POD OKNAMI CZARNYMI

[prozerpina13]

Julian Tuwim, Do prostego człowieka

Gdy znów do murów klajstrem świeżym

Przylepiać zaczną obwieszczenia,

Gdy "do ludności", "do żołnierzy"

Na alarm czarny druk uderzy

I byle drab, i byle szczeniak

W odwieczne kłamstwo ich uwierzy,

Że trzeba iść i z armat walić,

Mordować, grabić, truć i palić;

Gdy zaczną na tysięczną modłę

Ojczyznę szarpać deklinacją

I łudzić kolorowym godłem,

I judzić "historyczną racją",

O piędzi, chwale i rubieży,

O ojcach, dziadach i sztandarach,

O bohaterach i ofiarach;

Gdy wyjdzie biskup, pastor, rabin

Pobłogosławić twój karabin,

Bo mu sam Pan Bóg szepnął z nieba,

Że za ojczyznę - bić się trzeba;

Kiedy rozścierwi się, rozchami

Wrzask liter pierwszych stron dzienników,

A stado dzikich bab - kwiatami

Obrzucać zacznie "żołnierzyków".

- O, przyjacielu nieuczony,

Mój bliźni z tej czy innej ziemi!

Wiedz, że na trwogę biją w dzwony

Króle z panami brzuchatemi;

Wiedz, że to bujda, granda zwykła,

Gdy ci wołają: "Broń na ramię!",

Że im gdzieś nafta z ziemi sikła

I obrodziła dolarami;

Że coś im w bankach nie sztymuje,

Że gdzieś zwęszyli kasy pełne

Lub upatrzyły tłuste szuje

Cło jakieś grubsze na bawełnę.

Rżnij karabinem w bruk ulicy!

Twoja jest krew, a ich jest nafta!

I od stolicy do stolicy

Zawołaj broniąc swej krwawicy:

"Bujać - to my, panowie szlachta!"

[polish-poets-blog]

Norwid

Imię twoje jak czarne i strzeliste cyprysy, A wkoło - greckie kolumny. Słowa twe - odskrobane starożytne napisy. Ty - dumny!

Gdzie idziesz - głęboki aksamit traw Malachitowy, W ręku twoim - księga praw, Sowa u głowy.

Historia układa fałdy swych szat Nad wodami potoku. Kraj nasz - ziemia, Tysiąc lat - Jednego roku.

Skąd masz róże? Ziemia leży Śniegiem pokryta. Idziesz, gdzie Kopernik w szubie w mróz na wieży Z gwiazd czyta.

Jan Lechoń

[macierzanki]

Głos

Obłok sarni i drzewa smuga powiadają: nie tylko w ogniu moc truchleje, ciała ubywa... W świetle naszym, zawsze pogodnym,

kiedy klekot gołębi bystry i pociągu stopy dźwięczące, czemu sercem jak biały ministrant dzwonisz ostro w nierozumnej grozie?

Pióro w dłoni powiedzie cię ścieżką – czy wybawi, czy zgubi – to jedno – zawsze ciemną, a przez to bezpieczną, i samotną, a przez to piękną.

W nas jest ogień od innych droższy, bo truchleje w nim ciało smutnego, pokonane już raz, a radości czekające. Tak obłok i drzewo mówiły.

    – Tadeusz Gajcy

[macierzanki]

O nas

Niebo zmalałe w łunie na ciebie i na mnie czeka jak kubek srebrny u studni albo o zmierzchu twa ręka.

Gdy ognia porusza kaskiem błyszczącym i białym jak puzon serce jak światło na maszcie w piersi kołysze się pustej.

Modlimy się dłonie łącząc o pamięć otwartą jak pejzaż niech dźwiga nas dalej młodość, choć z ognia, głodu, powietrza.

Kiedy ognista kropla spłynie zachodem jak liściem, niebo jak ścieżka ogrodu wróci nas sercu i przyjmie.

Wtedy się łuna tętniąca pod brwią nieruchomą przyśni i sen jak głęboki krajobraz piorun otworzy tygrysi.

    – Tadeusz Gajcy

[macierzanki]

Deszcz jesienny

O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Dżdżu krople padają i tłuką w me okno… Jęk szklany… płacz szklany… a szyby w mgle mokną I światła szarego blask sączy się senny… O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny…

Wieczornych snów mary powiewne, dziewicze Na próżno czekały na słońca oblicze… W dal poszły przez chmurną pustynię piaszczystą, W dal ciemną, bezkresną, w dal szarą i mglistą… Odziane w łachmany szat czarnej żałoby Szukają ustronia na ciche swe groby, A smutek cień kładzie na licu ich miodem… Powolnym i długim wśród dżdżu korowodem W dal idą na smutek i życie tułacze, A z oczu im lecą łzy… Rozpacz tak płacze…

To w szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Dżdżu krople padają i tłuką w me okno… Jęk szklany… płacz szklany… a szyby w mgle mokną I światła szarego blask sączy się senny… O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny…

Ktoś dziś mnie opuścił w ten chmurny dzień słotny… Kto? Nie wiem… Ktoś odszedł i jestem samotny… Ktoś umarł… Kto? Próżno w pamięci swej    grzebię… Ktoś drogi… wszak byłem na jakimś pogrzebie… Tak… Szczęście przyjść chciało, lecz mroków się    zlękło. Ktoś chciał mnie ukochać, lecz serce mu pękło, Gdy poznał, że we mnie skrę roztlić chce próżno… Zmarł nędzarz, nim ludzie go wsparli jałmużną… Gdzieś pożar spopielił zagrodę wieśniaczą… Spaliły się dzieci… Jak ludzie w krąg płaczą…

To w szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Dżdżu krople padają i tłuką w me okno… Jęk szklany… płacz szklany… a szyby w mgle mokną I światła szarego blask sączy się senny… O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny…

Przez ogród mój szatan szedł smutny śmiertelnie I zmienił go w straszną, okropną pustelnię… Z ponurym, na piersi zwieszonym szedł czołem I kwiaty kwitnące przysypał popiołem, Trawniki zarzucił bryłami kamienia I posiał szał trwogi i śmierć przerażenia… Aż, strwożon swym dziełem, brzemieniem ołowiu Położył się na tym kamiennym pustkowiu, By w piersi łkające przytłumić rozpacze, I smutków potwornych płomienne łzy płacze…

To w szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Dżdżu krople padają i tłuką w me okno… Jęk szklany… płacz szklany… a szyby w mgle mokną I światła szarego blask sączy się senny… O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny…

   – ze zbioru „Dzień duszy”, Leopold Staff

[macierzanki]

dno

żelazny świat tej łodzi dotknięty kometą granatu tonął odchodził pionowo w słoje wody burej chmurą na dno na dół

wewnątrz biega na przestrzał krótkich spięć pożar drży rży moc w grubych nitach jęczą miażdżone morzem blachy pancerne trzeszczą

akumulatory zalane po wręby we mgle ryżej kwasów manometru nie odczytać i tak wiadomo wciąż głębiej

ciemniejsze czerwieńsze lampy chrypi cierpki oddech motor szalał na 400 amper przeciążony zamilkł już się poddał

sami

u kabli rur marynarze zawiśli bez ruchu cisza cwałuje straszliwy przybysz w zaduchu zalewają skroń ogniste grzywy

bratersko piersią przy piersi w sieci zerwanych drutów czy w promieniach oficerowie pieśń zaczynają pierwsi i łódź się w pieśń zamienia

i orłami czerwonymi w oczach atmosfera ach tak jest umierać

ciężka ekstaza cichnie w iskier trzasku widać chaos kształtów na dnie rozpostartych atlantyda jest niżej czarnoczerwona jak karty a jak port pełna blasków

10 tysięcy lat chłonęła oceanu wino koncentryczne budowle szumiały w słonej wodzie teraz powieka zapada ostatni raz drgnął drut czas na nowo od końca w maszynę się nawinął będzie nowych cyfr czekiem

na głębokości stu metrów konając młodzi zrównaliśmy przeszłe i przyszłe wieki

   – ze zbioru „dzień jak co dzień”, Józef Czechowicz

[macierzanki]

Starość

Otom szary od pyłu tylu wieków, a zawsze na osiodłanej chmurze. To sny te miasta wołające: «Człowieku!», to rzeczywistość: kiedy oczy zmrużę.

Otom tak w drodze długiej zmalał, że sam ledwo widzę swoją postać. Tylko dudnią szkice elementarnej chwały. Śmierć mi wszystkie drogi zarosła.

I coraz mniejszy jestem — jak gwoździk, ostatni gwoździk — mówią — do własnej trumny. Trzeba aż tyle nocy płakać z głupoty i teraz dopiero — mówią — rozumny?

   – Krzysztof Kamil Baczyński, kwiecień/maj 41 r.

[macierzanki]

Przebyta droga

Słońce stanęło w zenicie: oglądam się na przebytą drogę: to ma być moje życie? Patrzeć się na to nie mogę!

   – ze zbioru „Pocałunki”, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[macierzanki]

Więdnąca kampanula

Jedwabny, rozdęty dzwon Klęśnie, tęchnie...

Liście zwisają Niechętnie, Tęsknie...

   – ze zbioru „Balet powojów”, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[macierzanki]

Pieśń

Fraszka ten świat i złoto, Jedwab i perły błoto; Jako się z ziemie rodzi, Tak zaś pod ziemię wchodzi. Fraszka rozkosz choć słodka, Bo nie tylko jest krótka, Ale tysiąc goryczy, Oraz po sobie liczy. Rzadko bez grzechu bywa, Ten, co jej rad zażywa. A wytchnieć tych słodkości, Kiedy się w cię zagości Robak sumienia złego, I gniew Stwórce twego; Ciężka jest jego ręka, Kiedy człowieka nęka. Fraszka sława i próżne, O nię starania różne… A kto cnoty nie umie, I w największym rozumie Głupi, trzeba go ćwiczyć, Bo trzech nie umie zliczyć. Dobra piękna wymowa, Gdzie cnota kładzie słowa; Dobry żywot, kto żywie Na tym świecie cnotliwie I kto się w cnotę robi, Na wieki się ozdobi.

    – Wacław Potocki

[macierzanki]

Namiętna ziemio!

Namiętna ziemio! Gdy wiosną, miljony Zalotnych kształtów Rozrodczej tęsknoty W słońcu ujawniasz — Świat, kłamstwem szalony, Zwie je «kwiatkami» I stroi w nie trumny, Lub wieńczy niemi Swoje smętne cnoty... Rozgrzeszająca zmysły symboliko Kwietnych organów, Słupków i pylników! Najodważniejsza Płci apoteozo, W różach, storczykach, Liljach, tuberozach! Bóg hołd z was składa Kochankom i matkom — Człowiek — «niewinnym» Dziwuje się «kwiatkom» I czar poezji W skrzętne wziąwszy ręce, Umniejsza, święci, Ośmiesza, przekręca... — Namiętna ziemio...

   – ze zbioru „Balet powojów”, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[macierzanki]

Sam

u dna ostrego krzyku nic się nie jawi brudna skrwawiona stopa na chodniku płot afisz drzewa szeregami bojowo chcą śpiewać ramionami nad głową ziemia w kamieniach płowych nie może się uśmiechać

a gdzieś chociaż nici pajęcze na strzechach ptaki lecą pod zorzę świtem wiatrak ręce ogromne rozłożył nad żytem chociaż rola wędruje brózdami wzdłuż od horyzontu do horyzontu od zórz do zórz niema spokoju

pokoju mój z zegarem przyjacielu z zacisznem objęciem ścian ty nawet wietrze stary na ulicach mnie zdradzasz gdziem sam

ach nie noc jedwabi żałobnych nie burza nad pustki żywiołem nie sen

słowami czerwonemi strunami czerwonemi za rozpalonem czołem ciemny tors mostu nad ciszą wszędzie czerwienie kołem płomienie wisząc w mętnym strumieniu sekund grożą powodzią wieków straszniej niż noc straszniej niż burza niż sen

   – ze zbioru „ballada z tamtej strony”, Józef Czechowicz

[macierzanki]

(Ach, jak ogłusza to wszystko…)

Ach, jak ogłusza to wszystko; to drzewo, które przygważdża nieboskłon do ziemi, pachnącej wiosną, której jeszcze nie ma, choć się przyczają pąkami lepkiemi, szepcząc liściami, których jeszcze nie ma,

ta wielka rzeka nabrzmiała przeczuciem, które roztapia powłokę lodową, nim w krę skruszona w słońcu się ocuci i ciemną wodą stanie się na nowo.

ten cień surowy, co przed nami biegnie, gdy ogłuszeni przemijamy obok, milcząc wierszami, których jeszcze nie ma,

zanim gwiazdami w poprzek drogi legnie zmierzch, w którym wszystko zagłuszymy sobą.

    – Krzysztof Kamil Baczyński, 4 marzec 1942

[macierzanki]

Umarła lalka

Leżę dumna, jak infantka zmarła... Teraz wreszcie po zabawie odpocznę. Czyjaś ręka włos mi z głowy zdarła. Na ziemi przy mnie leżą moje gałki oczne. Już mnie nie całują, nie trzęsą, nie targają za jedwabne pukle. Patrzę pustką oczodołów, uwieńczonych rzęsą, jak przystało porzuconej kukle, wprost przed siebie, w godziny bezradnością zalane, i pytam się: co to znaczy? Czyż cierpiałam za wiele jak na porcelanę, i żyć zaczynam z rozpaczy?

   – ze zbioru „Profil Białej Damy”, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[macierzanki]

Wiersz o szukaniu

Ile rąk, ile spojrzeń ile melodii trzeba w śnie — Nie wiem, ja i ty nie wiesz i nikt wiedzieć nie może, ile rąk, ile spojrzeń ile melodii —                     kto wie? Czy na łodydze z zapachu i barwy, czy na liściu płaskim, który wyrzeźbił wiatr i czy naprawdę zielonym blaskiem, czy naprawdę — przez jedną chwilę czy przez wiele lat? A przez westchnienia leniwych żmij zwiniętych płasko w księżycowej mgle, a przez usta syczące jeżyn, a przez kwiaty wysokie i prężne iść źle. Więc śpij — Czy wcześniej czy później nocą ci się przyśni koronkowy fosforyczny kształt — nikły płomyk leśny biały sen wyciśnie i obudzisz się z otwartą dłonią, jakbyś zerwać i pogonić chciał. Więc śpij — Pożeglujesz powiekami wstecz i ramiona wyrzucisz za krawędź — a tam — z puchu księżycowy mlecz tańczy w igłach drzew chwiejnych i barwnych. Mchy spienione suną jak obłoki przygwożdżone łodygami grzybów — nie odróżnisz — płomyk jest podobny do malutkich owadów nieżywych.

Pożeglujesz powiekami naprzód i ramiona utulisz jak dziecko — noże zawołasz do kwiatu lecz nie odpowie ci na to — i zapłaczesz w księżycowym mleczu. Ale to nic, tak trzeba, tak trzeba, abyś nie wiedział ile rąk, ile spojrzeń ile melodii w śnie — aby znaleźć, aby dotrzeć i oprzeć powieki najprościej o koronkowy fosforyczny kształt. Więc śpij — Przecież nikt wiedzieć nie może, a ty byś chciał ?

   – ze zbioru „Widma”, Tadeusz Gajcy

[macierzanki]

Ofelja

Ach, długo jeszcze poleżę w szklanej wodzie, w sieci wodorostów, zanim nareszcie uwierzę że mnie nie kochano, poprostu.

   – ze zbioru „Pocałunki”, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[macierzanki]

Samobójca

Skoczył w morze ciemne i mordercze. Ześlizgnął się po taflach cienia. Miał ciężkie serce. Nie musiał przywiązywać kamienia. Z głębi wody ukłonił się światu. Minął sepję, piękną i szkaradną. I spoczął na dnie wśród kwiatów. Z takiem sercem idzie się                                      na dno.

   – ze zbioru „Wachlarz”, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska