King Czar Mardi Dignos

Nagsusulat ng tula, maikling kwento, personal na sanaysay at mga rebyung pampelikula at pampanitikan. Nagtapos ng Bachelor of Arts in Literary and Cultural Studies sa Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas.

[mobiusstrips]

Sa Kabundukan, sa Taft Avenue at sa Mendiola

King Czar Mardi Dignos

Sa Mga Kurbadong Kalsada ng Kabundukan

(Nang unang umalingasaw ang mga salot)

Malamig ang hangin ng tanghaling-tapat

na sumasalubong sa amin

habang humaharurot

ang sinasakyan naming tricycle.

Humahalimuyak din ang sinunog

na damo at dahon. Hindi sumisigaw

ang aparisyon ng petrolyo

na pilit kumakawala

sa maruruming tambutso.

Mistulang kapapanganak

pa lamang ng Panginoon

sa luntiang kabundukan. Wala pa

ang matatayog na gusali.

Ngunit ang bundok

ay bumubulong na ng babala

sa kanyang mga tapyas—mga sugat

na lalong pinapahapdi

ng mabibigat na makinarya

ng magagarbong resorts.

at ng mga paskil na nagsasabing

private property, no trespassing.

May mga kwentong nakakubli

sa masukal na bundok.

Sa mga jeepney, maraming namamalimos

dahil ninakaw ang kanilang lupang ninuno.

Sa mamahaling sementeryo,

komportableng nakahimlay

ang mga tutang politiko

ang mga burgesyang komprador

at ang mga maylupang panginoon—mga bulok

na lumalason sa kabundukan. Mga patay

na pumapatay sa mga buhay.

***

Umulan ng Dugo sa Kamaynilaan Noong Martial Law Commemoration

(Ilang buwan matapos dumanak ang katotohanan)

At kanina pa pinaliliguan ng Panginoon

ang kahabaan ng United Nation

at Taft Avenue

at bahagya itong humupa

habang umuugong ang programa

naming mga nagpoprotesta

sa Manila Police District

upang ipanawagan ang paglaya

ng tatlong naming kasamahan

sa PUP, na inakusahan

ng pagsusulat ng panawagan

sa pader. Umulit ang kadiliman

ng kalangitan

at sa pagpupumilit ng Diyos

na linisin ang Maynila

ay kumapal ang putik

sa damuhan

habang kami ay naglalakad

sa Luneta, kung saan nakatindig

ang kasaysayang pilit binubura

ng mga kamay,

na nanutok ng baril

sa tatlo naming kasama,

na nagpapaulan ngayon ng dugo

sa Kamaynilaan. Kahapon

habang binabagtas ng aming dyip

ang kahabaan ng Recto at Avenida

umalingasaw ang agnas ng lungsod

mula sa mga itim at pulang sulat

sa mapapanghing pader ng lansangan:

No to Jeepney Phaseout!

No to Charter Change!

Lupa para sa mga magsasaka!

Sahod itaas, presyo ibaba!

Marcos singilin! Duterte panagutin!

Never forget!

Never again to Martial Law!

Ito ay mga paalala

na kahit anong hugas-kamay

ng mga naghahari-harian sa itaas

ay hinding-hindi mabubura

ang mga paskil at sulat

tapalan man ito ng puting pintura

at hinding-hindi nila malilinis

ang deka-dekada nilang pagkakasala

at ang dugong bumabalot ngayon

sa buong Kamaynilaan.

***

09/21/2025

(Isang taon matapos hugasan ang kanilang kasinungalingan)

I.

Dama ang galit ng syudad

sa kung paano ako binalibag

ng hangin at ulan

habang ako ay papasok

sa opisina. Pinapatuyo ko na

ang aking pantalon

habang nakaupo

at naka-headset

ngunit wala pa rin ang trabaho

sa aking isip. Dama ko pa rin

ang hapdi sa aking balat

matapos itong matusta kahapon

ng naghaharing-araw.

Humahambalos pa rin

sa aking isip

ang pananakal

ng mga berdugong pulis

sa mga sibilyan

at ang pagsabog ng tear gas

sa di kalayuan

habang kami ay nakahanay

malapit sa Mendiola.

II.

Nanuot sa tela

ng aking salwal

ang putik

sa damuhan

ng Luneta. Humagis sa aking isip

ang pamamato ng putik

sa compound

ng mga Discaya

nitong mga nakaraang araw.

Isang organisadong gulo

ang paligid:

sigaw ng mga maslider sa entablado

makukulay na payong at balatengga

nakasisilaw na araw ng tanghaling-tapat

at mga sektor na nag-aayos ng kanilang hanay.

Higit tatlong oras na rin

ang nakalipas

ngunit patuloy pa rin

ang pag-alingawngaw

ng planadong ingay

na sabay-sabay babahain ang Luneta

upang basagin

ang mapansamantalang katahimikan.

III.

Walang malinaw na balita.

Kung mayroon man

ay maraming dagdag at bawas.

Maraming hindi naisiwalat:

ang pagkabagok ng isang lalaking

pasan ng pulis

ang nahuling estudyante

na kampus-mamamahayag sa PUP

ang mga naistranded sa loob ng mga gusali

habang nagkakagulo

sa kahabaan ng Recto hanggang Mendiola.

ang aspaltong nadiligan

at nababalot ng dugo

ang mga dinampot at pinag-initan

nang walang makatuwirang batayan.

Ang pagputok ng mga baril.

Walang malinaw na tala

sa nangyari sa Mendiola.

Ngunit isa ang sigurado:

lahat ng tao ay nadinig

kung paano niyanig

ng maralita

ang mapaminsalang katahimikan

upang kumpunihin

ang kasalukuyang gulo

ng ating bayan.

IV.

Natapalan na ng bago

at mapulang pintura

ang mga sulat

sa center island ng Recto at Avenida:

Marcos singilin, Duterte panagutin!

Fuck all the cops!

Imperyalismo ibagsak!

Lupa para sa mga magsasaka!

Manggagawang kontraktwal, gawing regular!

Sahod itaas, presyo ibaba!

Education not for sale!

Never again!

Never forget!

Surface all desaparesidos!

Marcos-Duterte, walang pinag-iba!

Nawalis na rin ang mga bakas

ng naging gulo sa lansangan

at muli na namang nagbalik

ang nambubusal na kapayapaan.

Ngunit hinding-hindi makakalimot

ang mga matang pinaluha ng tear gas

ang mga basag na bintana at stoplight

at ang mga bato at barikada sa Mendiola.

Hinding-hindi mahuhugasan

at malulunod

ng kahit anong lakas ng unos

ang mga dugong dumanak sa Maynila

at hinding-hindi nito matutupok

ang pagsiklab

na nagsisimula pa lamang...

*****

Ang mga tulang ito ay lahok sa Saranggola Awards 2025.

Welcome to DMCI Homes' official website. Explore prime house and lots, real estate properties, and condos for sale in the Philippines. Learn

[mobiusstrips]

Sorbetes: Ang Panandaliang Ginhawa ng Sabado

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Bianca Moca

Nilapag ni Lucina ang kanyang bag sa park bench ng Luneta. Naninigas pa rin ang mga kalamnan ng kanyang katawan na pagpag sa sunod-sunod na trabaho. Sa mga ganitong pagkakataon, napapatanong siya sa sarili: kung napakabigat ng trabaho, bakit hindi nakabubuhay ang kanyang sahod?

Kakagaling niya lang kanina sa dalawang kapitbahay niya na nagpalinis ng kani-kanilang mga bahay. Ganito ang ginagawa niya kapag wala siyang duty bilang janitress sa Sintang Paaralan; sayang din kasi ang ekstrang kita. Mas kailangan niya itong gawin ngayon gawa ng natanggap niyang disconnection notice sa kuryente.

Habang pinagmamasdan ang anak niyang sila Ian at Archie, inunat niya ang paninigas ng kanyang kalamnan upang malusaw ang kirot nito.

Tradisyon na nilang mag-iina ang mamasyal sa Luneta tuwing Sabado. Ito ang nagsisilbi nilang bonding. Sa mga Sabadong ito naaalala ni Lucina na kahit papaano, mayroon pa ring kakarampot na ginhawa at tamis sa pait ng kanyang sitwasyon.

Kinalabit siya ng kanyang anak na si Archie. “Mama, pahingi po kami ni Kuya Ian ng pambili ng ice cream,” Nasa likod nito ang nakakatanda niyang kapatid.

Nagmamakaawa sa kanya ang batang mukha ni Archie. Gipit ang budget niya ngunit nahihiya si Lucina na tanggihan ang anak. Lalo siyang naawa sa anak nang makita ang kamiseta nitong may butas sa manggas.

Dumukot na lang si Lucina ng pera sa nakanganga niyang pitaka at inabot ito kay Archie.

Ngumiti ang paslit. “Salamat, Ma,” hinila ni Archie ang kanyang kuya patungo sa sorbetero.

Binaligtad ng sorbetero ang mala-tatsulok na kono.

Habang sumasandok si Mamang Sorbetero, bumalik-tanaw kay Lucina ang mga Sabado kung saan nag-uuwi ang kanyang asawa ng isang container ng sorbetes noong buhay pa ito. Umaalingawngaw pa rin sa kanyang isipan ang pagsasaya at paglulundag-lundag ng kanyang mga anak tuwing nauwi ito.

Ngunit ang tamis at ginhawa ay panandalian lamang.

Pumanaw si Nestor noong naaksidente ito sa construction site kung saan siya nagtatrabaho, apat na taon na ang nakararaan. Ang masaklap pa, hindi masyadong nakahingi ng tulong si Lucina sa pinagtatrabahuhan ng kanyang asawa dahil hindi regular at kontraktwal lamang si Nestor. Bumalik ang pamilyar na bigat sa dibdib ni Lucina; tila bumabaon sa kanyang dibdib ang isang matalas na yelo.

“Gusto mo, Ma?” inalok siya ng sorbetes ng kanyang bunso.

Bahagya natunaw ang bigat sa kanyang dibdib. “Sige pahingi si Mama.”

Dadampi na sana sa dila niya ang tamis ng sorbetes nang mag-ring ang kanyang phone. Tumatawag sa kanya si Alma, ang katrabaho niya sa PUP.

Sinagot niya ito at bumungad ang tarantang boses ng kanyang kaibigan. “Lucina may memo ka sa agency natin.”

“Saglit lang Alma,” tinakpan ni Lucina ang mic ng kanyang phone. “Ian, bantayan mo muna 'yang kapatid mo dyan.”

Nang makalayo na nang bahagya si Lucina, muli niyang kinausap si Alma. “Bakit daw?”

“Hindi mo raw maayos na nalinis 'yung dalawang office.”

“Sinubukan ko, Alma. Hindi ko lang nagawa nang maayos kasi sira 'yung mga gamit natin.”

“Alam ko naman 'yun, Lucina. Ikaw pa eh sobrang ayos mo magtrabaho. Itong agency lang natin ang walanghiya; ayaw palitan ‘yung mga sirang gamit.”

“Huwag kang mag-alala, titigil na 'yang kawalanghiyaan nila. Sumali ako sa unyon. Magkakaroon sila ng general assembly sa susunod na linggo. Naalala mo 'yung katrabaho nating na-kick sa gc at na-suspend ng 15 days kasi nagreklamo?”

“Oo, bakit?”

“Tutulungan siya ng unyon. Alam mo, maganda nga rin na sumali ka, Alma. Maganda 'yon para makalaban ka kung sakali. Kailangan mo 'yon lalo at kontraktwal ka; malay mo, maregular ka na. Saka mas maririnig nila mga reklamo natin kung mas marami tayo.”

“Pero paano kung sisantehin nila tayo?” naramdaman ni Lucina ang pangangamba ni Alma sa kabilang linya.

“Hindi 'yon mangyayari,” bumakas ang katiyakan sa mga kataga ni Lucina. “Hindi nila 'yon magagawa dahil nakadepende sa 'ting mga empleyado ang kompanya nila. Saka isa pa, kaya rin naman may mga benepisyo tayong manggagawa kasi 'yung mga nauna sa 'tin, lumaban; hindi sila nagpatinag.”

Pagkaraan ng ilang segundong katahimikan, nagsalita na muli ang kanyang kaibigan. “Tama ka. Sasali na rin ako. Alam mo, mas maganda na nga rin 'yon para hindi lang tayo ginagano'n ng agency natin. Aba, karapatan nating matrato nang tama!”

Gumaan ang loob ni Lucina.

Nagsalita muli si Alma. “O siya, o siya. Ibababa ko na rin 'tong tawag. Ingat kayo dyan ng mga anak mo. Kita na lang tayo sa Lunes.”

In-end ni Alma ang tawag.

Bumalik si Lucina sa kanyang mga anak. Mukhang nagkakatuwaan ang mga ito.

“Mama, gusto raw maging nars ni kuya,” bungad ni Archie sa kanya.

Grade 10 na ang kanyang panganay at kitang-kita ni Lucina ang pagiging pursigido nito sa pag-aaral. Abot-tenga ang ngiti ni Lucina nang malaman niya na magmamartsa ito nang may karangalan.

Mabuti naman at bumabawi na muli si Ian. Nitong mga nakaraang taon kasi ay bumulusok pababa ang mga grado nito; gawa siguro ng pagkawala ng ama. Bagamat may ganoong kaso, hindi naging gawi ni Lucina na i-pressure ang anak dahil masaya naman ito anu man ang maging grado ng mga anak.

“Kunin mo 'yon, anak. Kakayanin natin ‘yon,” matapang ang tinig ni Lucina.

“Salamat Ma,” tumingin si Ian sa malayo, “Oo nga pala Ma, malapit nang masira sapatos ko. Malapit na rin moving up.”

Pumasan muli ang bigat sa balikat ni Lucina. “Okay lang ba kung ipatahi muna natin? Wala kasi tayong budget, anak,” iniwasang tignan ni Lucina nang mata sa mata ang kanyang panganay.

“Okay lang, Ma. Naiintindihan ko naman,” namana talaga ni Ian ang pagiging maunawain ni Nestor. Mabuti na lang din at hindi nagkulang si Lucina sa pagpapaintindi at pagpapaliwanag sa kanyang mga anak.

“Salamat,” ngumiti si Lucina.

Sumagi muli sa utak ni Lucina ang disconnection notice. Paano niya kaya iyon babayaran? Sumabay pa ang upa sa bahay. Mukhang isasangla na naman niya ang kanyang ATM card.

Hindi kasi pumayag sa limang araw na insentibo ang kanyang agency, kahit na tatlong taon na siyang nagtatrabaho sa PUP. Kung pumayag lamang ang mga ito, makakabayad sana siya ng mga dapat bayaran dahil pwede siyang umekstra sa kapitbahay ng linis at magbenta, habang limang araw na naka-paid leave.

Noong nakaraang taon pa, Noche Buena na nga lang ang mabibigay niyang ginhawa sa kanyang mga anak ay hindi pa niya nabigay. Sobrang delay kasi ng kanyang 13th month pay.

Wala talagang pake ang mga nasa itaas. Palibasa, hindi nila totoong danas ang hirap ng mga nasa laylayan.

Naputol ni Archie ang iniisip ng kanyang ina. “Mama, hindi ka pa rin kumukuha sa ice cream ko.” Mukhang nagtatampo na ang kanyang bunso.

“Napakadaldal mo talaga.” Manang-mana ka sa tatay mo, ang gusto niya sanang sabihin.

Nilasap ni Lucina ang tamis ng sorbetes.

“Sa akin din, Ma,” ani Ian.

Nakikain din si Lucina sa kanyang panganay.

Humaplos kay Lucina ang lamig ng hangin. Kailangan niya ito: ang nakakapreskong buga ng hanging nagbibigay sa kanya ng katiyakan, sa gitna ng walang kasiguraduhang lansangang pinaghaharian ng nakakatustang araw.

Suminghap si Lucina ng hangin. Buong galak niyang pinanood ang kanyang mga anak, habang dinudurog ng kanilang pagnguya ang tatsulok na kono ng sorbetes.

*****

Nalathala sa PUP The Catalyst (2023).

[mobiusstrips]

01/27/2026 - 11:30 PM

King Czar Mardi Dignos

Photo by Human Bahluli, retrieved from Unsplash.com

It's already a month.

And I'm still wondering why you won't message me. 

The last time we talked was Christmas Eve. It’s still fresh in my memory how you made my already cold holiday heavier back then. It makes me wonder how your words can never fail to warm (and collapse) my ribcage.

Right now, you're probably preparing for your school report or shuffling your notes for your exam tomorrow—though I'm not really sure if your school's semester already ended or if it's already the beginning of a new one. I'm certain that you're moisturizing your face or showering before bed, like you always do. I remember your enthusiasm that time when you told me that you purchased soaps. I miss your excitement every time you talk about skin care, which is your favorite routine.

A few weeks ago, before I left my job, my lunch reminded me of you. It was bistek, the usual way my mom would make it. But that time, the balanced flavor and texture of lime, oil and soy sauce are not enough to appeal to my palate. Back then, in the silent air-conditioned locker of our office, our conversations were reverberating in the corners of my mind. I usually boast to you how good my mom's menudo is. I even wanted to replicate it so that I can cook it for you.

But now, I can never do that because I have to be alone again, even though I’m still desperate for your warmth.

On some days, my lips would crave your taste and my hands would yearn to touch your face. And there are also days when I would resent you so much, for the time that we wasted with each other. But then, my favorite quote from Antoine de Saint-Exupéry's The Little Prince would echo in my thoughts: maybe it's really the time that I wasted for you that made you so important.

Maybe for the meantime, I’ll just linger here until my skin is sick of me. For now, I'll just let my heart anticipate your return, until it's finally tired of waiting.

[mobiusstrips]

Nang Makipagkasundo si Hudas sa Demonyo

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Mohammad Mardani

*****

Nalathala sa PUP The Catalyst (2023).

[mobiusstrips]

Kalan de Uling

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Anastassia Anufrieva

Nakahawla

sa aking kalan de uling

ang naghihingalong baga—

isang gutom at sumisiklab na hayop

na mabangis na nilalamon

at ginagawang abo

ang mga uling. Inangat ko

ang takip ng kaldero.

Hindi pa rin luto ang sinaing.

Mas mabilis sana itong maluluto

sa kontroladong apoy ng gas stove.

Ngunit ang isang tangke nito

ay halos kapresyo na ng aming umagahan

tanghalian at hapunan. Mas mahal pa ito

sa isang araw na kita, ng aking mister

sa kanyang pangangalakal

habang siya ay sinasakmal

ng naghaharing init ng araw.

Ngunit naniningil din

ang mumurahing uling.

Kumakawala ang usok nito

at kumakalat

sa apat na sulok ng aming silid

na aming kusina sa umaga

at silid-tulugan, kapag kumagat

ang kadiliman. Sa kanyang pananakop

nag-iiwan ito ng kanyang bakas

sa aming mga sinampay—na karamihan

ay pinunit at tinastas na ng kalumaan.

Muli kong iniangat ang takip ng kaldero:

umalsa na at handa na sinaing.

Handa na ring kumain

ang naghihimagsik naming sikmura.

Panandalian na naman naming matatakasan

at mapapatahimik

ang daing ng aming sikmura.

Muli naming haharapin ang hapunan

at walang kasiguraduhang

kinabukasan…

*****

Nalathala sa Liwayway Magazine (2025).

[mobiusstrips]

Body Clock

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Annie Sprat

*****

Nalathala sa Liwayway Magazine (2023).

[mobiusstrips]

My Two Hundred Six Fragments Are Screaming Your Name

King Czar Mardi Dignos

Photo by Julia Kadel, retrieved from Unsplash.com

Your low chuckle from the call that night

is still echoing in my mind and

my skull wants to capture it

to memorize its every texture

until my brain forgets everything

except for your laughter.

Your voice

its harmonic quality

like a healing incantation

excavates my thick surface

resurrecting my bones

that's been in the graveyard

a long time ago.

You always know how to split

these stiff jawbones (that rarely smiles)

with that quick witted humor.

Your flirtatiousness, even though uncertain

never fail to tremor my spine

like it never did before

collapsing the composure and

the words that are yet to be said by I.

Your fluctuation, that shakes my joints

might be a bad omen

but I would rather be mourning in the end

than not tremble at all.

Your presence is a sanctuary

a rejuvenating pond

that fills the cracks and

soothes the uneasiness of my bones.

I am curious about the pain of decay

that you hide in the marrow of your bones

and I always want to crack my ribcage open

encase you there; be your fortress

so you can unleash all those shadows

so we can memorize each other's darkness.

I always have a writer's block

but my skeleton wants you

that the twenty-seven bones in my hand

wrote this poem for you

in the middle of the night

to tell you that every pieces of my bones,

the two hundred six fragments,

are screaming your name.

***

Published in the 7th volume of Magkasintahan 2.0 by Ukiyoto Publishing (2023).

[mobiusstrips]

Gusto ko, umulan sa first date natin

King Czar Mardi Dignos

*****

Nalathala sa zine ng Kanaiya: Kolektib ng mga LGBTQIA+ na Manunulat (2023) at PUP The Catalyst (2024).

[mobiusstrips]

Insomnia

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Isaiah Tesdall

Umaawit ang iba't ibang ibong

nakadapo sa mga punong

kinakaluskos ng hanging

kumikiliti at nagpapahalakhak sa

mga kuliglig na nagtatago sa

ilalim ng tuyong dahong

winawalis ng janitress sa may

catwalk kung saan nagmumula ang

mga yabag ng paa at daldalan ng mga

estudyanteng naririndi sa

nag-aanunsyo sa mikroponong

nasa loob ng gymnasium na lalong

gumigising at nagpapahapdi

sa mga mata kong wala pang tulog.

*****

Nalathala sa Liwayway Magazine (2023).

[mobiusstrips]

Ang Leon at Ang Usa

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Jisun Han

Mistulang apoy sa gitna ng masukal na kagubatan ang liwanag mula sa mumurahin nilang telebisyon. Sa ganitong oras, umaalingawngaw sa salas nila Samuel ang ingay ng mga panggabing programa.

...Buti na lang nagsipag ‘tong anak ko. Hirap ng buhay kaya kayod-kalabaw ako. Diploma na lang kasi ang mapapamana ko sa anak ko.

“Sa talino mong ‘yan, magiging topnotcher ka rin siguro gaya niya,” biglang sunggab ng nanay ni Samuel na nasa tabi niya.

Ito ang ayaw niya sa kanyang ina: ang ekspektasyon nitong mas matayog pa sa lipad ng ibong mandaragit. Pakubling umirap si Samuel.

Pinakalma ni Samuel ang hayop na nakarehas sa kanyang tadyang. “Excited ka naman po masyado, Ma; kailangan ko munang pumasa rito sa college application ko.”

Hindi siya narinig ng kanyang nanay, masyadong absorbed sa panonood.

Lumapa sa utak ni Samuel ang mga tanong: bakit kailangan niya pang maging topnotcher? Bakit ginagawang kompetisyon ng masahol na sistema ang pag-aaral? Karapatan ba talaga ang pag-aaral o pribilehiyo, kung kailangan niya pang magmakaawa sa mga pamantasan para lang makakuha ng dekalidad na edukasyon?

Paglipas ng ilang minuto, pumasok ang nanay niya sa kwarto upang matulog. Tumunog ang pamilyar na intro ng paboritong animal documentary ni Samuel.

Sa pinapanood niya, mapayapang nainom ang usa mula sa isang lawa. Bigla itong natigilan. Tumaas ang tenga nito. Mga kaluskos. Nakiramdam ang usa. Kumaripas ito ng takbo. Bumulaga mula sa matangkad na damo ang isang leon.

Serye ng mga habulan.

Bumaon ang pangil ng leon sa leeg ng kawawang usa. Dumausdos ang usa sa lupa. Pumiglas pa ang usa ngunit unti-unti rin itong binawian ng buhay.

Kabisado na ito ni Samuel: ang food web, producer, consumer, decomposer, herbivore, carnivore at leon bilang panlupang apex predator sa mga sabana ng Aprika.

Hilig talaga ni Samuel ang mga ganitong pag-aaral kaya BS Biology ang balak niyang kunin. Wala siyang pang-matrikula kaya naman sinunggaban niya agad ang application para sa pinapangarap niyang state university.

Kumabog ang dibdib niya dahil naalala niyang mamaya na pala ang resulta nito. Sana hindi ito magaya sa mga nauna niyang application. Kailangan niyang makapasa dahil inaasahan siya ng kanyang mga magulang. Muling pumasan sa balikat niya ang ekspektasyon at responsibilidad ng pagiging panganay. Napapaisip siya minsan: ano kayang gustong ipamana ng mga magulang niya, diploma o ang responsibilidad na pag-aralin ang tatlo niyang kapatid?

Nag-alarm ang kanyang selpon; alas-dose na.

Binuksan ni Samuel ang site ng online application para makita ang resulta ng assessment. Mabagal ang website; lalo tuloy siyang kinabahan. Reload page. Reload. Isa pa.

Hindi siya qualified.

Natulala si Samuel. Inulit niya ang proseso dahil ayaw niyang maniwala.

Parehong resulta.

Hindi na kailangang itanong dahil alam niya na kung bakit hindi siya qualified: ang mababang grado niya sa Calculus. Kung hindi lang nag-hang ang luma niyang selpon habang nagte-take ng final exams noon, hindi siya mangangamote.

Natulala si Samuel.

Parang kinakalmot sa kirot ang kanyang lalamunan. Gusto niyang umatungal ngunit hindi niya magawa. Sinakal niya ang kanyang hikbi dahil baka marinig siya ng kanyang pamilya.

Gusto niyang kumawala sa mga hawlang bumibihag sa kanya. Isa na rito ang pangarap ng kanyang magulang para sa kanya na kailangan niyang pangatawanan. Pangalawa ang bulok na sistemang nilikha ng mga naghaharing leon na patuloy na lumalapa, sa leeg at pangarap, ng mga walang labang usa, kagaya niya.

*****

Nagwagi ng unang pwesto sa “Pagsulat ng Dagli” ng “KALsambayanan KALipunang Papanday sa Husay at Galing para sa Bayan” na event ng PUP CAL noong 2023. Nalathala rin ito sa PUP The Catalyst sa parehong taon.

[mobiusstrips]

Mula sa Sulok

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Neuvalence

Sumulyap ang anino

sa mga mata kong

pinagmamasdan

ang madidilim na bahagi

ng kwartong makalat.

Tinahi nito ang labi kong

nais sumigaw at

tinanikala nito ang katawan ko

sa may higaan.

Paglipas ng ilang oras,

nilubayan ako nito

ngunit babalikan ako nito

kinabukasan

*****

Nalathala sa Liwayway Magazine (2023).

[mobiusstrips]

Nakamapang Salimuot

King Czar Mardi Dignos

Mula sa Unsplash.com, likha ni Samantha Hare

“I’ve always imagined you and me sitting out in the sun, hand and hand, free at last. We spoke of all the places we would go if we could. Yet you are gone now. If I had known that bombs raining down on us would take you from me, I would have gladly told the world how I adored you more than anything. I’m sorry I was a coward.”

- Entri ng isang Palestino, Queering the Map, Hulyo 1, 2022

Umulan ng bomba sa bubungan ng mga bahay sa Gaza. Ito ang ikasampung salot na sumundo sa lalaking tinatangi ng isa pang lalaki. Kung hindi siya natakot, magdadampi sana ang kanilang mga labi; ipagsisigawan niya sana sa buong mundo ang pagsabog sa kanyang dibdib.

Sa Rafah, nagbubuhol ang salimuot ng sangkabaklaan. May magkasintahang nangangarap na panoorin nang sabay ang paglubog ng araw sa dagat. May babaeng kinasal matapos nilang magkahiwalay ng kanyang kasintahang nakatakas sa Palestina. May isa pang babaeng hindi nasambit ang mga nais niyang sabihin sa isa pang babae, dahil masyado na silang malayo sa isa’t isa, dahil masyado nang malawak ang tumpok ng mga bangkay sa pagitan nila.

Sa Maynila, namilipit ang aking sikmura habang binabasa ang kanilang istorya. Bumalik-tanaw sa akin si Jennifer Laude na pinatay ng armadong pwersa ng America, na siya ring nagmamasaker ngayon sa mga tao sa Gaza. Naalala ko ang mga bakla, lesbiyana at transgender na kinukulong at pinapatay ng estado nating makadayuhan.

Dito ko mas napagtanto na narito sa lupa ang tunay na impyerno.

At mula rito, mas naging matingkad sa aking isip na ang pakikibaka nating sangkabaklaan, kasama ang malawak na hanay ng magsasaka at manggagawa, ang lilikha ng langit dito sa lupa. Gamit ang mapangahas nilang armas na kanilang bitbit sa kanayunan, ang mga bagong babaylan ang maghihilom sa sugatang kabundukan, ang hahaplos sa nilasong karagatan, ang tutugon sa mga naghahangad ng hustisya, ang babasag sa huwad na katahimikan. At kapag nakamit na natin ang langit, wala na ang naaagnas at lasug-lasog na mga bangkay, wala nang patagong paghahawakan ng mga kamay, wala nang saloobing kikimkimin, at wala nang pakubling mga halik...

*****

Nalathala sa PUP The Catalyst at sa Saring-Daloy na zine ng Kanaiya: Kolektib ng mga LGBTQI+ na Manunulat (2024)

[mobiusstrips]

Optics

King Czar Mardi Dignos

Photo by K. Mitch Hodge, retrieved from Unsplash.com.

Grief is like

shaded sunglasses

filtering the yellow sun

cinema glasses

animating pictures

in suspended reality

colorful kaleidoscope

warping tomorrow, in infinitely

shattered variety

or a set of binoculars

magnifying things unseen

and like seeing our reflections

in a bubbling cauldron

where we gradually see ourselves

fading away and dissolving;

grief is like tasting first love,

you will never know its exact flavor

until you taste it.

*****

Published in the 4th issue of Novice Magazine (2022).