#transinging

[transinging]

Oh sleep, my darling

Today in English, because the translation is from Polish, something I haven't done a long time. The song is a vintage gem - Ach śpij kochanie, a well-known lullaby from 1936, first sung on screen in 1938 (starts at 0:46):

My translation was a gift for beautiful Katy Carr, ambassador of Polish history and music in the UK. And it goes like so:

Funny thing is, in the original the Moon is portrayed as a man, because of its masculine gender in Polish. As far as I know, traditionally in English the Moon takes the feminine gender (am I right?) and therefore I changed it in my translation.

On more personal note, I have just started doctoral studies and I am going to write a dissertation on translating muscials. Keep your fingers crossed, so that I don't lose motivation over the next four years. See you soon!

[transinging]

Zły Koń!

Przywódca Złoczyńców z Ligi Zła stara się zwerbować Doktora Potwornego, wysyłając śpiewający telegram takiej oto treści:

Czy mu się to uda? Musicie obejrzeć ten musical: genialne wykonanie, świetni aktorzy i całość legalnie dostępna za darmo w internetach. Dr. Horrible Sing-Along Blog -- 45 minut epickości, które będziecie nucić znacznie dłużej.

[transinging]

Mój chłopiec od trumien

Well hello there my dearest visitors and followers! Long time no see, but let me assure you, I wasn’t idle that whole time and didn’t stop transinging. On the contrary, I did two pieces that I’m quite pleased with, but they were done for a certain purpose so I won’t be publishing them here for the time being. Secondly, I’m proud to announce that my project for a doctoral dissertation about, surprise, surprise, SONGS IN TRANSLATION has been accepted and highly graded.

Today I spent 5 hours in public transport. And what better an entertainment than to pick a random song from your music player and translate it into Polish. It’s not my fault that it yet again is Florence’s. Great lyrics simply beg for translations. So here you go, My Boy Builds Coffins (2009), first in the original version and then in my translation into Polish:

Mam chłopca od trumien, zbija je sam

Nie kuszą go łodzie ani ocean

Nie robi stołów, krzeseł czy szaf

Nie wyciąłby gwizdka, to nie jego fach

  Mój chłopiec ma trumny na każdy stan

Sami królowie stoją u jego bram

Żebrak i tułacz, złodziej i kłamca

Wszyscy je chcą, bo tak im dogadza

  Mój chłopiec od trumien pracuje dnie całe

Nie chodzi o zysk czy o zabawę

Zrobił po jednej dla mnie i siebie

Może kolejna będzie dla ciebie

  Mój chłopiec to trumniarz na dobre i złe

Jedni zazdroszczą mu, a inni nie

Składa je razem czy słońce, czy deszcz

Każda jest inna, nie powtarza się

  Mój chłopcze od trumien, tak szkoda mi że

Kiedy ukończysz trumnę, nie widzisz już jej

Do każdej wkładasz swe serce i trud

To niesprawiedliwe, że kryje je grunt

  Mój chłopiec od trumien pracuje dnie całe

Nie chodzi o zysk czy o zabawę

Zrobił po jednej dla mnie i siebie

Może kolejna będzie dla ciebie

[transinging]

Radioaktywny

(post and song lyrics in Polish, imagine dragon roars while trying to read it anyway) Dziś krótka, łatwa i przyjemna piosenka... to NIE będzie. Co z tego, że ilościowo tekstu rzeczywiście jest niewiele, gdy nijak nie wiedziałam jak go zinterpretować? Bo o czym opowiada utwór zespołu Imagine Dragons - Radioactive? O postapokaliptycznym świecie? O rewolucji październikowej? O upadku systemu politycznego czy pojedynczego człowieka? Oficjalny teledysk według mnie niewiele wnosi do przekazu (a wręcz pozostawia widza w stanie jeszcze większego zwątpienia), więc zamieszczam występ zespołu na żywo:

Popiół i kurz, oblepia brew Budzę się i ocieram rdzę Wdycham przez usta chemiczny gaz Łamię się i biorę w garść, strażnika pytam, czy mogę wstać Apokalipsy nadszedł czas Whoa

Przebudzam się, przez grzbiet przebiega dreszcz Czuję, ciało buntuje się Witaj w nowej erze, w nowej erze [x2] Whoa, whoa, radioaktywny, radioaktywny ja                               Whoa, whoa, radioaktywny, radioaktywny Ubieram się w czerwień flag Rebelia zaczyna się chyba tak Stopimy się w jeden maszt Whoa Łamię się i biorę w garść (...) Układy padną, a słońce wciąż trwa Głęboko we mnie, blask wprost z wnętrza

I ot cały tekst, gotowy do wyśpiewania po polsku. A więc o czym jest ten utwór wg Was?

[transinging]

Gdzie blask, gdzie blask

(my Polish translation of the song below even further below)

...gdzie mój zapał do pisania notek. Dziś piosenka, która łamie mi serce i której tłumaczenie łamało mi głowę - No Light, No Light, po raz kolejny Florence and the Machine. Na szczęście mój kochany kohabitat przyszedł mi z pomocą przy tytule, inaczej wyrwałabym resztkę włosów. Słuchajcie, śpiewajcie, wzruszajcie się:

Jesteś dziurą w głowie mej Jesteś pustką w łóżku mym Jesteś milczeniem chwilę przed Myśli w słowa ubraniem   Jesteś nocną zmorą Jesteś bardzo wczesną porą Na sam kres zaczynasz się Rozum czuje Serce wie Gdzie blask, gdzie blask, w twoich oczach zgasł Nie sądziłam, że brzask może mieć taką moc Doznałam objawienia w świetle dnia Nie masz wpływu na to co jest, a co znika Zatrzymałabym cię, gdybym mogła Gdzie blask, gdzie blask Gdzie blask Mów co chcesz, by tobie rzec Poprzez tłum gęsty, krzyczałam, a ty Nie byłeś tam, a zamiast ciebie tysiąc obcych twarzy Znikałam na ich oczach Muszę to naprawić, boże, odpędź strach Ty pragniesz objawienia Ty chcesz zrozumieć to Lecz dzisiaj od mówienia Nie zmieni się wszystko Ty pragniesz objawienia, jakiegoś rozwiązania Ty jesteś objawieniem (…) Czy zostawiłbyś mnie? Gdybym się przyznała? I czy zostawiłbyś mnie? Co zrobiłam i kim się stałam? Bo dużo łatwiej Wyśpiewać to w tłum Ale tak ciężko skarbie Wyszeptać to sam na sam <czy ktoś pracuje nad Żywiołakiem?>

[transinging]

Swydryga and Mydryga

Let’s FOLK it up!

All my previous whining about the difficulties with translating lyrics so that they fit into music should be forgotten in face of this song. How do those girls even manage to catch their breath? It’s amazing how they both sing in unison, use the so-called white voice (I tried to learn it some time ago, sounded like a dying goat, but on one occasion, the Żywiołak’s lead vocalist showed up and practised with us!) and convey the text. I did what I could to make it singable without spitting anyone’s lungs out. But I don’t take any responsibility for any physical damage whatsoever. You have been warned. So here, try it: These are not the two mad horses on the meadow grazing. But Swydryga and Mydryga drunken at noon dancing. And no old barn groans so loudly being beaten by flails, As this meadow stabbed with their feet like raw wood with sharp nails. Then a pale girl hops and joins them, it is Lady Midday. Glad of dancing the Swydryga and Mydryga ballet. She looks greedly in their eyes as if they were her bounty. ”I will dance with one of you, I wonder who it might be?” But Swydryga grabs her one hand, Mydryga the other. ”You will be enough for two, for me and for my brother” They divide her in two fairly, they divide her quickly. In two sisters – right and left one, both equally pretty. So Swydryga takes the right one, Mydryga the latter. Lady Midday spins like spindle although she is shattered. Tańcowali z nią do zdechu i aż do upaści. Aż umarła jednocześnie we dwojej postaci. W dwóch ją trumnach pochowali , ale w jednym grobie. Ale huczy ziemne echo - tańczą trumny obie. Aż się kręci z nimi razem śmierć w skocznych lamentach. Aż się wnętrznościami trzęsie przerażony cmentarz. Pomąciła im się w głowach wiedza ta pomglona. Gdzie jest prawa strona świata, a gdzie lewa strona. In which coffin lays the left girl, which the right one covers. And which girl in wooden coffin they can call their lover. Both insane and terrified they fall forth on their knees And start dancing kneeling down on the edge of precipice. Blinded by the deadly darkness, they can hardly catch their breath. They end falling with their heads down in the pit of sudden death. And now the fun part. As you can see I failed miserably to translate 8 lines of the Polish lyrics. It was some 3 years ago and I haven’t tried to finish it since. So maybe, just maybe, YOU can help me? I’d like to make a little contest out of it.

Rules are simple: send me via Tumblr or email (given in FAQ) your English proposition for these lines. Remember that they should more or less cover the original meaning, fit into the lyrics already translated by me, have rhymes, rhythm and be singable to the music. The deadline is due end of March 2013. I will subjectively choose the best 3 entries and there will be prizes:

I will publish the 3 best translations on my blog;

I will take requests for translating any Polish or English song from the authors of the 2 best translations;

I will do something nice for the author of the 1 winning translation: organise a private dancing lesson (if you’re from Warsaw) AND/OR draw your portrait in pencil, scan and send it to you via email.

If you agree on the above rules, get to work! I’m looking forward to your translations. // Ale się rozpisałam powyżej... Skrót najważniejszych punktów: to jest genialna piosenka, na podstawie genialnego wiersza Bolesława Leśmiana i wykonana genialnie przez folkowy zespół Żywiołak. Podlinkowany filmik oprócz genialnej oprawy graficznej (ten gif mnie rozwala na łopatki, tańczę z nim za każdym razem) ma też umieszczony w dymkach oryginalny tekst Leśmiana, co jest genialne, bo można porównać go łatwo z dostosowanym przez zespół tekstem utworu. Moje tłumaczenie już takie genialne nie jest, 3 lata temu, kiedy tłumaczyłam tę piosenkę, zabrakło mi pomysłu na 8 linijek.

I tu uśmiecham się do moich czytelników. Postanowiłam zorganizować mały konkurs z prostymi zasadami: wyślij mi przez Tumblra lub e-mail (podany w FAQ) swoją angielską propozycję tych linijek. Pamiętaj, że powinny mniej więcej oddawać treść oryginału, pasować do już przetłumaczonego przeze mnie tekstu, mieć rymy, rytm i być możliwe do zaśpiewania w tempie muzyki. Termin na nadsyłanie tłumaczeń mija 31 marca. Dokonam subiektywnego wyboru 3 najlepszych propozycji, które zasłużą na nagrody:

Opublikuję 3 najlepsze tłumaczenia na blogu;

Przyjmę zamówienia na tłumaczenie jakiejkolwiek polskiej lub angielskiej piosenki od autorów 2 najlepszych tłumaczeń;

Zrobię coś miłego dla autora najlepszego tłumaczenia: zorganizuję i zaproszę na indywidualną godzinę zajęć tanecznych (jeśli będzie to osoba z Warszawy) I/LUB narysuję ołówkiem portret zwycięzcy, zeskanuję i prześlę e-mailem.

Jeśli zgadzasz się z powyższymi regułami, to bierz się do roboty! Niecierpliwie czekam na wasze propozycje.

[transinging]

Psia Gwiazda spadła

(today it's going to be the other way round, so I'm switching to Polish)

Żeby przekonać się do Florence i jej maszynki potrzebowałam kilku podejść. Jednak gdy niedawno zawładnęło mną Dog Days Are Over, reszta poszła już z górki i od dwóch tygodni na mojej playliście panuje tylko Flo:

Zaskoczyło ją szczęście jak na torach śmierć Pociąg zbliżał się, a ona o krok nie mogła cofnąć się Po kątach się chowała, pod łóżkiem spała w dzień Zacałowała je na śmierć i uciekła hen Z każdym bąbelkiem topiła je w szklance A resztki spłukała w kuchennej zmywarce Psia Gwiazda spadła To kres kanikuły Cwałują dzikie konie Uciekaj w pioruny   Pędź szybko po dziatki, po matkę i ojca Niech biegną za tobą twój brat i twoja siostra Zostaw za sobą całą miłość i tęsknoty Inaczej stratuje cię tabun kutych kopyt Psia Gwiazda zagasła To kres kanikuły Czy słyszysz rżenie koni? Cwałują tabuny

A ja nigdy o nic nie prosiłam ciebie, nie Poza tym wszystkim, co miałeś i co zostało po mnie, o Zaskoczyło ją szczęście jak kulka prosto w łeb Wystrzelona przez kogoś, kto łeb na karku Powinien mieć Psia Gwiazda zgasła To kres kanikuły Czy słyszysz rżenie koni? Cwałują tabuny Pędź szybko po dziatki, po matkę i ojca Niech biegną za tobą twój brat i twoja siostra Zostaw za sobą całą miłość i tęsknoty Inaczej stratuje cię tabun kutych kopyt Psia Gwiazda zgasła To kres kanikuły Czy słyszysz rżenie koni? Cwałują tabuny Psia Gwiazda spadła To kres kanikuły Cwałują dzikie konie Uciekaj w pioruny

Pomimo że rytm w piosence jest wyraźny, wyklaskany, Florence ma tendencję do dzielenia i przeciągania słów w nietypowych miejscach, na nietypowych głoskach, dlatego moje największe problemy leżały po stronie rytmicznej. Jakoś to wszystko poukładałam, ale czy tak rzeczywiście wszystko gra, okazałoby się dopiero w praniu, jeśli jakaś osoba by się zgłosiła (na co bardzo liczę) i chciała zrobić cover. Odnośnie do tytułu: dog days to po prostu upalne dni, wiązane już w starożytności z układem gwiazd na niebie. Mamy piękny, polski odpowiednik tego zwrotu: kanikuła. Psia Gwiazda to mój dodatek zainspirowany Morsztynem. Jak najbardziej ma się ona dobrze, a czasowniki spadła/zgasła (nie mogłam się zdecydować, dlatego zostawiłam oba) to metafora.

Na początku przetłumaczyłam wers w pierwszej zwrotce topiła SIĘ w szklance (+ zmiany w kolejnym wersie); później jednak uznałam, że bardziej logiczna i idiomatyczna (topić smutki w szklance) będzie zamiana na powyższy wariant. Jak uważacie? Czytając swoje tłumaczenie, zgrzyta mi też kontrast pomiędzy archaicznymi zwrotami (hen, w pioruny, dziatki) a zmywarką, ale usprawiedliwiam się, że to przecież Florence, która w teledysku ma zarówno niebieskie ufolaski i szamanów. To tyle na dziś, udanego śpiewania, napiszcie, co myślicie. Ja wiem, że to na pewno nie ostatnie moje tłumaczenie Florence, jej teksy to prawdziwa żyła złota!

[transinging]

On the Whole of the Lakes, You

I know that the title sounds somewhat odd, but so does the original one. Na całych jeziorach ty is a melancholic song written by one of the greatest Polish song-writers ever, Agnieszka Osiecka (1936-1997). The most recent performance of the song comes from Kasia Nosowska's solo album from 2008, entitled simply Osiecka. I definitely recommend you the whole thing, it's one of a kind, very emotional, deep, touching, true. First, the song in question: 

On the whole of the lakes, you, at every day break, you. In carrot and greens, you, from France to Masuria, you. Never and always, you. And in forest creatures, you. And in herbs and mashrooms my hope tells me it's finally you. In portents and cards, you. In earnest and jokes, you. In season and beyond, before the birds are gone, in times I deeply long, you, always you. Who stands in the corner? Me. Who's sick with concern? Me. In a small kitchen window, me. In a nasty, odd song, me. Who's mad and who raves? Me. Who knapweeds with tears? Me. And who waits with beef at Masurian autumn? It's me. My dreams make the world green. On a pier, in a bar, we. Companions and loners, sleepless sea travellers, on the whole of the lakes, we, and yet we.

The lyrics are built around the juxtaposition of pronouns you/me, which are stressed in almost every line at the end. Both languages have one-syllable pronouns, which was very helpful. As for the rhymes, I tried to make them inexact but at the same time I added some other sound effects based on similarity (e.g. sleepless sea travellers). Masuria is a region in Poland with many, MANY lakes surrounded by wild nature and even wilder tourists. Osiecka uses a neologism, bławacić się, a verb that comes from a name of a flower - cornflower. The origin and explanation of the word can be found here (in Polish). For me, it means that someone's tears are like cornflower's petals, blue and delicate. I decided to invent a verb to knapweed which is simply wider and more common term for the plant. Also, weed sounds a bit like weep and it works here I guess. Again, check more songs by Osiecka/Nosowska, enjoy singing the English version and compare it with the Polish lyrics.