"Le succès des hamburgers de fast food constitue lui aussi en cela un vrai problème sanitaire. Le monde diplomatique de juillet 2024 parlait de "sarcophagie" pour désigner cette tendance alimentaire très présente chez la jeune génération, à "manger de la viande en s’épargnant le sentiment de manger la bête", le produit étant tellement transformé qu’"il n’a plus ni sang ni consistance", réduit à "une boule de viande écrasée sur une plaque chauffante et caramélisée". La popularisation des formes transformées de viande, comme la viande hachée, est liée au dégoût croissant des consommateurs urbains pour les parties les plus reconnaissables de l’animal. Le sociologue Claude Fischler parle à ce propos de "gastro-anomie" pour caractériser cette déculturation alimentaire qui frappe les sociétés occidentales. Et on ne peut que partager le cri du cœur de Maïté, légende de la télévision française dans le domaine de la cuisine, qui, confrontée en 1992 à un hamburger, s’exclamait :"Sainte Vierge Marie… Il faut avoir tué père et mère pour avaler ça !""
David l’Epée, « Steak et châtiments », in la revue éléments n°216, octobre-novembre 2025.
Toen ik onlangs een fles honing zag, overviel mij de gedachte: hé, honing, dat komt van een dier! Een dier heeft daarvoor moeten werken! Daar sta je meestal niet bij stil wanneer je honing ziet.
Ah, Bee Movie. Deze ietwat bizarre animatiefilm werd nogal lauw onthaald door critici. Het is niet de beste mainstream animatiefilm aller tijden, maar misschien wel de radicaalste.
Het verhaal van Bee Movie draait rond het protest van de bijen tegen hun uitbuiting door mensen. De bijen spannen een rechtszaak aan tegen de mensheid en gaan vervolgens staken - met catastrofale ecologische gevolgen. Er zijn niet bepaald veel mainstream (animatie)films waarin dit soort zaken gebeuren. Op het einde van de film maken de bijen echter gewoon weer honing voor mensen. Maar er is wel een cruciaal verschil: hoofdpersonage Barry richt een juridische firma op die opkomt voor de belangen van bijen.
Het concept van 'dierenrechten' is hier niet ver te zoeken, en dat is misschien echt waarom deze film (voor een mainstream animatiefilm toch) zo radicaal is: als een van de enige (zo niet de enige) films in zijn soort focust deze film op het feit dat dierlijke producten alleen maar mogelijk zijn als dieren er hard voor werken, en in vele gevallen er ook voor lijden. Op gedramatiseerde wijze toont de film het gebruik van de 'smoker', een apparaat dat imkers gebruiken om bijen te verwarren of verdoven om de honing makkelijk te kunnen oogsten.
Nu is de productie van honing allesbehalve de meest problematische vorm van menselijk gebruik van dieren. Toch kan Bee Movies kritische kijk naar de bijenteelt een opstap vormen naar kritiek op de vlees-, zuivel- en eierindustrie.
Uiteraard heeft Bee Movie waarschijnlijk nauwelijks iemand overtuigd om vegetarisch of vegan te eten. Toch biedt de film in vergelijking met andere populaire animatiefilms een veel realistischere en dus ook kritischere kijk op de menselijke verhouding tegenover dieren. Voor zover dieren een rol spelen in mainstream animatiefilms, lijkt dat steevast te zijn op een manier die de bestaande orde bevestigt of minstens niet in vraag stelt. The Lion King, Ratatouille en How to Train Your Dragon hebben vooral carnivoren of omnivoren in de hoofdrollen. Het aantal bekende films waarin koeien, varkens of kippen de hoofdrol spelen is nagenoeg nul. Als de realiteit van het eten van vlees al aan bod komt (Madagascar, Zootopia), dan is dit steeds op een luchtige manier die het vleeseten voorstelt als een ongelukkig, onvermijdelijk kantje van de natuur, en zeker niet iets dat wij als mensen zouden kunnen kiezen om niet te doen.
Dat alles bevestigt voor de kijker - en dat gaat om miljoenen gezinnen - dat het oké is om dieren te gebruiken op welke manier we maar willen. Hoewel Bee Movie dit niet rechtstreeks in vraag stelt, is het onder de mainstream films misschien wel degene die daar het dichtst bij komt.
Als u vegetariër bent, is er een goede kans dat u ook een actieve persoon bent die hier en daar af en toe aan lichaamsbeweging doet. Velen van jullie hebben waarschijnlijk besloten om te rennen als een levensvatbare hobby, ondanks wat sommigen proberen te suggereren over de nadelige gevolgen van een vegetarisch dieet voor de levensstijl van een hardloper. Je zult echter snel ontdekken dat al hun…
* Le jour où les ogres ont cessé de manger des enfants *
Où l’on apprend, avec stupeur - mais pas sans le sourire! - que les végétariens sont en fait d’anciens ogres... qui mangeaient des enfants!
En effet, au temps jadis, “le monde était peuplé par des ogres” qui mangeaient, avec force gourmandise et délectation, des enfants. Jusqu’à ce que ces derniers ne soient plus comestibles. Les ogres sont tous malades, ils ne peuvent plus se régaler de leur mets favori, l’enfant. La solution?? Devenir végétariens.
- Quelle horreur, des légumes!
- Ça n’a aucun goût!
- Nous allons mourir de faim!
De la nostalgie du temps d’avant? La solution, donner à ses légumes des formes enfantines... 😊
Mais quel album génial! Coline Pierré ne donne pas de “leçon végétarienne”, non! *Le jour où les ogres ont cessé de manger des enfants* est une invitation parfaitement originale, décalée et colorée (c’est Loïc Froissart qui est aux commandes des illustrations à la fois tout à la fois détaillées et très “en formes”) à se poser des questions sur notre alimentation et à remplir son assiette de légumes, céréales et autres fruits... Cet album très pop est paru aux éditions du Rouergue. 2018, 15,50 euros.
