Kris op reis

Belevenissen van onderweg en thuis.

[kristatravelling]

Idealist

I am an absolute idealist. I want to make the world a better place for a lot of people. Not just by saying hi to the neighbors, bringing food to the food bank or by giving money to charity. I want to have a much bigger impact on the world, on a much larger scale. I want to touch millions of lives in a positive way. Currently I am searching for a way to do that, and I am working on some projects, but I will get there and if you want to be a part of it, keep following me! When it comes to giving it is never enough for me. There is always another person that needs help too. Though I don’t think it will work if I start handing out food and money all the time. People need to learn how to manage their own lives and families in a way that is healthy for them and the earth. It is better to teach someone how to bake a bread than to give them a bread. First of all I want to bring awareness in places where there isn’t so much knowledge about what is happening in the world. Countries that are far away, and people that we can’t reach, situations that we can’t imagine. I want to bring that all closer by going there myself and talk to the people there, and record how they live and do research on what they need. If I can make people in the western world aware about what is needed somewhere far away, people can take action. Then there  is no longer the excuse of it being too far away and they don’t know what to do. Second I want to help people in need to start managing their own situation in a healthy way. For most poor families it mostly comes down to money. They live in terrible circumstances and they have to make terrible decisions to stay alive, just because there isn’t enough money. I believe that there are ways even for people with a very low income to learn how to manage that money better so they can start preparing for a better future for themselves and their families. People can learn to manage the money themselves, and they can also organize a system of working together in a community. In short, I would like to see people in poverty getting educated about money. Third there is a group of people in this world who are too vulnerable to take care of themselves, and if they have no one to take care of them, they really do need help now. Here I am talking about children, old people and possibly sick people who are alone. Those groups of people do need direct help at least for a certain period of time. For them is food needed, shelter needed  etc. I have a dream of helping this group of people as well.

This is who I am, this is why God has given me certain talents, this is why God has given me the wisdom and this is why I am alive. We are not alone. In the time that I wrote this blog people died from hunger, girls are used as sex slaves, children are stuck in factories to work, moms are wondering how to tell their family there is no food today. I can’t live my life happily and forgetting about the suffering that is going on in other people’s lives. I can only live my life happily knowing that God is preparing me for something huge. And one day, soon hopefully I can continue my mission on a much bigger way.

[kristatravelling]

Stranger

You were sitting next to me at the plane. I had a window seat and you were the middle of the row. The most unfortunate seat if you ask me. Poor you. I was sleeping 6 hours if I have to believe you because you watched me sleep. Too scared to wake me up but secretly hoping I would wake up. Rather sooner than later. To me that flight was wonderful because I have trouble sleeping in planes or buses or anywhere else than in a bed. So I had a lucky flight. Painful though, but that is the price you have to pay sleeping in planes. Everything better than being bored and very tired but unable to sleep. After I woke up around the time they were about to hand out breakfast, you asked me a quite useless question and I was answering it praying you would stop talking, because I hate talking to people on planes. I will never see you again so why would I be interested in talking to you? Next thing I remember was breakfast and you were struggling with your jam cup. I felt bad for you, thought about it for 3 seconds and I opened my cup in half a second and I gave it to you since I wasn’t planning on using it myself. I thought it was cute and I was glad I could help you out. I had done my good deed of the day. You felt embarrassed you weren’t able to open the stupid cup yourself, but you were grateful too and it was also a good reason for you to start a new conversation. We talked until we landed and even until we had to say goodbye because you took another exit since you only had a layover in Amsterdam. For some reason it was mostly me talking. And you were listening and actually interested in what I had to say. I was really surprised cause most of the time when I talk about the things I talked about with you, people aren’t that interested. But you said I had a message and you told me to start a blog or a vlog. I was amazed because I already have a blog and a vlog seemed not something that I could accomplish (but it would be really cool though!). Who would be interested in what I have to say? I started to ask you questions as well and we appeared to have a lot in common. I was stunned by the fact that you are a photographer and that you make video’s. I like making photo’s too and I have ‘learning how to make a video’ on my bucket list. We had to say goodbye and we were shaking hands. I don’t remember the feeling anymore. I couldn’t even pick you from a crowd today. I wouldn’t recognize you. But I gave you my number. Hoping you would contact me and we could continue our wonderful talk and connect even more. I never give out my number. But I also never meet people at planes that I enjoy talking to. You were one in a million. May we meet again stranger.

[kristatravelling]

Bird

You locked me in a cage from day one. You  didn’t know you did though. I got to fly in and out whenever you felt like it. But I didn’t have much of a choice. When I told you I wanted to be free, you said you weren’t ready and things were going too fast.

Only once I got out by myself. It felt amazing. I was finally out on my terms and not on yours. But after a while I was back in my cage, locked and things even became worse for me.

When I see myself, I see  unhappy. More and more shy and scared. With brief moments of happiness yes, but those are like air. You can’t grasp it, yet you need it so much. It comes and goes, but you can’t control it.

I broke out again. And this time I won’t let you lock me up again. I won’t stay either. This time I will fly away, I won’t stick around. You had the chance and you didn’t take it. Now it is over and I am finally free. I can embrace happiness now. Wait for it…, yes there I go.

[kristatravelling]

Travelling in Kenya

In four days I visited two of my sponsored children who live in remote areas in Kenya. I never did so much travelling in my life in different vehicles, and I never spent so much time on the road in so little days. It all started with a trip to Kalamba. At 6.05am in the morning I was brought from Kitengela to the bus station by car. Then I took a matatu in the direction of Emali. Along the road there was a transfer to another matatu which brought me all the way to Emali town. From Emali I travelled 1,5 hours with another matatu to Kalamba where Monica, my sponsored child lives. At arrival I took a boda boda to the project where I met Monica. I had travelled a total of 5 hours when I finally reached the project. Going back in the evening was another hour to Emali town. The next day it took me 3 hours to get back home with a matatu that brought me directly to Kitengela. From there I was picked up by a car. The total amount of hours I spent on the road visiting Monica was approximately 9 hours, by car, 5 different matatu’s and 2 trips on a boda boda.

The next day I departed for my visit to Kangai in Mwarangeni Tarakka. I left at 4pm and walked to the road. From there I took a tuktuk to the bus station. The first matatu brought me to Machacos. The second matatu brought me to Matuu. The third matatu brought me to Mwingi. At 10pm I arrived in my hotel room. I had spent 5 hours on the road. In order to eat somewhere I took a boda boda to a restaurant. The following morning I spent 2,5 hours driving by car on an unpaved road before I reached the project where I met Kangai. We visited her homestead by boda boda. At 4pm I was driving the 2,5 hours back to Mwingi. From there I was able to get shuttle back to Nairobi. From Nairobi a matatu to Kitengela and from there I was picked up by a car. At 11pm I was back in the house. I had spent 7 hours on the road. The total amount of hours I spent to visit Kangai was approximately 14,5 hours by car, by foot, 4 different matatu’s, a tuktuk, a shuttle bus and a trip on a boda boda.

To summarize that, I have travelled approximately 23,5 hours in 4 days. With different cars, walking, a tuktuk, different boda boda’s, a shuttle bus, and many different matatu’s.

I can’t possibly imagine myself doing this in the Netherlands. Most people will take a car going places. If you don’t have one, the train will take you almost everywhere. Maybe you have to take a bus or even two to reach your final destination, but it will only be a short distance by bus. Tuktuks and boda boda’s don’t exist in the Netherlands. The busses are very different and much more comfortable than matatu’s. They don’t go long distance, only up to around an hour. There is no corruption, every trip has the same price, always, whether in or outside rush hour. The bus leaves at a set time once, twice more times an hour. You will exactly know when it leaves. Even if the bus is empty it still goes, unlike a matatu which will wait until it is filled up completely.

All in all it was a good experience. Exciting but exhausting. It was so nice to see so many places and to look around. Kenya is a beautiful country and the more remote the area is, the more beauty there seems to be. Of all places I liked Kalamba the most. It was peaceful and you could see mountains wherever you looked. I am curious of all things that I am yet about to discover on new adventures!

[kristatravelling]

Black and White

‘ Mzungu, mzungu’, is what I hear when I walk the streets in Kenya. Especially in places where not many white people come. They are mostly kids, but sometimes even adults. My skin color is special to them, but I wish it wasn’t. There was probably a time when the first black people were seen in the Netherlands and the white people were calling them too when they were walking the streets, and kids were wondering how it was possible that another human being just like them looked so different. I always grew up knowing people have different colors. In 2018 more than 4500 Kenyans, more than 2700 Ugandans and around 2200 Tanzanians lived in the Netherlands. And of course many others of different countries from all over the world. To me it is not special anymore. 

Hundreds of kids who wanted to touch my skin and hair, struggling to get my attention. 

Travelling becomes more common and more easy, which means we are more likely to travel and make friends in other countries, which makes it more likely to move or work abroad, which makes it more likely to fall in love with someone from another country as well. Seeing mixed couples in the Netherlands is very normal. Children from mixed couples are not special. That is not everywhere the case. Though you see it more and more. In some places seeing a mzungu alone is already special. That mzungu dating a black person is even more special. I once heard a kid from a couple like that say: ‘I am too white for the black people and I am too black for the white people, I belong nowhere’. Difference in skin color has not brought us many good. Many black people were enslaved in the past and still many communities with black people are way behind in development compared to white communities. It is a rough comparison and not everywhere applicable but in general I think we can easily say the black people have suffered more than white people because of their skin color. I am happy slowly by slowly we are getting there. Realizing that in the end we are all the same and we have the same value. I have definitely been treated different by people who don’t encounter white people so often. I feel like I was treated like a queen. I should just sit there and relax while others work and I am not allowed to help. I never feel comfortable in those situations. I’d rather want to be seen as an equal. My dream for this world is for more and more people from different countries to fall in love and have children. Many years from now we could have one skin color only. White and black will disappear and we will all look the same, something in between. Yeah maybe we lose some identity, but I think it will be good to finally start seeing everyone as equals. And not judge someone only on the color of their skin. I have hoped that I would wake up one day black so I would just be able to walk the streets in Kenya without being noticed. But so far it has never happened. I can go a while forgetting I look different, but there is always that moment reality kicks in and I realize I will never fit in completely. I am black inside though, does that count for anything?

[kristatravelling]

Jordine

Een paar jaar geleden ging ik naar Haïti om mijn sponsorkind Jordine op te zoeken. Haïti, het land dat nu negen jaar geleden geteisterd werd door een verschrikkelijke aardbeving. Het dorpje waar Jordine woont, ligt 5 uur rijden van de hoofdstad af en is gespaard gebleven voor de directe gevolgen van de aardbeving. Echter het patroon van onafgebouwde huizen, hopen puin en afval en slechte wegen is in Haïti zichtbaar waar je je ook bevindt. Gek genoeg, al was dit het eerste wat me opviel toen ik voor het eerst door de straten van Port-au-Prince reed, vallen al deze dingen in het niet bij de schoonheid die het land ook te bieden heeft. De onuitsprekelijke vriendelijkheid en behulpzaamheid van de mensen, de prachtige bergen, de fruitbomen en de lachende kinderen, dat zijn de dingen die maakten dat ik al het andere bijna vergat, en bovendien maakten dat ik wilde dat ik langer kon blijven.

Jordine heeft een week voordat ik kwam gehoord dat haar sponsor op bezoek komt en is supertrots. Ze heeft het aan iedereen verteld die het horen wilde. Ze ziet er prachtig uit en heeft haar mooiste jurk aangetrokken voor de gelegenheid. We begrijpen niets van wat we beide zeggen en dus omhelzen we elkaar, een taal die iedereen immers spreekt. Ze lijkt niet meer op het meisje op de foto die ik van haar heb. De jongedame die voor me staat is zowat even lang als ik! Als ik haar later de foto laat zien moet ze dan ook heel hard lachen; de foto blijkt zo’n 2,5 jaar geleden gemaakt te zijn. Jordine is ontzettend verlegen en zegt bijna niets, giechelt soms alleen wat, of heeft onderonsjes met mijn vertaler, maar de permanente lach op haar gezicht spreekt boekdelen.

Onze eerste ontmoeting

Als we, na een eerste kennismaking, opstaan voor een rondleiding over het terrein van het project waar ze heengaat dankzij mijn sponsoring, pakt Jordine mijn hand, om hem niet meer los te laten. Wanneer het kan, pakt ze mijn hand zelfs met twee handen vast, ook als er geen ruimte is om naast elkaar te blijven lopen. Dan loopt ze gewoon achter me, met nog steeds mijn hand in de hare. Dit is een kostbaar moment waar we beide lang naar hebben uitgekeken.

Als we bij Jordine thuis zitten en eindelijk de tijd hebben om met elkaar te praten is haar eerste vraag aan mij: ‘Wanneer kom je me weer opzoeken?’ Mijn hart breekt. Wat zeg je op zo’n moment? Ik wil niets liever doen dan haar zo snel mogelijk weer opzoeken natuurlijk! Liever nog gisteren dan vandaag. Maar ik wil haar geen valse beloftes doen. Wanneer ze me vraagt of ik een man en kinderen heb en ik dat ontken, zegt ze spontaan: ‘Je hebt misschien zelf geen kinderen, maar weet dat ik je dochter ben.’

Daarna wil ze graag naar het strand. Dat ligt op loopafstand van haar huis en dus maken we er een wandeling heen. Jordine en haar zusje houden beide één van mijn handen stevig vast. Het strand is niet te vergelijken met alles wat ik ooit gezien heb. Het heeft absolute pracht in zich, maar het is er ook vies en overal ligt afval. Toch ben ik dankbaar voor deze wandeling. De hitte, de plakkerige handen, het afval, het stof, de taalbarrière, ze zijn ondergeschikt. Ik wil haar nooit meer loslaten en ik wil dat dit nooit voorbij gaat.

Het strand in Anse-Rouge

Helaas is de middag toch voorbij voordat ik het goed en wel doorheb. Voordat wij onze 5-uur durende reis terug naar Port-au-Prince weer aanvangen, bidden we voor elkaar. Terwijl ik daar zo sta word ik vanbinnen verscheurd. Ik ben me er zeer van bewust dat dit de laatste woorden zijn die we tegen elkaar zullen zeggen voorlopig. Met dat ik begin te snuffen barst Jordine in tranen uit. We staan daar een tijdje in een innige omhelzing en ik zeg tegen haar dat ze niet verdrietig moet zijn. Dat ik haar zal schrijven en foto’s op zal sturen. Eigenlijk probeer ik daarmee ook vooral mezelf moed in te spreken, ik vind het zo moeilijk om dit mooie, lieve, verdrietige meisje te moeten achterlaten. Het zou een stuk makkelijker zijn als die lach weer tevoorschijn zou komen.

Als ik in de auto zit en we wegrijden lacht ze gelukkig een beetje door haar tranen heen. We zwaaien naar elkaar. Ik doe er een tijdje over voor al mijn tranen weggeslikt zijn. Ik blijf nog dagen heimwee hebben en mis Jordine verschrikkelijk. Ik ben ontzettend trots dat ik haar ‘sponsormoeder’ mag zijn.

Helaas heeft niet elk verhaal een goed einde. Deze ontmoeting bleek de eerst en gelijk ook de laatste. Ik heb nooit meer een brief van haar ontvangen en ongeveer een jaar later hoorde ik dat ze met haar familie verhuisd is naar Amerika en daardoor niet meer naar het project gaat. Ik weet alleen dat ze daar naar school gaat. Het is verdrietig dat ik haar nooit meer zal zien, en nooit meer een brief van haar zal krijgen. Desondanks ik ben dankbaar voor de ontmoeting die we hadden. Ze blijft voor altijd een plekje in mijn hart houden.

[kristatravelling]

Utrecht

Utrecht is mijn stad. Al heel wat jaartjes inmiddels. Echter, vroeger was Utrecht het bijna onbereikbare ‘einde van de wereld’. Toen ik opgroeide in Soest, was Utrecht een treinrit van 25 lange minuten van me verwijderd. Verder dan Utrecht ben ik niet vaak gekomen. De trein nemen naar Utrecht was dan ook een terugkerend feest. Dé plek om te winkelen, bij de V&D te lunchen en te gapen naar iedereen die er zo nonchalant rondliep, alsof de stad van hén was. Ik stelde me altijd voor dat ik één van die mensen was, maar dat leek te mooi om waar te zijn. Ik bedacht me dat iedereen die in Utrecht fietste er wel moest wonen, anders heb je er geen fiets toch? Fan-tas-tisch leek me dat: fietsen door Utrecht.

Nu twintig jaar later kan ik me bijna niet meer voorstellen hoe het voelde toen Utrecht nog echt speciaal was. Het wordt allemaal steeds normaler. Ik ben nu ook iemand die er nonchalant rondloopt, al heb ik soms even dat trotse gevoel, trots omdat het me gelukt is. Een knipoog naar mijn 10-jarige zelf.

Toen ik net in Utrecht woonde bestond er geen google maps. Ik verdwaalde regelmatig. Pas veel later kon ik de stukjes stad die ik had leren kennen met elkaar verbinden, al verdwaal ik nog steeds wel eens. Ik denk niet dat dat ooit zal veranderen. Ik ben verknocht aan Utrecht, ik hou niet van verandering en ben ik nogal een huismus. Stiekem zou ik het liefst mijn hele leven hier blijven wonen, werken, eten en slapen. Ik was een paar jaar geleden bang dat al mijn vrienden zouden gaan verhuizen en dat ik dan alleen over zou blijven. Gelukkig zijn de meesten in de buurt gebleven en de auto is gewillig als ik wat verder weg wil. Geen enkele reden om hier niet te blijven toch?

Utrecht vanaf de Domtoren

Voor de domtoren

En dan, net als ik wat minder vaak de weg kwijtraak, net als Utrecht langzamerhand een echt thuis aan het worden is, begin ik te twijfelen. Is dit het echt? Ik zou zo graag (nog) meer van de wereld willen zien. Een wereld vol met prachtige steden, geweldige natuur en mensen die het waard zijn om te leren kennen. Hoe lang zal het duren voor ‘het einde van de wereld’ opnieuw net zo normaal wordt als ‘thuis’?

[kristatravelling]

Met andere ogen

In het najaar van 2017 ben ik naar Indonesië geweest met als hoofddoel meedoen aan de Muskathlon. Een sportieve prestatie voor het goede doel. Ik liep 42km over een zeer zwaar parcours met grote hoogteverschillen en haalde meer dan €15.000 op voor kinderen in Indonesië die leven onder de armoedegrens. Ik was één van de meer dan 100 deelnemers.

De eerste keer dat ik hoorde over Bali was ik 12. Een vriendinnetje uit de klas ging erheen met haar familie omdat haar ouders een huwelijksjubileum hadden. Ik begreep dat het een eiland was en alles wat ik erover meekreeg deed me denken dat het een paradijselijk eiland was. Een eiland met mooie dansende vrouwen in kleurrijke jurken, idyllische markten met groente, fruit en kruiden in alle kleuren van de regenboog. Toen ik ouder werd hoorde ik van mensen die ook naar dat paradijs op vakantie gingen en de gedachte dat dat the place to be was, werd alleen maar sterker. Ik heb echter nooit een groot verlangen gehad om te reizen, ik talmde er niet naar om zelf een kijkje te nemen op dat eiland vol beloftes.

Tijdens mijn reis naar Indonesië, stond Bali echter onomstotelijk op het  programma. Ik was toch ook wel benieuwd geworden. Helaas was voor mij de aanblik van het hele eiland teleurstellend. De stranden waren lang zo perfect niet als ik had gehoopt en aan alles was te zien dat op dit eiland de meeste mensen in armoede leven, net zoals op de andere eilanden van Indonesië. In de winkelstraat waren alleen maar toeristen te zien, maar de gaten in de wegen en de vervallen staat van de meeste gebouwen zeiden genoeg. Ik was er nog maar net en ik begreep er geen snars van, waar hadden al die mensen het over die op vakantie naar Bali gingen en daar duizenden euro’s aan uitgeven?

Een kleine slum die we bezochten op Bali. Alle families hadden een huis ter grootte van een studentenkamer in Nederland. De ‘keuken’ was buiten en ze deelden met alle families de wc en de douche. 

Een soortgelijke ervaring had ik toen ik op vakantie ging naar Zanzibar. Mensen om me heen grapten dat dat dé plek was voor je huwelijksreis. Helemaal weg van alles en alleen maar genieten van

parelwitte stranden en elke dag cocktails drinken. Ik was me van dat alles niet zo bewust, wist niet echt veel over het eiland en ging me er pas in verdiepen toen de vakantieplannen vastlagen. De plaatjes die google me liet zien waren veelbelovend, maar direct na aankomst op het vervallen, kleine, amateuristische vliegveld snapte ik er alweer niets van. Waar hadden al die mensen het over? Huwelijksreis? Romantisch? Even helemaal weg van alles? De rit naar het hotel was shockerend na de verwachtingen die ik had gehad en de plaatjes die ik had gezien. Zanzibar straalt niet meer uit dan pure armoede. En ja, ik geef toe dat het strand best wel gezellig was, maar daar was dan ook alles mee gezegd. En wat verwachtte ik anders? Zanzibar is een onderdeel van Tanzania, een derdewereldland, eigenlijk is het ook allemaal wel logisch. Ik vraag me nu wel af: hoe kan je terugkomen en alle lelijkheid weglaten uit je verhalen? Alsof alle inwoners die elke dag hard werken om in leven te blijven er niet toe doen? Hoe kan het zijn dat niemand me dit vertelde? Dat iedereen dit deel verzweeg? Zagen ze het niet? Interesseerde het ze niet? Vonden ze het leven daar wel ‘mooi’ of zoiets, er niet bij nadenkend dat armoede nooit mooi is? Ik heb er geen antwoorden op.

Zanzibar. De meest romantische plek op aarde???

Om iedereen het voordeel van de twijfel te geven en niemand te veroordelen ga ik er maar van uit dat andere mensen het niet gezien hebben. Om iets echt te zien, moet je nadenken over wat het betekent wat je ziet. Als je het alleen maar waarneemt, zie je niet echt. Ik kijk met andere ogen. Ik denk wat ik zie en ik voel wat ik zie. Het lukt me niet om naïef te zijn. Natuurlijk kan ik wel genieten van de nieuwe wereld waar ik in beland ben, maar zeggen dat het een paradijs is? Dat nooit!

[kristatravelling]

Tijd

Wij Nederlanders zeggen: De tijd vliet snel, gebruik hem wel… of: Tijd is geld… Echter, in Kenia lijkt niemand zich echt druk te maken om de tijd. Voor een groot deel, denk ik, omdat men er geen controle over heeft en voor een ander deel omdat het niet belangrijk gevonden wordt.

Vroeger was er geen tijd. Je stond op als het licht werd en je ging naar bed als het donker werd. Geen horloges of klokken om je te vertellen hoe vroeg of laat het is, geen lampen om het mogelijk te maken iets anders te doen in het donker dan slapen of je hoofd stoten. Mensen zullen in de winter wel erg uitgerust zijn tijdens de lange nachten. Dit geldt natuurlijk niet voor de equatoriale landen, waar de dagen bijna altijd even lang zijn. Dat is overigens vast heel fijn voor alle mensen die van structuur houden en een hekel hebben aan verandering.

Soms lijkt het in Kenia alsof de tijd niet echt bestaat en het leven nog steeds afgestemd is op wanneer de zon opgaat of ondergaat (Kenia is een equatoriaal land). Je doet de dingen die je moet doen en aan het eind van de dag ga je naar huis. Wat vandaag niet gelukt is, lukt morgen dan wel. Eten doe je als je honger of tijd hebt, echt niet om 12.30 of 17.30. Als je te druk bent, eet je gewoon niet. Als je om 16.00 pas tijd hebt om te lunchen kom je er vanzelf achter dat je het avondeten net zo goed kan overslaan.

Ik denk dat mensen zich realiseerden dat je de tijd niet in eigen hand hebt en dat het dus beter is om het gewoon maar los te laten. Zo kan het zijn dat het gaat regenen, waardoor half Nairobi overstroomt en je grote delen niet meer kunt bereiken zonder te zwemmen. En ook al regent het niet zo hard en ontstaan er geen zwembaden op straat, dan nog ontstaat er binnen 30 minuten overal file. Ten eerste omdat iedereen langzamer gaat rijden en ten tweede omdat verkeersregelaars denken: doei, ik ga hier niet in de regen staan. Waardoor het één grote chaos wordt op de weg en je net zo goed al je afspraken kan afzeggen want je kunt nergens komen.

Je kan plannen maken, maar er kan zomaar ineens een vriend bellen die al onderweg is naar je huis, of ze stuiteren gewoon naar binnen zonder aankondiging vooraf. Je hele tijdschema in de war zou ik zeggen. Men vindt dit echter heel normaal, plannen kunnen immers ook op een ander moment uitgevoerd worden?

Daarnaast duurt alles in Kenia gewoon langer. Niemand lijkt echt haast te hebben en doet alles op z’n gemakje. Ik heb zelden zulke trage dames en heren achter de kassa in een supermarkt gezien en niemand lijkt zich daaraan te ergeren.

Waar ik in Nederland weet dat ik gerust 3 vrienden op een dag kan zien en tussendoor ook nog boodschappen kan doen, kan stofzuigen en een uur kan wandelen, ben ik in Nairobi blij als ik de helft kan doen op één dag. In Nederland wil toch iedereen ‘onthaasten’? Nou, ik zou zeggen, ga er een paar weken lekker tussenuit naar Kenia. 

[kristatravelling]

Trishian

Jullie hebben nog één verhaal tegoed over mij derde held in Kenia: Trishian. Zij is voor mij speciaal. In het begin was ze een beetje verlegen, maar al snel week ze niet meer van mij zijde en zat ze aan mijn arm vastgeplakt. Het is een verhaal waar ik emotioneel van word, verdrietig. Daarom heb ik het schrijven misschien uitgesteld.

Thuis is Trishian de oudste. Haar jongere broertjes slapen in huis bij hun vader en (stief)moeder. Trishian niet. Om een reden mij niet bekend slaapt Trishian een einde verderop met een 17-jarige nicht. Het huis van Trishian’s familie was echt groot genoeg maar toch woont ze in een huisje dat bestaat uit 1 kamer en in tweeën verdeeld wordt door een gordijn. Het is allemaal erg verwarrend. Tijdens ons bezoek lopen Trishian haar vader en stiefmoeder steeds weg. Als we later foto’s gaan maken moeten ze opgezocht worden. Vreemd, je zou denken dat het een hele bijzondere gebeurtenis is als je dochter bezoek krijgt van haar sponsor, maar ze leken niet zo onder de indruk. De volgende dag kreeg ik een bedelbrief van Trishian haar vader. Voor ik hem helemaal kon lezen werd hij van me afgepakt, want haar vader overtreed hiermee de regels van het project. Als ik hem zou geven waarom hij vroeg (1.000KSH - €10) dan had ik ook de regels overtreden. Bescherming van beide partijen.

Van een vriendin hoor ik later dat Keniaanse stiefmoeders vaak ‘vreemd’ zijn. Ze heeft zelf twee stiefmoeders gehad waarvan één ook ‘vreemd’ was dus ze sprak ook uit eigen ervaring. Het komt vaak voor dat ze hun stiefkinderen anders behandelen dan hun eigen kinderen. Ik kan verder eigenlijk alleen maar speculeren, want meer weet ik gewoon niet. Wat ik niet snap is hoe je niet met heel je hart van Trishian zou kunnen houden en voor haar door het vuur zou gaan. Ze is zo vreselijk lief.

Ik krijg het nadrukkelijke advies om specifieke cadeautjes voor Trishian te kopen en geen familiecadeaus. Blijkbaar is er toch wel meer bekend op het project, maar veel laten ze er niet over los. Als we gaan shoppen krijgt Trishian een nieuwe jurk, een schooltas, slippers en een spijkerbroek die om haar smalle heupen heen slobbert, omdat ze nergens zulke smalle broeken verkopen. Hopelijk kan ze er nog in groeien.

Met pijn in mijn hart neem ik afscheid van het kleine aapje dat zich al drie dagen aan me vastklemt. Ik hoop dat je een paar engelen hebt die over je waken sweetheart, want eigenlijk wil ik je zo gewoon niet achterlaten. Ik hoop dat ik je snel weer kan zien en dat je mn dag dan weer kan oplichten met je verlegen lach.

[kristatravelling]

Emmanuel

Emmanuel, wat een prachtig kind, met een prachtige lach. Een gevoelige jongen, verlegen, maar er gebeurt zoveel in dat koppie. Emmanuel woont met z’n moeder en oma in een piepklein huisje dat ze voor minder dan €25 per maand huren. Een muur met daarin een deuropening scheidt het huisje in twee delen. In de deuropening hangt een dun gordijn. In de ene kamer slaapt oma en staan wat keukenspullen. In het andere deel staat een bed waarin Emmanuel en zijn moeder slapen. Het bed neemt de halve ruimte in beslag. Met nog een tafel en een paar stoelen is de ruimte propvol. De moeder en oma van Emmanuel hebben soms werk, maar geld om een eigen bedrijfje te beginnen voor de verkoop van goederen op de markt is er niet. Een baan vinden is lastig. Veel mensen van de oudere generatie hebben geen opleiding gedaan. Gelukkig gaan tegenwoordig de meeste kinderen naar school en kunnen steeds meer kinderen een vak leren waarmee de kansen op een baan later groter zijn.

Moeder en oma zijn zo blij dat we er zijn. Beide zitten not-stop te stralen en oma kan niet stoppen met het zeggen van: ‘Prijs de Heer, Prijs de Heer’. Ze zijn zo trots op hun kleine jongen, de jongste zoon van mama. Vader, broers en zussen wonen ver weg ergens op het platteland. Maar hier heeft Emmanuel betere kansen voor een goede opleiding, daarom woont een deel van het gezin apart. Emmanuels lievelingseten zijn eieren, maar eieren zijn duur. Vlees en eieren eten is echt een uitzondering voor mensen die elke maand al moeite hebben met het betalen van de huur. Dus toen ik op de markt liep die middag kocht ik 30 eieren voor Emmanuel. Ik vertelde hem dat hij de volgende dag voor het ontbijt van z’n moeder een ei zou krijgen. De volgende dag had hij inderdaad een ei gegeten. Zijn moeder had mijn belofte gehouden.

We moesten 3x afscheid nemen van de kleine jongen. En drie keer begon hij te huilen. Op de laatste dag waren de tranen heel terecht, want wanneer we elkaar weer zullen zien weet niemand. Tijdens de dag zo stilletjes aanwezig, maar klaarblijkelijk toch zo vol blijdschap dat we er waren. De momenten dat we hem zijn prachtige lach konden ontlokken bewezen dat. Ik kon hem troosten wat ik wilde, maar de tranen bleven maar komen. Hij wilde met mij mee naar huis. Als het had gekund had ik hem zo meegenomen natuurlijk, maar ik vertelde hem dat niemand zoveel van hem kan houden als zijn eigen moeder en dat hij daarom bij haar het beste af is. Ik heb hem in mijn hart gesloten. En natuurlijk hoop ik dat ik hem snel weer zal zien en dan neem ik vanzelfsprekend weer eieren voor hem mee.

[kristatravelling]

Simon Peter

Maak kennis met Simon Peter, één van mijn sponsorkinderen uit Kenia. Ik mocht hem onlangs voor het eerst ontmoeten en zijn thuis bezoeken. Het is een ondeugend kereltje. Ondanks zijn vreugde dat ik op bezoek was wilde hij toch liever buiten spelen terwijl de volwassenen aan het praten waren. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Trishian (één van mijn andere sponsorkinderen) die geen seconde van mijn zijde wilde wijken, saaie gesprekken of niet. Ach, laat hem maar plezier maken, groot gelijk heeft hij toch? Als je 9 jaar bent moet je met volle teugen kunnen genieten van het leven. Op zijn roze kapotte sportschoenen gaat hij naar de kerk, naar school en naar het project. Andere schoenen heeft hij niet, al zijn op school zwarte schoolschoenen verplicht. Zijn kleren zijn kapot en hij heeft geen rugtas om zn boeken in mee naar school te nemen. En toch is er altijd een lach op zijn gezicht. Hij houdt ervan om te spelen, grapjes uit te halen en wanneer hij de kans krijgt grist hij het fototoestel uit onze handen om gekkigheid mee uit te halen.

Simon Peters moeder heeft soms werk. Bijvoorbeeld als oppas voor kleine kinderen. Daar verdient ze maar heel weinig geld mee. Ze zou wel graag iets willen verkopen zoals tomaten. Maar dan moet je eerst een klein startkapitaaltje hebben om een vrachtje tomaten van te kopen en dat heeft ze niet. Samen wonen ze in een piepklein huurhuisje dat bestaat uit 1 kamer. De huur is 1500KSH. Nog geen €15 per maand. Toch lees ik in de map van Simon Peter op het project van Compassion dat één van de zorgen is dat ze de maandelijkse huur maar moeilijk kunnen opbrengen. Ik voel me zo machteloos. Wat zou ik dit kleine nog zo speelse kereltje graag uit deze ellende willen helpen voordat de volle realiteit als een zware last op zijn schouders zal gaan wegen.

Ik koop een nieuw stel kleren, schoenen en sokken voor school, een tree eieren, een zak bonen en een zak gedroogde vis voor hem. Dat is wat ik hem nu kan geven naast de knuffels, de foto’s en de tijd die we samen mochten doorbrengen. Natuurlijk zal ik hem blijven schrijven. Ik ben ook intens blij dat hij elke zaterdag op het project extra onderwijs krijgt en extra vaardigheden leert. Hij heeft een kans op een beter leven met meer kennis en vaardigheden dan kinderen in een vergelijkbare situatie die niet naar het Compassion project gaan. Ik hoop dat het zijn moeder lukt in de loop van de tijd een minibedrijfje te beginnen. Hoe mooi zou het zijn als dit gezin met een klein beetje hulp van buitenaf stapje voor stapje op toch eigen kracht deze miserabele situatie kan ontvluchten? So long Simon Peter, may we meet again!

[kristatravelling]

Tomaten

Je kent ze wel. Mensen die appels en peren inclusief schil en klokhuis geheel verorberen. In de tijd dat ik nog naar school ging had ik altijd 1 of 2 jongens in de klas die ik dat met regelmaat zag doen. Hier moest ik aan denken toen ik voor het eerst Sam een paprika zag snijden. Afgezien van het steeltje bovenop werd alles gebruikt. Pitjes, de wittige sliertjes die ik er altijd uitsnij, alles. Natuurlijk proef je daar helemaal niets van terug. Waarschijnlijk is het gewoon ook eetbaar, maar waarom zijn wij dan gewend het weg te gooien? In Kenia eten ze zelfs mango’s met schil en al op. Ik huiver al bij het idee een perenschil of een perzikschil op te eten, wat voor Nederlandse begrippen veel normaler is. Zou het gezonder zijn? Zitten echt alle vitaminen direct onder de schil? Of is het gewenning? Of komt het voort uit armoede? Alles wat eetbaar is eet je op en je peinst er niet over om ook maar iets weg te gooien? Ik weet het niet, maar ik schil nog steeds mijn mango’s en ik haal nog steeds de pitjes uit paprika’s.

Paprika, maar vooral tomaten en uien worden in Kenia niet gezien als groente, maar als specerijen. Ze worden elke dag gegeten en worden, naast grote hoeveelheden zout en olie, gebruikt in alle gerechten. In vlees, vis, groente en soms ook in rijst. Met als gevolg dat eigenlijk alles hetzelfde smaakt. Wat ook veel gebruikt wordt is gember, knoflook, koriander of chilipeper.

Aan de ene kant waarschijnlijk een stuk gezonder dan al onze pakjes en zakjes, maar aan de andere kant vraag ik me af of al dat zout en al die olie niet al het gezonde tenietdoet. Men eet witte rijst, ugali of chapati met vis of vlees en als er in plaats daarvan lokale groente wordt gegeten, is dat zeker geen 200 gram per persoon. Groenten, zoals sperziebonen, courgette, broccoli en bloemkool zijn beschikbaar, maar weinig populair. Ik denk dat hier veel mensen al blij zijn als ze iets kunnen eten en men niet echt besef heeft van gezond eten. In leven blijven is prioriteit nummer één. Zelfs wanneer iemand wel geld heeft voor broccoli, denk ik dat het teveel in de cultuur verweven zit om heel anders te eten.

 Terug in Nederland loop ik in de supermarkt en zie super rode, super geurende, super ronde en super perfecte tomaten. Nep. Het kan niet anders dan dat die overladen zijn met allerlei producten om ze aantrekkelijker te maken. De enige tomaten die je in Kenia tegenkomt zijn gebutst, hebben rare plekjes, gekke vormen, vreemde kleuren en zien er ook vanbinnen totaal anders uit dan de tomaten die ik in Nederland gewend ben. Echte onbespoten tomaten die in de buitenlucht gegroeid zijn. Na een paar dagen zie ik de plekjes en de butsen niet eens meer. Vandaar dat ik ineens zo verbaasd ben door de tomaten die ik zie in de Hollandse supermarkt. Ik ruik er even aan, mmm, dat heb ik eigenlijk wel gemist. Die neppe tomaten smaken me eigenlijk toch wel prima. Nog verbaasder ben ik als ik de prijs zie. Waar ik 69KSH(€0.60) per kilo gewend ben is dat hier ineens 4 tot 6 keer zoveel. Helaas daar moet ik dan maar weer aan wennen.

 Waar ik sneller aan kan wennen zijn alle handige kant en klare kruidenmixen in zakjes en pakjes, de pesto die 4x zo goedkoop is en alle varianten kaas die hier ineens weer zo betaalbaar en alom beschikbaar zijn. Voor de tijd dat ik hier ben ga ik lekker genieten van al die voordelen. Waar ik in Kenia in de afgelopen tijd gezwoegd heb alle maaltijden compleet zelf samen te stellen zonder pakjes en zakjes, maak ik hier toch weer dankbaar gebruik van de middelen die voor handen zijn. De noodgedwongen keukenprinses houdt een winterslaap. Nu maak ik weer heerlijke potjes/zakjes/pakjes-maaltijden. Gewoon, omdat het kan.

[kristatravelling]

Supermarkt

Bij het binnengaan van een supermarkt of een winkelcentrum in Kenia staan beveiligers die je tas controleren en vaak moet je door een beveiligingspoortje. Er staan altijd een man en een vrouw, zodat je als vrouw nooit door een man gescand wordt en andersom. Als je met de auto komt, worden alle deuren opengetrokken om te controleren of je niets bij je hebt dat niet wenselijk is. De eerste keer denk je wel even van huh? Maar alles went. Tegenwoordig rits ik mn tas alvast open als ik nog niet eens binnen ben, omdat ik weet dat ze er toch in willen kijken voor ik door mag lopen. Het is goed mogelijk om ‘Nederlands’ te koken, in principe zijn de meeste dingen wel te krijgen: pasta, pastasaus, pesto, bladerdeeg, kaas etc.. Maar het is helaas wel schreeuwend duur. Dus alleen al om die reden is het beter om lokaal eten te leren koken. Je wilt echt niet elke week €4,50 betalen voor een potje pesto. Nee dan moet ik maar leren hoe ik bakbananen klaarmaak en ugali en vis en chiapati en sukuma wiki. Sukuma wiki is een boerenkoolsoort die hier vreselijk goedkoop is. Arme mensen hebben de naam bedacht en het betekent ‘push through the week’. Met andere woorden het kan je door de week heen helpen ook als je weinig te besteden hebt. Veel arme mensen eten deze groente zeer regelmatig. Ik vind het overigens veel te bitter, maar wie weet leer ik het nog eens eten.   Vaak neem ik aan dat iets wel of niet hier te krijgen is. En dan neem ik het bewust wel of niet mee vanuit Nederland. Eigenlijk is bijna alles hier echt wel te krijgen (behalve kant en klare maaltijdpakketten enzo) al zijn sommige dingen dus een stuk duurder, dus toen ik laatst vrolijk op weg ging om onder andere cadeaupapier en scheerschuim te kopen verbaasde ik me erover dat een rol cadeaupapier zo duur was (ongeveer €2) en dat ze helemaal geen scheerschuim verkochten. In ieder geval niet de vrouwelijke variant. Scheercrème is hier veel gebruikelijker. Ik denk dat ik dat 15 jaar geleden voor het laatst gebruikt heb. Van die crème die je opsmeert, 5 minuten wacht en er dan afhaalt samen met de eraf gevallen haren. Daar pas ik voor, veel te veel gedoe. Ik gaf het al bijna op, ik kijk wel bij een andere winkel, misschien hebben ze het daar wel, dacht ik. Tot ik bij de kassa kwam en er een groot rek stond met scheermesjes. De verhouding heren/damesmesjes was denk ik 95%/5%. Toch spraak een aardige dame me daar aan of ik de nieuwste van het merk x al geprobeerd had. Wat moest ik zeggen? Ik gebruik altijd mesjes van de Action en die bevallen me prima. “Nee”, zei ik, “maar zelfs als ik dit zou kopen, hoe kom ik dan aan scheerschuim?” Ik dacht als ze me toch gaan lastigvallen over scheermesjes dan zal ik hen lastigvallen over het feit dat ze hier niet eens scheerschuim hebben. “Nou”, zei ze, “dat bestaat hier niet, maar de dames die het kopen, gebruiken de mannelijke scheerschuim.” Ok… Goed dan, vooruit. Ik was eigenlijk ook wel blij dat ik gewoon wist waar ik aan toe was. Het was helaas schreeuwend duur, ik ruik na elke scheerbeurt naar mannenzeep, maar ik kan nu in ieder geval doen wat ik wilde doen: scheren. Nu weet ik dat ik de volgende keer een paar bussen scheerschuim moet inpakken!

[kristatravelling]

Lange afstand

Ik kan het iedereen van harte afraden om eraan te beginnen: een langeafstandsrelatie. Natuurlijk is er niemand die daar expliciet naar opzoek is en zal iedereen zeggen dat het je meer overkomt dan dat je er echt voor kiest. Het heeft dan ook weinig zin om het af te raden. Toen Sam voor het eerst duidelijk maakte dat hij meer wilde dan een vriendschap heb ik 5 seconden gedacht: NEE, dit wil ik niet! Om me er vervolgens toch maar aan over te geven, want ik was ten minste geïnteresseerd.

Het spreekwoord ‘uit het oog, uit het hart’ is hier ten dele waar. Elke keer als er weer 10.000km tussen ons zit is het moeilijk om het allemaal te voelen. De liefde is dan meer een gedachte, een wetenschap, maar zeker niet altijd een gevoel. Bij mij niet in ieder geval.

Zolang je over koetjes en kalfjes praat met elkaar is het allemaal best te doen. ‘Wat heb je gedaan vandaag?’ ‘Ik had een afspraak met een klant.’ ‘Oh, nog wat verkocht?’ ‘Ja. En hoe is het met jou?’ ‘Ik moest eerst naar de tandarts en daarna had ik een afspraak met een vriendin.’ ‘Alles goed?’ ‘Ja gelukkig geen gaatjes.’ ‘Mooi.’ Zolang je dit kan volhouden, mis je de ander niet écht. Misschien is het ook wel een muur die ik optrek. Om gevoelens en emoties er niet in en niet uit te laten. Veilig opgesloten zodat niets me echt kan raken. Dan zou het wellicht te moeilijk worden. Het gaat mis als de gesprekken een andere kant opgaan. ‘Wat eet jij?’ ‘Ik heb nog geen plannen voor het eten, ik mis jouw kookkunsten.’ ‘Ja ik de jouwe ook.’ ‘Niemand kan zo goed vis maken als jij.’ En voor je het weet zit je middenin een gesprek waarin je naar elkaar uitspreek wat je van elkaar mist. Het maakt dat je je verbonden voelt, maar ook dat het des te meer pijn doet. Een wrange combinatie.

Het wordt erger als er iets aan de hand is en jij bent er niet. Als de ander ziek is of zich eenzaam voelt en je kan er niet even op de fiets heen. Als iemand overlijdt of als er een baby geboren wordt en je bent er niet om te delen in verdriet of vreugde. Als je alleen naar een verjaardag gaat en er zijn allemaal stelletjes. Als je alleen naar een bruiloft moet, waar de liefde zo tastbaar is terwijl die voor jou zo ver weg is. Op die momenten zou ik gillend weg willen rennen, weg van alle romantiek en vreugde omdat die van mij zo onzichtbaar lijken.

De meest wijze woorden die ik laatst hoorde waren van iemand die tegen me zei: ‘Richt je op de toekomst en op alle mooie plannen die je hebt en kijk niet naar wat er nu ontbreekt, want daar word je alleen maar verdrietig van.’ Dat is echt het beste advies dat ik gehad heb.

[kristatravelling]

Haar

De kapsels van met name de vrouwen in Kenia vind ik fascinerend. Alle verschillende kapsels zijn op hun eigen manier weer prachtig. Natuurlijk, naïef als ik was dacht ik eerst dat het allemaal hun eigen haar was, echter niets is minder waar, maar dat maakt het voor mij niet minder mooi.

De eerste keer dat ik zelf m’n haar liet vlechten heb ik in de salon urenlang m’n ogen uitgekeken naar wat er om me heen gebeurde. Natuurlijk had ik geen eten of drinken bij me, en had ik geen idee dat het 5 uur ging duren, dus met behoorlijke trek, een houten kont en een hoofd dat nog een dag lang pijn zou doen stond ik later weer buiten. Ik herken nu de meeste technieken als ik vrouwen met bewerkelijke kapsels zie, maar het blijven voor mij nog altijd wondertjes op zich. Vrouwen doen dit omdat ze hun eigen haar onhandelbaar vinden of wat ik ook heb horen zeggen ‘ons haar is niet bedoeld om zo te laten zitten en niets mee te doen’. Het alternatief is scheren. Heb je wel eens meisjes gezien op foto’s met een geschoren hoofd? En dacht je dan ook: ‘ahh, wat zonde, ze zal wel luizen hebben gehad’? Dat heeft er dus niets mee te maken. Het is of (in)vlechten (met vaak een flinke portie nephaar), of scheren. Wij hier vinden vrouwen met ‘een kort pittig kapsel’ soms al jongensachtig, en vooral mannen vinden lang haar bij een vrouw vaak veel mooier. In Kenia (en vast ook in andere Afrikaanse landen) vinden sommige mannen een geschoren vrouw sexy en ze houden van de natuurlijke look.

Als ik in Nederland met mijn vlechten rondloop, krijg ik behoorlijk wat vragen: ‘is het niet zwaar’? ‘is dat allemaal je eigen haar’? etc. Ze worden vaak dreadlocks of rasta genoemd, maar het zijn gewoon vlechten. Ik kan de kinderen die hardop zeggen wat ze denken niet meer op twee handen tellen: ‘mama kijk dat haar van die mevrouw eens’! In Kenia lijk ik ineens meer Keniaans dan met mijn steile blonde haar. In Nederland wijk ik af, lijk ik minder Nederlands, voel ik me een soort alternativo.  Alsof ik nu geschaard wordt bij de mensen met dreadlocks, die vaak wat alternatief zijn, vegan eten en extra milieubewust zijn.

Toen ik laatst naar de lapjesmarkt ging in mijn gele harembroek met blond/blauwe vlechten voelde het een beetje alsof ik erbij hoorde. Mensen die hun eigen kleding maken zijn bepaalde types. Op de lapjesmarkt was er niemand die vreemd opkeek van mijn haar. Daarna stond ik bij de notenkraam op de markt en stond er een meisje naast me die gebruikte papieren zakjes van dezelfde kraam uit haar tas haalde om weer te laten hergebruiken voor de cashewnoten en de amandelen. Eigenlijk schuilt er een dreadlockmeisje in me denk ik. Een vegetarisch etend, milieubewust, alternatief meisje. En dus ging ook ik de week erna ook gewapend met mijn eigen gerecyclede papieren zakjes naar de notenbar.

[kristatravelling]

Stapeltjes

Wat me niet verbaasde tijdens mijn reizen naar derde wereld landen, waren de mensen die langs de weg spullen of eten verkopen. In Haïti verkochten mensen op straat onder hun parasols van alles en nog wat, maar wat ik me vooral herinner is groente, fruit, maar ook houtskool. Daarnaast waren er ook heel erg veel hutjes van waaruit loten werden verkocht. Deze stonden echt overal, langs elke weg. Blijkbaar geeft dat de mensen hoop en spenderen ze graag hun laatste centen aan een potentiele winst. Die hoop is misschien wel belangrijker dan een bord met rijst en bonen voor het avondeten. Want die hoop maakt dat je het morgen opnieuw kan opbrengen om je bed uit te komen.

 In Kenia is het aantal straatverkopers echt heel groot. Het bijzondere vind ik altijd dat mensen op dezelfde plek ook allemaal dezelfde producten verkopen. Je vindt bijna nooit een fruitkraam zonder dat daarnaast nog een stuk of 5 fruitkramen zijn. Zo heb ik bijvoorbeeld clusters gezien van fruit/groente kramen, dierenvellen die te koop werden aangeboden en mensen die touw verkochten. Je zou zeggen dat de kans dat je iets verkoopt groter is als je met je fruitkraam naast een touwverkoper gaat zitten, maar ik kan het mis hebben.

Wat ook heel gewoon is, zijn mensen die dag in dag uit met verkoopwaar tussen de auto’s door sjokken die in de file staan. Bij geen file hangen ze rond in de buurt van de vangrail. Maar gelukkig voor hen is er langzaam rijdend verkeer gedurende het grootste deel van de dag. Ze verkopen speelgoed, flesjes water, fruit, snoepjes, snoertjes etc. Je kunt zo dus makkelijk vanuit de auto boodschappen doen.

Fruit op een kraam heeft vaak een vaste prijs. Wat voor mij dan wel weer gunstig is, anders zou ik opgelicht worden waar ik bijsta. En ik hou zoveel van dat verse fruit dat overal te koop is! Eerst dacht is nog: bij wie van de 8 ga ik nu iets kopen? Maar inmiddels weet ik precies bij wie ik wil zijn. Degene die het minst hard roept: mzungu, mzungu!

Er zijn ook heel veel mensen die maar 1 ding verkopen. Bijvoorbeeld sinaasappels. Deze liggen dan op stapeltjes. Drie in een kringetje tegen elkaar en twee er bovenop. In een bus vol Nederlanders die door Nairobi reed, hoorde ik eens iemand zeggen: ‘die mensen hebben natuurlijk de hele dag niets te doen, dus gaan ze uit verveling hun sinaasappels opstapelen’. Maar inmiddels weet ik dat je de sinaasappels niet per stuk koopt maar per stapeltje. En hoewel ik nu weet dat het stapelen niet vanuit verveling gedaan wordt, helemaal uitsluiten dat de verkopers zich vervelen, kan ik niet.