@life-of-architecture submitted:
W sprawie odzieży polskiej przed wykształceniem XIX-XX-wiecznych “strojów ludowych”.
Kłopot z tym tematem polega na tym, że ogromna większość literatury skupia się na modzie patrycjuszowskiej w miastach i ziemiańskiej na wsi, nieco rzadziej na grupach zawodowych jak kler i wojsko lub kulturowych jak Żydzi, Tatarzy czy Ormianie, podczas gdy włościanie i drobni rzemieślnicy pojawiają się raczej jako podrozdział lub przypis do powyższych niż samodzielny temat. Zatem najpierw zła wieść: nie należy oczekiwać kompendium do zdjęcia z półki bądź kliknięcia celem zaczerpnięcia szybkiej wiedzy; należy raczej spodziewać się potu, łez i krwi (z otartych palców) w długotrwałym procesie wyłuskiwania pojedynczych akapitów z całych bibliotek i zakurzonych zaułków Deep Web. Dobra wieść: ma się znakomitą okazję by zostać pionierem i zestawić to kompendium “Pre-kostiumowy ubiór chłopski na ziemiach współcześnie i/lub w przeszłości polskich” dla innych. ;)
Oprócz tytułów podanych wcześniej przez @polishcostumes, kilka dodatkowych źródeł na początek:
- PIWowska seria “Życie codzienne…”
- Andrzej Karpiński, “Pauperes: o mieszkańcach Warszawy XVI i XVII wieku”, Warszawa 1983
- Irena Turnau, “Słownik ubiorów: tkaniny, wyroby pozatkackie, skóry, broń i klejnoty oraz barwy znane w Polsce od średniowiecza do początku XIX w.”, Warszawa 1999
- Irena Turnau, “Polskie skórnictwo”, Wrocław 1983
- “Średniowieczna moda. Ubiór w czasach Wierzbięty z Krotoszyna” - niskonakładowy album z opisami różnych grup społecznych
- “Habitus facit hominem : społeczne funkcje ubioru w średniowieczu i w epoce nowożytnej”, Warszawa 2016
- album “Costumes polonais” wydany w połowie XIX w. przedstawia stroje włościan współczesne autorom, a więc na krótko sprzed wykształcenia “strojów ludowych”. Podobną publikacją były o kilkanaście lat wcześniejsze “Les Costumes du Peuple Polonais”. I jeszcze jeden tego typu, również “Costumes polonais”.
- album Jana Matejki “Ubiory w Polsce 1200-1795” zestawia pełny przekrój wszystkich stanów w danym okresie; należy go przyjmować z poprawką na stan ówczesnej historiografii, ale przynajmniej w zamierzeniach był opartą na źródłach dokumentacją, nie romantyczną alegorią
- Walery Eljasz Radzikowski, “Ubiory w Polsce i u sąsiadów”, 1879-1905; czterotomowa publikacja obejmuje wieki IX-XV; traktować z podobnymi zastrzeżeniami jak Matejkę
- freha.pl - forum odtwórców historycznych; traktować jak forum. ;) Znalazło się jednak na tej liście, ponieważ źródła i dokumentacja liczą się tam bardziej niż pop-stereotypy. Uwaga, strona jest tak bardzo historyczna, że współczesne przeglądarki uważają ją za pismo tajemne. Kodowanie Środkowoeuropejskie ISO lub DOS nieco poprawia sytuację. Nieco.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Wspaniałe zestawienie, dziękuję za przesłanie! Dołączam się też do komentarza o freha.pl, wprawdzie jest niemalże antyczne w standardach istnienia internetu jako takiego, ale to naprawdę kopalnia wiedzy i interesujących rozważań na temat strojów.
