dyddiadur

dilyn fy nhrwyn

[nodiadau]

Mae hi fel môr Cymyran yma.

Hwn i weld yn berthnasol heddiw o ‘Iaith Sir Fôn’ (Bedwyr Lewis Jones). 'Môr Cymyran: “mae hi fel môr Cymyran yma”, am gyfarfod gwleidydol stormus’.

[Traeth Cymyran ydi'r traeth hir tua'r gorllewin o Rosneigr.]

[nodiadau]

April 7th gives an account of Surveyor General gone to Dovey; I don’t care, but am glad he doth not draw yn yr un iau a'r chwilcathod.

The Letters of Lewis, Richard, William and John Morris of Anglesey, (Morrisiaid Mon) 1728-1765, Volume 1.

Enghraifft arall o'r ‘shifts’ iaith o'r un llythyr a ddoe: Lewis i William, Llongddin, 26/4/2016. ‘Chwilcathod’?

Yn 'Iaith Sir Fôn’, mae Bedwyr Lewis Jones yn dweud hyn am 'chwilog’: 'dywed Lewis Morris mewn llythyr yn 1761 mai “dybruan, lluosog dybruod, y gelwir y sea-hen yn Enlli a chwilog … y gelwid hi gynt yn Mynydd y Tŵr [Mynydd Twr, Ynys Cybi?]”’.

[nodiadau]

Yn dilyn fy nhrwyn o'r llinellau am ‘Llifon’, chwilio am hanes Goronwy Owen yn llythyrau'r Morrisiaid ydw i. Roedd Lewis yn fapiwr, wrth gwrs, ac mae hwn yn mynd a fi yn ôl at post echddoe lle roeddwn i'n trio i nabod yr afonydd. (Yn Arfon ac Eifionydd mae enwau afonydd ar y pontydd, sy'n helpu.) Mae'r ffordd mae'r llythyrau yn newid nôl ac ymlaen rhwng y ddwy iaith yn ddiddorol hefyd.

(Dim syniad be’ dwi'n trio'i wneud yma heblaw 'chydig o gamau pob dydd ar ryw fath o lwybr i nunlle penodol.)

[nodiadau]

Pwy a rif dywod Llifon? Pwy rydd i lawr wyr mawr Mon?

Goronwy Owen ‘Cywydd Hiraeth am Fon’ (1756)

[nodiadau]

[nodiadau]

Od sut mae rhywun yn medru byw am flynyddoedd ar yr ynys heb weld yr olygfa yma.