Kolm Saigurn in the Rauris Valley with the Sonnblick -Â Friedrich Loos, 1835
In de Residenzgalerie Salzburg hangt dit schilderij van Friedrich Loos. Het beeldt een imponerend landschap af, gevormd door robuuste bergen en een kletterende waterval. Op de voorgrond zien we in het klein een boerin met haar koe. Zij en haar simpele beroep vallen vrijwel weg in het indrukwekkende landschap waar zij zich plaatsvinden. Er is hier sprake van een grenservaring, een ervaring op een plek die zo groot is dat de mens hierin verdwijnt. Een natuurlijke grenservaring als deze is typerend voor de Romantiek, evenals grenservaringen binnen de thema’s dood en erotiek. De mens komt in aanraking met het sublieme, een kwestie die niet goed met het verstand te begrijpen is. De romantici brengen onder de aandacht dat het verstand niet alles kan vatten, maar het gevoel wel.
Hiernaast zien we op het schilderij een kabelspoorbaan langs de berg lopen. Deze kabelspoorbaan verzorgt het vervoer van zilver en goud vanuit de mijnen naar de wasinstallatie onderaan de berg. Deze wordt aangedreven door een waterrad. Deze menselijke uitvinding wijst op de industriële revolutie, die voor het maken van dit schilderij op gang is gekomen. In het schilderij valt deze indrukwekkende, industriële uitvinding echter in het niet ten opzichte van de ruige, grootse natuur. De kabelspoorbaan is nietig, lopende naast de grote, ongetemde waterval. De wasinstallatie is niets bij de overweldigende bergen die achter haar staan. Hoewel de industriële vernieuwingen voor de mens revolutionair en indrukwekkend zijn, stellen ze in het grote geheel van de natuur weinig meer voor. Friedrich Loos maakt ons hier bewust van de grootsheid van de natuur en de nietigheid van de mens in verhouding hiermee. Hij wil ons erop wijzen dat verstand niet alles kan omvatten, zoals de Verlichting impliceerde, maar dat gevoel essentieel is in het begrip van de wereld.Â
11/11/2020