Dronlar ve IoT Uygulamaları (DronMarket kurucularından Ahmet EREN ile söyleşi)
Dronlar ve IoT Uygulamaları (DronMarket Kurucularından Ahmet EREN ile söyleşi)
IoT ve dron uygulamalarını araştırıken karşılaştığım Dronkademi ve Dronmarket iş modeli olarak ilgimi çekti, artık erişmesi zor olmayan dronlar aslında artık hayatımızın içinde, fotoğrafçılık ve görüntüleme gibi bazı sektörlerde vazgeçilmez oldu bile. DronMarket ve DronAkedemi kurucularından Ahmet EREN bey ile keyifli bir söyleşi gerçekleştirdik.
Öncelikli olarak dronlar ile ilgili bir iş modeli nasıl ortaya çıktı?
Dronlar ve kullanım alanları son 3 yıldır genel anlamda dünyada oldukça popüler bir konu haline geldi. Önceleri askeri kullanımı olan dronlar son kullanıcılara yönelik üreticilerin ortaya çıkmasıyla milyar dolarlarla ifade edilen bir pazar haline gelmeye başladı. Öncelikle havadan görüntü alımı olmak üzere geniş kullanım alanları ortaya çıkmaya başladı. Biz de üç mühendis arkadaş (Ahmet EREN - Barış GİRGİN - Cenk UYSAL) dronlara olan ilgimizi ticari alana da taşımak istedik ve DronMarket’i hayata geçirdik. DronMarket’e gelen taleplerin çoğunluğunun insanların bilgi eksikliğinden kaynaklandığını ve eğitim ihtiyacı olduğunu görünce de DronAkademi’yi hayata geçirdik. Dronlar çok uzak olmayan bir gelecekte hayatımızın birçok alanına çok önemli katkılar sağlayacak ve biz de bu geleceğin bir parçası olma amacıyla yolumuza devam ediyoruz.
Dron sınıfına giren insansız hava araçları nasıl ayrıştırılıyor ya da böyle bir ayrım var mı? Quadcopter gibi farklı kavramlar var, ayırt edici özellikler var mıdır?
Temelde Fix Wing (Sabit Kanat) ve Multikopter dediğimiz iki tür, dronların temel ayrımını oluşturuyor. Multikopter dediğimiz çoklu motor/pervaneli olanlarda sayılarına göre bir adlandırma var. Quad dörtlü, hexa altılı, octo sekizli motor/pervane taşıyanlara verilen adlar ve bu böyle motor sayısına göre devam ediyor. Bunun dışında artık selfie dron konseptli daha küçük nanokopter segmentleri de gelişmeye başladı. Önceleri askeri ve endüstriyel alanda uygulamalarını gördüğümüz dronlar daha sonra hobi grupları ve şimdilerde de tüketici pazarına hitap ederek evlerimize kadar girmeye başladı.
Internet of Things uygulamalarında dronlar nasıl rol alıyor? Dron ile pizza servisi gibi şimdilik ütopik senaryolar konuşuluyor, sizin vereceğiniz daha gerçekçi örnekleri merak ediyorum?
Dronları uçan bilgisayarlar olarak düşünüyoruz çünkü oraya doğru evrilen bir ekosistem var. Şu anda her dron firmasının kendine özgü erişime kapalı ya da kısmen açık UKS(Uçus Kontrol Sistemleri) kullanan dronları mevcut. Ve bu dronların birbirleriyle ve network’le iletişimleri ya yok ya da bilimsel araştırmalara konu olabilecek başlangıç seviyesinde. Ama giderek birbiriyle etkileşimi de olan açık kaynak kodlu dronların çoğaldığını görüyoruz ve göreceğiz. Bu da artık dronların daha akıllı, birbiriyle ve networkle haberleşen yapılar haline dönüşmesini ve network’te bir node haline gelmelerini sağlayacak. Gelecekte aklınıza gelebilen her yerde; her alanda “Connected Dron”ları göreceğiz. Pizza servisi yapmaktan, restoranlarda garsonluk yapmaya kadar servis hizmetlerinde otonom çalışan dronlar çok ütopik konseptler değil. Uzak gelecekte değil yakın gelecekte 5 yıldan kısa bir sürede ticari kullanımda görmeye başlayabiliriz. Bu sebepten Dronları IoT uygulamalarının gökyüzü bacağını oluşturacak çözümler olarak düşünebiliriz. Bu hem dronların birbiriyle etkileşimi, hem de taşıyacakları payload(yükler) sayesinde olacak.
Sitemizde de zaman zaman yaptığımız uygulamaları yayınlıyoruz. Örneğin en son antik Yazilikaya’daki Midas anıtını 8-10 dakikalık bir uçuşla 3D modelini çıkarttık. Termal dronlarla yapılabilecek havadan çekim hizmetleri dışında güvenlik, arama kurtarma veya ısı yalıtımı incelemesi amaçlı termal dron uygulamaları da çok revaçta.
Bunun dışında inspection dron çözümleri özellikle elektrik hatları, barajlar, rüzgar santralleri, otoyol köprü ve viyadüklerinde kullanılabilmektedir.
Her dron ile proje yapılır mı? Görev bazlı işleri yapmak için edineceğimiz dronun hangi özelliklere sahip olması gerekir?
Her proje için ayrı gereksinimlere ihtiyaç duyulmakta. Dronların da istenilen gereksinimlere uygun sensörleri taşıyabilmesi, istenilen sürelerde havada kalabilmesi, istenen hava koşullarında hizmet verebilmesi gerekmektedir. Son yıllarda endüstriyel ekipman üreticileri de dronlara uygun sensör ve kameralar üretmeye başladılar. Buradaki en önemli konu sensörün ağırlığını azaltmak ve uçuştan kaynaklı titreşimleri sönümlendirip stabil bir çıktı elde edebilmek. Yine görevin özelliğine göre otonom ya da manuel uçuş gerekliliklerine hizmet edebilecek, indoor-outdoor gerekliliğe göre donanımlar ve çözümler değişebilmekte. Ancak genel itibariyle hobi amaçlı dronlardan farklı olarak göreve hizmet eden dronların daha donanımlı ve pahalı çözümler olduğunu söyleyebiliriz.
Sizce dronların günlük hayatımızın bir parçası olması için önündeki en büyük engel nedir?
Bugün müşterilerimiz tarafından da bize ifade edilen en büyük handikap uçuş süresi. Havadaki bir teknolojik cihazın yer ile bağlantısı kısıtlı olduğundan ve atmosfer koşullarına karşı direnmesi gerektiğinden haliye enerji kullanımı o seviyede yüksek olabilmekte. Günümüzde kullanılan profesyonel dronların uçuş süresi 20-25 dakikalar seviyesinde. Bu da çoğu misyon için yetersiz olabilmekte. Aşılması gereken bir başka sorun da hava koşullarına uyumluluk. Rüzgarlı ve yağışlı havalarda da hizmet edebilen dronlara ihtiyaç oldukça fazla. Ancak biz tüm bunların teknolojinin yardımıyla aşılabilecek sorunlar olduğunu düşünüyoruz ve bu konudaki gelişmelere şahit oluyoruz.
Elbette bugün teknolojik kısıtların dışında regülasyonlar da sıkça tartışılan konular arasında. Güvenlik, özel hayatın gizliliği gibi birçok hassas konuya dokunan bu teknoloji dünyada halen ciddi tartışmalara konu oluyor. Ancak biz biliyoruz ki bu teknolojinin hayatımıza girmesi kaçınılmaz ve etik güvenlik konuların da doğru uygulamalarla çözülebilecek Ülkemizde Sivil Havacılık Kurumu bu konuda çalışmalarına devam ediyor.
Kickstarter, Indıegogo vb sitelerde sürekli yeni dron projeleri görmekteyiz, bu tip yeni ürünler ne zaman hayata geçer?
Kullanım alanı gökyüzü gibi çok geniş bir alan olunca inovatif fikirler için de oldukça geniş bir alan sağlamakta dronlar. Dolayısıyla crowd-funding projelerinde bolca karşımıza yeni ürünlerin çıkmasına şaşırmamalı. Gerçekten de oldukça ilgi çekici projeler hayata geçirilmekte ve bizler de bu projeleri yakından takip etmekteyiz. Hatta bazılarına destek de olmaktayız. Başarıya ulaşıp seri üretimi gerçekleşecek ürünlerden marketimize koymak hedeflediklerimiz arasında. Ancak henüz bazı teknolojik bariyerlerin aşılması için zaman gerekiyor ve bu projelerin bazılarının başarısız olduğuna da şahit oluyoruz. Bu projelere teknolojinin evrimindeki ilk adımlar olarak bakıyoruz ve heyecanla takip ediyoruz.
Ahmet EREN’e güzel söyleşi için teşekkür ediyorum, özellikle http://www.dronakademi.com/ eğitimlerini ben de takip ediyorum ve katılmayı, keşfetmeyi heyecanla bekliyorum.
Ahmet EREN, Barış GİRGİN ve Cenk UYSAL'ı öncelikle bu iş modeli ve girişimlerinden dolayı kutluyorum ve başarılar diliyorum.
www.dronmarket.com www.dronakademi.com
