op jeugdcultuur
Zoals zoveel mensen afgelopen week hebben gedaan, heb ik de serie Adolescence bekeken. In mijn beleving een goede serie, maar niet om de reden die veel mensen aanhalen, namelijk dat het een inkijkje zou geven in de beweegredenen van onzekere jongens om over te gaan tot geweld tegen meisjes. En waar ik zie dat anderen lovend reageren op de laatste aflevering waarin de vader met een teddybeer in de hand huilend op het bed van zijn zoon stort, vond ik die aflevering juist de minste van allemaal en liet de serie mij met een onbevredigend en vertwijfeld gevoel achter. Waar had ik nu naar precies naar gekeken?
Voor wie in de maand maart onder een steen heeft gelegen: Adolescense is een Netflix-serie over een puberjongen uit een Engels lager-middenklasse gezin die op een ochtend uit zijn bed wordt gelicht, gevangen wordt gezet en aangeklaagd voor moord. Wat er precies aan de hand is, blijft in de eerste aflevering tot de laatste 10 minuten onduidelijk, wat bijdraagt aan het gevoel van spanning en verwarring dat je als kijker bekruipt.
-Mocht je zelf nog willen gaan kijken, stop dan met lezen, want hierna volgen spoilers ;)–
Als eenmaal de ban gebroken wordt en het zonneklaar is dat de jongen schuldig is aan een zeer ernstige misdaad, verandert dit de serie van een crime-thriller in een sociologische analyse van wat de makers als de huidige maatschappij zien; een wereld waarin er grote verschillen bestaan tussen generaties, waarbij de oudere groep totaal niet weet wat er bij de jongeren speelt.
In de tweede aflevering gaan de rechercheurs namelijk op bezoek bij de school van de jongen om het motief te onderzoeken. Tekenend is dat de hoofdrechercheur – van wie de zoon op dezelfde school zit – totaal niet in de gaten heeft wat er met en rond zijn eigen zoon speelt, laat staan dat hij de vinger erachter krijgt waarom de dader heeft gedaan wat hij heeft gedaan. Gaandeweg de aflevering ziet en hoort de agent meer over de situatie van zijn zoon en krijgt hij via zijn zoon en de verklaringen van klasgenoten door wat de dader bewoog, maar de totale onwetendheid aan het begin hierover blijft frappant. Kun je echt zo naïef zijn? Als de serie het motief van de dader in verband brengt met ‘toxische masculiniteit’ en expliciet met het (kwalijke) gedachtegoed van Andrew Tate, dan vormt dit tegelijk het voer voor de volgende aflevering: wat doen deze denkbeelden met een jonge puber?
De derde aflevering draait dan ook om een gesprek enkele maanden later tussen de dader en een psychiater, aangesteld om een rapport op te maken over de jongen in de uiteindelijke rechtszaak. Waar de jongen in de eerste aflevering nog neergezet wordt als een kwetsbare, mogelijk onschuldige puber met een engelengezicht en deze episode het verhaal ook met dit beeld hervat, word je als kijker snel gedwongen dit beeld bij te stellen als je ziet dat de jongen probeert te manipuleren en de vrouwelijke psychiater agressief onder druk zet. Dit leidt tot enkele woede-uitbarstingen, waarbij de aflevering afsluit met een jongen die overstuur afgevoerd wordt en een psychiater die geëmotioneerd achterblijft. Wat we in het uur van kijken ontdekken is een flinterdun plot: de jongen kampt met een zeer laag zelfbeeld en grote onzekerheden en is tot zijn daad overgegaan omdat hij kans zag een meisje te veroveren, daarin teleurgesteld werd en op een bizarre manier met een mes vergelding zocht. That’s it, eigenlijk niet zo spannend, tenzij er nog meer te vertellen valt over wat we nu nog niet weten?
In de vierde aflevering maken we een sprong in de tijd en zijn we bijna een jaar verder. De vader is jarig en het achtergebleven gezin maakt zich klaar om die verjaardag zo goed mogelijk te vieren. Dit wordt al snel bemoeilijkt door pesterijen vanuit de buurt en andere signalen die laten zien dat de hele zaak zijn grote weerslag heeft gehad op de vader, moeder en zus van de dader. Zoals gezegd vind ik deze aflevering de minste van het stel, omdat de tijd gevuld wordt met wat ik niet anders dan vulling kan noemen. Het gezin maakt een ritje naar de bouwmarkt, gesprekjes gaan over de eenvoudige jeugd van de ouders, vader krijgt een mental breakdown en de jongen maakt in een kort telefoongesprek duidelijk dat hij schuldig gaat pleiten in de aanstaande rechtszaak. In de laatste minuten knapt er iets bij de vader en kan hij niets anders dan zich huilend afvragen waar het allemaal mis is gegaan.
Begrijp mij niet verkeerd, dit is een goede serie met acteurs die een indrukwekkende prestatie neerzetten, maar bij mij laat het een onbevredigend gevoel achter. Ik ben als kijker met een whodunnit-plot lekker gemaakt, maar vervolgens krijg ik alleen terug dat we als maatschappij moordenaars scheppen omdat we de huidige online-cultuur niet begrijpen. Over hoe die cultuur precies tot stand is gekomen, wat we eraan kunnen doen en wat we van deze zaak kunnen leren, heb ik heel weinig meekregen.
De vier uur die de serie in totaal duurt, heeft voor mij veel te veel momenten dat het nergens over gaat, wat vooral komt door het keurslijf van een fragment van precies 1 uur maken in een one-shot opnamestijl. Dit maakt het voor sommigen misschien realistisch, maar voor mij maakt het dat er op veel te veel momenten te weinig gebeurt en dat er daarmee in feite ook weinig echt verteld wordt. Waar ik bij andere series geboeid blijf door het verhaal of wordt verrast door een plottwist, werd Adolescence voor mij meer een kwestie van uitzitten. Eenmaal aan het einde kan ik niet anders concluderen dat ik weliswaar naar pretentieus kunstwerk heb zitten kijken, maar dat ik zonder nieuwe inzichten huiswaarts keer.