Onschuld kan een hel zijn (1993), Berlinde de Bruyckere by michael
Via Flickr:
Innocence can be hell / L’innocence peut être l’enfer / Unschuld kann eine Hölle sein
Interview: Mia Hansen-Løve over oprechtheid en onschuld
Met Un Amour de Jeunesse heeft de Franse regisseuse Mia Hansen-Løve (1981) haar derde speelfilm in vijf jaar tijd gemaakt. De Française begon haar carrière als criticus bij het vermaarde Franse filmblad Cahiers du Cinema en acteerde in twee films (beide geregisseerd door Olivier Assayas). Waar haar debuut Tout Est Pardonné (2007) de Nederlandse bioscoop niet haalde, oogstte haar tweede film Le Père de Mes Enfants (2009) hier lovende kritieken, waaronder een volle vijf sterren van het NRC. Met Un Amour de Jeunesse zegt Hansen-Løve een trilogie te hebben afgesloten: ‘Alles is aan elkaar gerelateerd in deze films, ze komen voort uit dezelfde inspiratie.’
Le Père de Mes Enfants gaat over de filmproducer Gregoire Canvel, maar meer nog over zijn moeizame gezinsleven en hoe het zijn gezin vergaat na diens dood. In Un Amour de Jeunesse staat de eerste liefde van de wat naïeve Camille (Lola Créton) centraal: de ongrijpbare Sullivan (Sebastian Urzendowsky). Waar Camille denkt ware liefde te hebben gevonden, besluit Sullivan op reis te gaan naar Zuid-Amerika. In de film zien we de onmacht van Camille om haar jeugdliefde te vergeten en hoe ze dit verdriet uiteindelijk ombuigt tijdens haar studie architectuur. ‘Eén overeenkomst tussen mijn drie films is de thematiek,’ zegt Hansen-Løve, ‘alle drie gaan ze over het vergaan van de tijd, melancholie en een zoektocht naar betekenis.’
Mysterie
In tegenstelling tot haar vorige twee films behandelt Un Amour de Jeunesse deze vragen op een veel directere manier. Haar scripts waren altijd al gebaseerd op mensen die zij kende. Voor haar nieuwste film besloot ze dezelfde onderwerpen aan te snijden in een verhaal dat gebaseerd is op haar eigen ervaringen. ‘Als ik begin met schrijven gaat dat vanuit beelden, gevoelens en locaties die telkens maar terugkomen. Nooit vanuit verhaallijnen. Pas als ik het script afheb, realiseer ik mij waar het over gaat, wat ik ermee wil vertellen.’ In de eerste versie van het scenario probeerde ze het verhaal vanuit het perspectief van Sullivan te vertellen. ‘Maar dat lukte niet omdat diegene waar dat personage op gebaseerd is nog steeds een mysterie is voor mij. Hoezeer ik hem ook probeer te begrijpen, hij ontglipt mij elke keer weer.’
Verschillende keren tijdens het interview benadrukt Mia Hansen-Løve het belang van oprechtheid in haar films. ‘Ik denk dat het cruciaal is voor een filmmaker om te beslissen of je films maakt op basis van een entertainend, efficiënt script of films die reflecteren hoe jij het leven ziet en trouw zijn aan je eigen ervaringen. Er zijn maar weinig films die deze twee benaderingen succesvol combineren.’ Zelf kiest Hansen-Løve overduidelijk voor de tweede optie, die verder wordt geïllustreerd door de manier waarop ze over haar eigen personages nadenkt. ‘Waar ik echt een hekel aan heb, wat ik zelfs bijna onacceptabel vind, is wanneer er een moreel slecht personage wordt geïntroduceerd met als functie de kijker meer van het goede personage te laten houden. Dat vind ik te manipulatief. Zelf waak ik er heel erg voor de kijker niet te veel te sturen. Neem bijvoorbeeld Sullivan: het was heel makkelijk geweest om meer compassie voor hem te laten voelen, bijvoorbeeld door zijn jeugd te laten zien. Dat doe ik expres niet, de kijker moet daar vrij in kunnen blijven.’
Herleven
Het was een film die moeilijk was om te schrijven, maar makkelijk om te draaien, vertelt Hansen-Løve. ‘Op het moment dat het script af is, denk ik alleen nog maar aan de acteurs, en worden mijn eigen ervaringen fictie. Daar zit voor mij ook de opwinding: mijn verhaal laten incarneren door de acteurs.’ Daaruit volgt ook haar uitgesproken mening over acteurs. ‘Het is net als wat de regisseur Robert Bresson zei: het gaat om leegte. Wat ik zoek in een acteur is een bepaald soort eenvoud, een soort openheid. Op een bepaalde manier wil ik iets op ze kunnen projecteren.’ De acteur die Sullivan moest gaan spelen was erg moeilijk te vinden. ‘Veel Franse acteurs van ongeveer zijn leeftijdscategorie zijn te zelfbewust. Je ziet heel duidelijk dat ze beïnvloed zijn door een bepaald idee van mannelijkheid in de manier waarop ze spelen. Bij Sebastian Urzendowsky zie je heel duidelijk de absentie van dat zelfbewuste, van die pose.’ Magne Håvard Brekke (die de architectuurdocent Lorenz speelt), van oorsprong theateracteur, had hetzelfde. ‘Hij was zich soms zo onbewust van de camera, dat ontroerde mij echt. Die Unschuld vind ik heel belangrijk.’
Hoewel ze zich er vooraf zorgen over maakte, waren juist de intieme en romantische scènes tussen Camille en Sullivan heel natuurlijk, en daardoor makkelijk te filmen. ‘Het lastigste vond ik de houding, de gebaren en de kleine aanrakingen in die scènes. Voor mij is de geloofwaardigheid van hun verliefdheid daarvan afhankelijk. Het moest bovendien heel natuurlijk gaan. Ik ben niet het type regisseur dat daar heel concrete aanwijzingen over geeft, het zou echt een nachtmerrie zijn wanneer ik alles zou moeten uitleggen.’ Uiteindelijk bleken de romantische scènes diegene waar Hansen-Løve het meeste plezier aan beleefde. ‘De scènes in het vakantiehuisje zijn gefilmd in de Ardèche, waar ik zelf ook veel van mijn jeugd doorgebracht heb. Ik schaam mij er bijna voor om het te zeggen, maar het voelde alsof ik terugging naar mijn eigen adolescentie. Ik wist weer waarom ik films maak: het gaat niet alleen om het creëren van een kunstwerk, maar ook om het herontdekken van je eigen jeugd, doordat je eigen ervaringen herleven dankzij de acteurs.’
Nieuw hoofdstuk
‘Met Un amour de jeunesse heb ik een hoofdstuk afgesloten’, zegt Mia Hansen-Løve. ‘Na het maken voelde het alsof ik iets heel anders moest gaan maken. Ik heb mijn volgende film al geschreven, en als hij kan worden gerealiseerd, zal de context en de sfeer veel verschillen van mijn vorige films. Ik heb hem geschreven samen met mijn broer, die DJ is, het zal gaan over Parijs en elektronische muziek.’ Wederom is het voor een groot deel gebaseerd op hun eigen ervaringen. ‘Ik denk niet dat ik een film kan schrijven die los staat van mijn eigen ervaring, maar hopelijk zal dat veranderen.’ Waarom hopelijk? ‘Ik zeg dat niet omdat ik deze manier van schrijven slecht vind - het heeft namelijk te maken met bepaalde waarden waar ik voor sta - maar omdat ik hoop dat ik niet voor altijd hetzelfde zal blijven.’
Oorspronkelijk verschenen in Xi Magazine, februari 2012.
