#volksverhalen

[bestiarium]

The Vuurmannen [Dutch folklore]

A vuurman, also called a gloeiige (literally translated: “a glowing one” or “one who is glowing”) is a character or a group of characters from Dutch folklore, though the idea can also be found in Scandinavian myths, among others. In Limburg (the Dutch Limburg, not the Flemish one), there are two villages called Venray and Bakel. As the story goes, a group of men from Venray set out one night to steal the boundary marker indicating the border between the two villages and set it exactly 1000 meters towards the center of Bakel, thereby increasing the surface area of the village of Venray.

The people of Bakel were not pleased and a feud arose between the two villages. When the harvest season came and both villages sabotaged each other’s celebratory fair, the people decided that this had gone on long enough. Both mayors, accompanied by a group of men from their respective village, set out to retrieve the boundary marker and put it back where it belonged. But the area between Venray and Bakel was a swamp covered in vegetation and ponds, and the people from Bakel could no longer find the exact location where the marker used to stand.

The mayor of Venray, accompanied by his men, stood next to the marker and claimed “we are standing on Venray soil. If we are lying, may God strike us down”. The mayor of Bakel knew this was a lie and waited for the inevitable bolt of lightning to deep-fry the men of Venray, but nothing happened, so they must have been telling the truth after all. So the two mayors shook hands and life continued as normal.

In truth, the people of Venray were cheating, but they did not lie. Before venturing into the swamp, they put dirt from Venray into their shoes, meaning they were technically indeed standing on Venray soil.

But their cheating did not go unpunished, and after death these people supposedly transformed into vuurmannen, flaming undead spirits that dwell aimlessly in the swamp. Their descriptions vary from floating flames or balls of fire (much like will-of-the-whisps in other folklores) to men whose eyes and throat and constantly on fire. In any case, it is probably not a fate to be envied.

The idea of people cheating with the location of boundary stones (or poles) and being punished for it after death is something that we see in several folklore stories from around the world, like for example the Croatian Krivomjeri ghosts.

Sources:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Van_gloeiende_kerels_en_kerkekruiers

https://kunst-en-cultuur.infonu.nl/mythologie/188849-vuurman-personage-uit-volksverhalen.html

https://www.brabantserfgoed.nl/page/8092/de-gloei%C3%AFge

(image 1: the story of the vuurman as told by the 1995 Flemish comic book ‘Suske & Wiske en de Vonkende Vuurman’. This is a picture of the book’s cover.) (image source 2: Arnold Böcklin, 1882)

List of creatures so far

[jurjenkvanderhoek]

KOUDE RILLINGEN BIJ DE VERHALEN VAN SJOERD BOTTEMA

Kom op, op naar de afûk! Inschrijven voor een cursus Fries. In elk geval voor die Hollanders die de streektaal niet machtig zijn. En al die andere buitenlanders. Want iedereen zal de bundel "de grize oer de grouwe" van Sjoerd Bottema moeten kunnen lezen. En begrijpen. In zijn boek met als ondertitel "duvelske streken" heeft Bottema een zestal volksverhalen laten afdrukken. Althans kunnen de teksten zo bijgezet in het archief van de Nederlandse volksverhalenbank.

Bottema heeft ze zelf gefantaseerd op bestaande overleveringen. Want zo'n mare gaat onder het volk van mond tot mond. Er wordt door de jaren heen wat bij verzonnen, de eeuwen romantiseren de teksten, de vertelde gebeurtenissen worden verheerlijkt en welhaast goddelijk. Een gewone scherts wordt gaandeweg de tijd een sensationeel verhaal. Evenzo zal het vergaan met deze beste verhalen van Bottema, lijkt me. Ook deze mogen altijd weer opnieuw verteld worden. Hoewel de schrijver een eigen draai geeft aan bekende verhalen, staan ze daarbij niet in de schaduw.

De teksten over duivels, spoken, heksen en nog wat van die onaardse types kunnen een eigen leven leiden. Het zijn aangename verhalen, prettig te lezen, vermakelijk. Met de pantoffels aan, een warme grog op tafel, lekker bij de kachel. En dan huiveren langs de Skilige Piip, want Bottema neemt mij zo mee in het verhaal dat het is alsof ik daar zelf ben en het spook me op de schouder tikt. Een klamme hand in mijn nek, de koude rillingen over de rug - de grize oer de grouwe. Het kleine boek staat vol met spirituele zaken, dingen waar de mensen aan vastklampten in een oude tijd. Omdat ze de slechte aangelegenheden die hen overkwamen niet konden plaatsen, de goede bedoening kwam uit de hemel dat was wis. Met spoken, heksen en magiërs kreeg het ongrijpbare een gezicht. Zware onweersbuien, harde wind, en dan staat de duivel voor de deur – klop, klop.

In de verschillende verhalen lees ik op veel momenten dezelfde namen. Het is dan nagenoeg een literair déjà vu. Alsof ik het verhaal eerder las, maar het is de rolverdeling die mij bekend voorkomt. De handelingen zijn vertrouwd, schijnt het. Zo loopt er een rode draad door de verhalen, een verbinding, een relatie waardoor de schrijver mij in een greep houdt. Want Sjoerd Bottema is een boeiend schrijver. Hij weet de woorden zo in de zinnen te plaatsen dat ik wel moet blijven lezen. Ik hang aan zijn lippen, zit op het puntje van mijn stoel. Met gespitste oren luister ik naar de duivelse streken, aandachtig lees ik de vermakelijke voorvallen. Veelal met onverhoedse kwinkslagen. De serieuze ondertonen wisselen af met grappen en grollen, de vrolijke noot als doorregen spek in de fantasie.

De verhalen mogen dan gefingeerd en verzonnen zijn, er zit altijd wel een kern van waarheid in. Het verhaal is ergens begonnen, heeft een oorsprong - in dit geval in de werkkamer van Sjoerd Bottema. Maar Mariken van Nieuwmeghen bijvoorbeeld, dat tot inspiratie was voor één van de verhalen in deze bundel, stamt uit het begin van de 16e eeuw. De eeuwenoude Faust-legende staat losjes model voor weer een andere vertelling. En dan is er nog een verhaal dat is gebaseerd op een novelle van de 19e eeuwse dominee J.H. Halbertsma. Niet gezet in de tijd van nu, geenszins. De verhalen hebben de sfeer van landelijk antiek, zo gestapt uit de kunst van Jan Steen en Frans Hals of te lezen in de boeken van onder meer Tolkien. Een gemoedelijke wereld met een snuf geheimzinnigheid, gedomineerd door roddel, achterklap, angst en schrik. Heksen, spoken en duivels dwalen door het boek. Uit de pen van Bottema vloeien ze makkelijk binnen in mijn gedachten. Niet dat ik er van wakker lig, maar het houdt me wel bezig. En ik snijd gedreven het volgende hoofdstuk aan. Zal het door vertellen, zodat Bottema straks ook bekend zal staan als volksverteller. Want dat is hij, een raszuivere verteller. Zoals geschreven met boeiende verbeeldingen.

Geschreven in de woeste en uiterst beeldende Friese taal. Met uitspraken en omschrijvingen die in de verbeelding rake klappen uitdeelt. Gebeeldhouwde woorden, monumentale zinnen. Beeldspraak die het Frysk zo eigen is en geen vertaling dult. Die Friese taal, dat is een beeldende taal. Iedereen zou het moeten kunnen kennen. Want een vertaling van dit werk in iedere andere taal zal afdoen van de sfeer en emotie. Karakteristieke uitdrukkingen die alleen in het Frysk krachtig en spits overkomen verliezen aan energie in elk welke taal.

Verhalenbundel “de grize oer de grouwe, duvelske streken” van Sjoerd Bottema. Uitgeverij Afûk Leeuwarden, 2020.

[creabyasecondlife]

De dame van de goddeloze singel De avond viel na een mooie zomerdag, terwijl Geertje Bruno uitliep langs het paadje aan het eind van het dorp.

[creabyasecondlife]

Het spook van de skillige piip

Wanneer je een bewoner van Feanwâlden bent, krijg je vroeg of laat de sage van het dorp te horen. Het verhaal van het spook van de skillige piip of schele pijp in het nederlands. De skillige piip was een klein bruggetje net buiten ons dorp.

Dit beroemde bruggetje (waar zelfs wikipedia een pagina aan wijdt) is helaas vernietigd door de komst van de beruchte Centrale as (een bonk asfalt welke…

View On WordPress

[margotsenden]

A frysian quilt for a frysian folktale and ghoststory still experimenting with mixed media on hot pressed paper, final result will follow soon. Still have to decide what background I am going to create #wip #folktale #fries #quilt #fabercastell #winsorandnewtonwatercolors #goldenacrylics #illustratorsoninstagram #lovemyjob #illustration #volksverhalen

[ninapeckelsen]

Mijn verhaal over de nachtmerrie bewerkt voor dit honderd jaar oude toverlantaarntje. Hiermee heb ik korte voorstellingen gegeven tijdens mijn afstuderen en Explore the North.

[ninapeckelsen]

Illustraties bij een zelfgeschreven verhaal, gebaseerd op de volksverhalen over de nachtmerrie. Dit bovennatuurlijke wezen was diegene die ervoor zorgde dat men 's nachts nare dromen kreeg.

[ninapeckelsen]

Illustraties bij de spectaculaire volksverhalen rondom het kleine Friese plaatsje Reahel.