Recensie “Het stenen bruidsbed”
Minder drukte had beter geweest
De roman Het stenen bruidsbed van Harry Mulisch is zeker en vast geen slecht boek. Het gaat over een Amerikaanse tandarts die in het communistisch Duits gebied uitgenodigd wordt voor een congres dat te maken heeft met zijn beroep. Eenmaal in Duitsland aangekomen heeft hij heel wat meer aan zijn hoofd dan enkel het congres, zijn gids Hella Viebahn laat hem letterlijk en figuurlijk alle hoeken van de kamer en stad zien. Hij ontmoet ook Sneiderhahn een mysterieuze man die niet altijd op dezelfde golflengte met hem zit. De leeservaring is aangenaam en het verhaal is niet onnodig lang uitgerekt. Dit maakt het fijn om te lezen alhoewel er toch enkele bedenkingen bij deze uitspraak naar boven zullen komen. Over de manier waarop het onderwerp en het thema zijn blootgesteld aan de lezers is vast en zeker goed nagedacht. Zulke serieuze onderwerpen kan je immers niet op een kinderlijke wijze voorstellen in een boek of met welk ander medium dan ook.Dat dit boek meteen de “klassieker” status verkreeg betwijfel ik enigszins wel aangezien er ook heel wat negatieve kenmerken zijn aan het boek. De positieve kenmerken zijn echter in overtal aanwezig.
Wat één van de interessantste aspecten is, is hoe de personages zich gedurende heel het verhaal evolueren. Norman Corinth, het personage waar we dikwijls fragmenten over zien waar hij in de ik-vorm spreekt. Het is vanzelfsprekend dat we over zijn verleden veel te weten komen, hij is een Amerikaan die tijdens de oorlog als gevechtspiloot deelnam aan de bombardementen en het mitrailleren van de stad Dresden. Hij is in zijn gezicht verminkt omdat hij neergestort is en plastische chirurgie gekregen heeft die eerder tevergeefs was. In Dresden komt hij in contact met Hella, waar hij ook mee naar bed gaat. Hella bewondert hem in het begin heel erg, deze gevoelens keren wanneer ze er achter komt dat Norman haar niet ziet zitten. Dit verergert alleen maar aangezien hij ook nog eens zijn liefdevolle aandacht aan een jong meisje gaat besteden.
Het boek is duidelijk bedoeld om veel overeenkomsten te tonen met de Griekse tragedie, wat naar mijn mening een interessant en aangename stijl is. Mulisch wilt ook op stilistisch niveau hier niet aan onder doen en overlaadt ons met de ene stijlfiguur na de andere. Heel leuk als je houdt van toeters en bellen maar om een verhaal echt spannend te maken heb je meer actie nodig. Als je geen klassieke opleiding hebt kan het moeilijk zijn om alles te begrijpen of zullen er enkele zinnen onduidelijk blijven. Dit wil zeker niet zeggen dat er geen actie aanwezig is maar je beleeft het in ieder geval op een andere manier. Voorbeelden hiervan zijn dat wanneer Corinth met Hella het bed deelt de bombardementen op Dresden herbeleefd worden of de concentratiekampen van Hitler en de massacres van de Hunnen met elkaar vergeleken worden. De ruimte speelt ook een grote rol in het verhaal, af en toe misschien een iets te grote rol. Norman komt uit Baltimore over naar een congres in een willekeurige stad, hij blijkt een naar verleden te hebben met dit gebied. De roman speelt zich gedurende de eerste twee hoofdstukken na in Dresden af. Zijn vernietiging van Hella staat symbool voor of toont in ieder geval gelijkenissen met de vernietiging van Dresden. Hier is ook de titel van afgeleid, Het stenen bruidsbed. Het boek is geschreven tijdens de koude oorlog, dit merk je ook zeker en vast aan de thema’s en aan de gebeurtenissen, alles in die tijd heeft met oorlog te maken of de gevolgen ervan. Zoals vaak vermeld, de bombardementen, maar ook het al dan niet aanwezig zijn van het communisme speelt een grote rol bij de introductie van de karakters.
Al bij al is het een zeer goed boek en helemaal de moeite waard om het te lezen, als men echter geen achtergrond kennis van de Griekse of Romeinse cultuur heeft kan het even lastig zijn om de achterliggende betekenissen te begrijpen. Voor mensen die graag een verhaal lezen zonder al te veel abstracte, veel te eenvoudige of ingewikkelde zinnen kan het wel even doorbijten zijn om aan het einde van het boek te geraken.
Een imponerend verhaal dat zowaar een legpuzzel is van filosofische alchemisten, Griekse tragedie, het harde verleden en de gevolgen van een oorlog met een relatief einde.
Het potentieel voor een nobelprijs van de literatuur te winnen is aanwezig, alleen heeft het boek wat pech gehad met de andere boeken die rond die periode gepubliceerd werden. Salvatore Quasimodo ging in het jaar van uitgave met de prijs lopen.