"Hé joh! Niet doen hoor!" Laat NS liever zwartrijden aanpakken.
Reizigers zouden - verbaal - conducteurs moeten steunen als die te maken krijgen met agressie, volgens vakbond FNV Spoor. Dat was hun suggestie na een incident waarbij een conducteur die een zwartrijder betrapte bij een vechtpartij van het perron werd geduwd. Ook de NS zelf vindt dat reizigers actiever moeten zijn bij de agressie-bestrijding.
De geoefende treinreiziger zal het opvallende in het bericht meteen hebben opgemerkt: niet de agressie, maar het feit dat er controle was waarbij een zwartrijder werd gepakt. Dat is een uitzondering.
Ik reis elke dag op het traject Amsterdam-Utrecht; als ik één of twee keer per maand mijn abonnement moet laten zien is het veel. In de sprinters op dit traject ben ik nog nooit gecontroleerd. Die treinen heten zo omdat conducteurs na het fluiten meteen naar hun cabine sprinten. Ook de treinen van en naar Schiphol zijn out of control.
Ik zou er fiks aan verdienen als ik voor twee boetes per maand ging reizen. Ik ken ook al mensen die gecalculeerd zwartrijden: die incidentele boete (en met "oh, helemaal vergeten in te checken" kom je er vaak al onderuit) is verreweg het goedkoopste NS-abonnement.
Iedereen ziet de zwartrijders: laat instappen, links en rechts kijken of er geen conducteur je kant op komt, en bij een station uit de trein hangen om te zien of de controle in de buurt is. Iedereen ziet het, behalve de conducteur.
Waarom er zo weinig gecontroleerd wordt, weet ik niet, maar onderbezetting (of het ontbreken van controle op de controle) zou een optie kunnen zijn.
Niet ondenkbaar is ook dat conducteurs de confrontatie met de reiziger uit de weg gaan of gewoon niet kunnen uitvoeren omdat de trein te vol is. De NS verkort treinen en laat treinen uitvallen wat tot volle treinen en boze reizigers leidt.
Daarnaast worden de tarieven permanent verhoogd, "gemiddeld" met 3% - maar jouw abonnement altijd met meer dan dat. Dit afgezien van de sneaky verhogingen: de goedkope avondspits is opgeheven, de goedkope via-kaartjes zijn vervallen (wie Amsterdam - Rotterdam - Utrecht - Amsterdam doet moet nu drie keer een duur enkeltje kopen), de Benelux-trein naar België vervangen door dure Fyra.
Het incheck-systeem is cruciaal bij de bezuinigingen. De NS wil het liefst dat we alleen onszelf controleren bij ingang van stations - dat is niet gebeurd, maar ondertussen wordt er wel minder in treinen gecontroleerd. Als zo'n systeem wordt ingevoerd zal het zo lek als een mandje blijken te zijn: nog meer zwartrijden.
Het leidt allemaal tot irritatie onder reizigers; de conducteur kan dat eenvoudig ontlopen door zijn gezicht niet te laten zien.
De NS heeft een klimaat geschapen waarbij er nauwelijks gecontroleerd wordt en waarbij zwartrijden niet alleen gedoogd maar zelfs gestimuleerd wordt. En als er dan incidenten komen moeten reizigers ingrijpen? Dat wil ik best, agressie tegen conducteurs is ontoelaatbaar, als de NS ervoor zorgt dat de normale controle terugkeert.