#artificial language

[wtf-fun-factss]

Humans have invented over 200 languages just for entertainment. Click to read the full fact.

[frog707]

Golang Co-Creator Rob Pike: 'What Go Got Right and Wrong'

An excellent standard library and packaging system, first-class concurrency support and a focus on readability are among the traits that kee

Unlike 99% of human languages, computer languages are designed. Many of them never catch on for real applications. So what makes a computer language successful? Here's one case study...

[nurknabo]

EKSTREMA Esperantigado de vortoj per Esperantaj radikoj & afiksoj - Nomoj de firmaoj

Kial ĉi tiu Esperantigado estas ekstrema? Ĉar kutime nomoj de firmaoj, same kiel de landoj, urboj, ne estas tradukitaj, laŭ ilia sono oni kreas vorton. Sed hodiaŭ ni iros pli foren, ni ne nur esperantigos nomojn, sed tradukos ilin!

Fore apude, estas certa alternativa realo, alternativa realo en kiu ne la angla, sed Esperanto estas la ĉefa monda lingvo, kaj en kiu homoj koincide kreis la samajn grandajn entreprenojn/firmaojn kiujn ni havas ĉi-reale, sed kies nomoj, kompreneble, estas en Esperanto. Ni vidu, do, kiel estas tiuj ĉi nomoj, kion ni anstataŭe vidus, se ni vivus en tia realo.

Sociretejoj

Facebook

Facebook estas unu el la oftaj venontaj kazoj ĉi tie kie la traduko estas tute laŭvorta. Cetere ni eĉ jam havas la vorton esperantigitan: Vizaĝolibro. Eble eblus "Vizaĝlibro"?

Instagram

Kaj ne pensu ke ĉi afiŝo estos simple tradukoj, ĝi ankaŭ havas historion. Necesas kompreni kial oni elektis certan nomon por tiam ĝuste traduki.

"Instagram" estas kunmiksaĵo de "instant camera (tujfotilo)" kaj "telegram (telegramo)". Do, Tujgramo! Kaj mi aparte ŝatis kiel ĝi sonas.

Twitter

"Twitter", el birdoj, signifas "voko konsistanta el ripetaj temantaj sonoj". Esperante, la vorto estas pepado.

La entreprena nomo povas esti Pepado aŭ, se mi imagas ke la kreintoj volis nomon kiu sonas pli mojose, ili aldonis la sufikson -um. Do Pepumado.

Mastodon

Mastodon, mi ne scias kiom konata estas ĉi tio, estas laŭvorte nomo de elefantsimila besto, tial la maskoto de la programaro.

La vorto venas el la greka mast- "mamo" kaj - odon "dento". Aldonante -ul por ke tio havu sencon, ni havas: Mamdentulo!

Tumblr

La nomo derivas de la angla vorto "tumblelog", variaĵo en blogaro kiu emas esti pli mallonga aŭdvidaĵa afiŝado, kun teksto pli rapida kaj maldensa.

"Tumble" signifas "falo", kio laŭ mia kompreno rilatas al kio aspektas la enhava fluo en tumblelog, aro da nekonektitaj afiŝoj unu sub la alia. Tio sencas, iumaniere ni falas tra la afiŝoj per rulumado. Do ĉu ni perfekte povas diri ke ankaŭ Tvitero... aŭ mi diru Pepumado, estas tumblelog? Ĉi-kaze, oni preferis uzi pli metaforan sencon, dum en la alia oni volis esti pli laŭvorta.

Tumblr > Falumado

Reddit

Reddit estas ludo kun la vortoj "I read it".

Malfacila tio estas, ĉar, denove, estas nomo kiu funkcias en la angla. La Esperanta traduko estas "Mi legis ĝin". Sed la homoj de la paralela universo estas inteligentaj! Ili faris vortludon, kunigante la tri vortojn en unu: Mi Legis Ĝin > Legis Ĝin > Legisĝin > Legĝin. Legĝino!

Pinterest

Alia kunmiksaĵo, de "pin (desegnonajlo/prempinglo)" plus "interest (interezo)". Ni imagu ke la firmaoj de nia najbara universo estis bonaj, ne volis krei gigantan nomon kaj ne uzis antaŭelementon en la traduko de "pin". Do ni elektu inter "najlo" kaj "pinglo". Ĉar mi pensas ke ĝi sonas pli bone, mi prenos "najlo". Najlinterezo!

TikTok

Laŭ kion mi serĉis, oni diras ke TikTok estas onomatopeo de horloĝa sono, simbolante la mallongecon de la filmetoj en la aplikaĵo.

En Esperanto ni havas onomatopeon por horloĝan sonon, kaj mi antaŭdiras ke tio ne estas kiel la onomatopeo de nia dancfilmeta aplikaĵo, sed ankoraŭ bonas. TikTok en la paralela Esperanto-universo estas TikTak!

Tujmesaĝiloj

Messenger

Ne multe por diri ĉi tie, ĝi nur sekvas la saman simplan vojon de sia amiko Vizaĝlibro. Mesaĝisto!

WhatsApp

WhatsApp estas kazo preskaŭ kiel Reddit, sed pli malbona, ĉar ĝi formiĝas el angla vortludo "what's up" + "app" do la laŭvorta traduko ne estos ebla en Esperanto... Aŭ jes??

Vidu, mi elpensis du alternativojn ĉi-kaze. "What's up" estas neformala saluto. Esperante ni havas tian aferon, eĉ de ĝi ne estas io tute alia, sed variaĵo de la kutima maniero: Sal'. Do, jen, "app" = apo, "what's up" = sal > SalApo!

Tamen, kiel dirite, estas alia alternativo, kiu sonas pli mojose. Anstataŭ la mallongigo, oni uzis la kompletan vorton Saluton + apo, kaj jen ni havas: SalutApo!

Kaj mi tre ĝojas ke ĉiuj nomoj sonas ege interese. Esperantaj firmaaj nomoj ekzistu en nia universo ankaŭ.

Telegram

El tiuj nomoj kiuj venas el ekzistantaj vortoj, en Esperanta paralela universo, Telegramo!

Serĉiloj

Google

Alia nomo kun laŭvorta esperantigo. Kvankam "Google" estas misliterumo, fare de la firmaa fondinto Larry Page, de la vorto "googol", mi vidis neniun novaĵon ke tia afero okazis ĉe la Esperanto-universo.

"Googol" estas matematika termino nomanta nombron reprezentitan per la cifero sekvita de 100 nuloj, aŭ 10^100. Ĉi vorto, siavice, ekzistas en Esperanto: guglo. Do jen la nomo de la firmao: Guglo, kiun ni jam uzas en nia realo.

Bing

La vorto estis kreita kiel maniero memorigi homojn pri la sono farita en momento de malkovro kaj decidiĝo. Tio estas la ŝaltita lampo super la kapo 💡 Ĝi estas onomatopeo, kiu verŝajne ne ekzistas oficiale en nia Esperanto, sed ja en alia: "bing" plus "-o" > Bingo!

YouTube

Ankaŭ miksaĵo. "You" reprezentas ke la reteja enhavo estas kreata de individuaj uzantoj, ne de la retejo mem. "Tube" estas malnova maniero priparoli televidilon, pro ĝia aspekto. Ho, rigardu, hazarde en la alia universo oni ankaŭ nomis televidilon "tubo"! Do YouTube > ViTubo.

Aliaj

Apple

Ne klarigindas, ĉu ne? Pomo!

Microsoft

En ĉi tiu nomo mi sentis kvazaŭ mi marŝis ronde, finante tie kie mi komencis. Microsoft estas vortigo de la vortoj "microcomputer (mikrokomputilo)" kaj "software (programaro)". Tamen ne pensu ke la nomo uzos "programaro" kaj fariĝos strangaĵo. Vikipedio donas alternativon por "programaro", kiu estas ĝuste "softvaro". Do:

Microsoft > Mikrosofto

🤔 Nu, bone...

Amazon

El la serio vortoj kiuj ekzistas jam en Esperanto, Amazono!

Netflix

Plia miksaĵo. "Net" el "internet (interreto)" kaj "flix", mallongiga versio de "flicks", sinonimo por "filmo". Mi ne scias ĉu nia Esperanto tiom havas, sed la najbara Esperanto havas "reto" kiel sinonimo de "interreto". Mi ne trovis tian sinonimon por "filmo" en la paralela universo, sed tio ŝajne ne estis problemo, ĉar homoj tie sukcesis krei bonan nomon por ilia elsendfluo-servo:

Netflix > Retfilmo

Disney

"Disney" estas fakte familinomo, kaj kiel tia ĝi iros alimaniere ol la nomoj supraj. "Disney" venas el la franca kaj estas kunigo inter "de- (de-)" kaj "-isigny", loko de Calvados, Francio.

Ĉu ne estas mirinda koincido ke ekzistis iu nomata Valtero Elio Deisno ankaŭ en la alternativa Esperanto-realo kiu kreis firmaon per sia nomo? Valter Deisno! Ah, mi nur ŝatus scii ĉu Ludila Rakonto aŭ Neĝulino multe ŝanĝiĝis aŭ restis la samaj tie...

Uf! Mi pensas ke jam sufiĉas, ĉu ne? Devas manki aliaj nomoj, sed mi pensas ke mi listigis la ĉefajn. Tio estis tre interesa! La Esperantaj versioj surprize bone sonis kaj havis uzindan nomon por firmao.

Post ĉi tiu mirinda Esperantigado, mi certas ke ĉi tiu afiŝo meritas vian reblogon kaj vastigon al konatoj kaj aliaj sociretejoj!

[skinks]

[viejo-perroblanco]

Artificial language - The observer (2017).

[aeniith]

Conlang: Ori (relative clauses)

A bit ago I introduced some interrogative, indefinite, and negative pronouns for Ori. Related to these forms are relative pronouns, which are used to create relative clauses. 

In Ori, relative clauses are head-initial, despite the generally left-branching (head-final) nature of Ori. This means that the head of the relative clause (the main noun) is placed before the relative clause (as it is done in French or English, for example). 

The relative pronouns are basically all formed from verions of the interrogative pronouns, but with an additional suffix of -a at the end of the word. 

nalar - ‘who?’ --> nalara ‘who’ (rel.) 

nabel - ‘what?’ --> nabela ‘which, that’

nanye - ‘where?’ --> nanya ‘where’ (rel.)

nasya - ‘why?’ --> nasya ‘for which reason’ (rel.)

natin - ‘how?’ --> natina ‘in which way’ (rel.)

nalin - ‘when?’ --> nalina ‘when’ (rel.)

The trisyllable forms of the relative pronouns (nalara, nabela, natina, and nalina) also have short forms that are used more commonly in eveyday speech. 

nalara --> na-

nabela --> naba-

natina --> nata-

nalina --> nana-

~

Relative pronouns take the same case that the shared noun uses in the embedded clause. In the below sentence, 

Tu-hema-s na-s tet lyen-besorpa-tan nimas rya

def.art-woman-nom who-nom makes def.art-clay.pots-acc mother-nom be

‘The woman who makes the clay pots is a mother’

-

Lye-besorpa-s naba-t elucu-m cyan truma-s rya. 

def.art-clay.pot-acc which-acc choose-1sg pst.perf red-nom be

‘The clay pot that I chose is red’

-

nanya, nasya, nalina/nana are all often used without a case marker at all.

Ti-trente-cya nanya ti-hiluma-pya peli-t cyan culim-bru alinda. 

def.art-temple-loc where def.art-priestess-acc find-2sg pst.perf travel-1pl tomorrow

‘Tomorrow we will travel to the temple where you found the priestess’

[neurosciencenews]

Why Do We See Similarities Across Languages? The Brain May Be Responsible

For years, researchers have been interested in the similarities seen across human languages. A new study led by University of Arizona researcher Masha Fedzechkina suggests that some of those similarities may be based on the human brain's preference for efficient information processing.

The research is in Psychological Science. (full access paywall)

[geopolicraticus]

Accounting for Linguistic Capitulation through Relative Ineffability

Relative Ineffability.—In reserving the ineffable as a descriptor for mystical or religious experience we have a missed opportunity to recognize a linguistic phenomenon of much greater generality than mysticism. The ineffable extends to all languages, including artificial languages and formal languages, and even to non-linguistic forms of expression, though the distinction between the linguistic and the non-linguistic may be the ground of a distinction that must be observed in certain contexts. The early Wittgenstein had said, “Whereof one cannot speak, thereof one must remain silent.” Frank Ramsey said, much more breezily, “…what we can’t say we can’t say, and we can’t whistle it either.” Both represent linguistic capitulation. Ramsey was wrong. A melody can’t be spoken, but it can be whistled. If we observe the distinction between linguistic and non-linguistic expression, we must affirm that a melody cannot be given linguistic expression but it can be given non-linguistic expression. If we restrict our scope to linguistic expression, we can still note that there are disjoint expressions that can occur in either natural or artificial language but not both. Tarski argued that no natural language can be logically rigorous, hence the concept of truth only obtains in particular formal languages, and, in this specifically logical sense, truth is ineffable in ordinary language. By the same token, formal languages cannot express the greater part of ordinary human expression in natural languages, so that the ordinary business of life is ineffable in formal languages. It could be argued that the previous examples are weak senses of relatively ineffability, and that the strongest sense of relative ineffability, such that x is expressible in language L but ineffable in language L´, obtains in natural language pairs with disjoint concepts. That which remains ineffable in every known (or every possible) language is a special case that can be called absolute ineffability.