Dalam kajian islam, kita sering mengenal istilah "Akar Utama" (Ushul) dan "Cabang" (Furu'). Akar adalah fondasi dasarnya, sedangkan cabang adalah hal-hal yang tumbuh di atasnya. Konsep sederhana ini sebenarnya sangat membantu kita untuk memahami kondisi jiwa manusia dengan lebih adil, tanpa harus terburu-buru menghakimi.
Mari kita coba lihat dari dua sisi yang sering kita temui dalam kehidupan sehari-hari.
Pernahkah kita melihat seseorang yang begitu mudah cemas, sangat sensitif, atau sulit memercayai orang lain karena memiliki trauma masa lalu? Sayangnya, kadang masih ada ucapan yang kurang bijak mengalir seperti, "Kamu begitu karena kurang ibadah," atau "Imanmu kurang kuat, makanya gampang stres."
Kalimat seperti itu, meski niatnya mungkin untuk mengingatkan, sering kali justru terasa menyakitkan bagi yang mendengar.
Jika kita gunakan konsep atau analogi tadi, keimanan atau niat seseorang untuk menjadi orang baik adalah Akarnya. Sedangkan rasa cemas, mudah tersinggung, atau rasa takut akibat trauma adalah Cabang yang sedang terganggu karena pengalaman hidup yang berat.
Sama seperti orang yang sedang sakit fisik, mereka tidak bisa berjalan cepat bukan karena mereka malas, melainkan karena kakinya memang sedang terluka. Begitu pula dengan kesehatan mental. Seseorang bisa saja memiliki iman yang baik dan rajin beribadah, tetapi jiwanya memang sedang mengalami luka emosional yang membutuhkan waktu, kesabaran, serta bantuan profesional untuk sembuh.
Mendengar dan menemani mereka dengan tulus jauh lebih meneduhkan daripada langsung menilai kualitas hubungan mereka dengan Tuhan.
Namun di sisi lain, kita juga perlu jujur melihat fenomena sebaliknya. Kadang-kadang, ada seseorang yang menjadikan kondisi kesehatan mentalnya sebagai alasan atau tameng untuk membenarkan perbuatan buruknya kepada orang lain.
Misalnya, ketika mereka berbicara kasar, bersikap egois, atau melanggar janji, mereka membela diri dengan berkata, "Ya maklumi saja, mental saya memang sedang tidak stabil.", "Gue kan bipolar, makanya wajar kalau gue selingkuh/maki-maki orang, lo harus maklum.", atau "Pengen mati aja."
Di sinilah kita perlu menempatkan sesuatu pada porsinya. Memiliki luka batin atau kecemasan adalah hal yang nyata, dan perasaan sedih atau kecewa itu sangat valid untuk dirasakan. Tetapi, kondisi mental yang sedang tidak baik tidak boleh menghapus kewajiban kita untuk tetap bertanggung jawab atas perilaku kita sendiri.
Akar kita sebagai manusia adalah menjaga lisan serta sikap dan tidak merugikan orang sekitar. Kondisi mental yang terganggu adalah tanda bahwa ada bagian dari diri kita yang harus diobati dan diperbaiki, bukan sebuah izin atau "kartu bebas vip" untuk berbuat semena-mena.
Mari kita jadikan pemahaman ini sebagai cermin untuk melihat diri kita dan orang lain dengan lebih jernih.
Kepada orang lain yang sedang berjuang mari kita ulurkan empati dan bantuan. Kita hargai perjuangan mereka tanpa perlu menghakimi seberapa besar atau kecil iman yang mereka miliki. Kita tidak akan mudah memberi label "kurang iman" kepada mereka yang sedang berjuang dengan kesehatan mentalnya. Kita juga tidak akan memaklumi perilaku buruk yang merugikan orang lain dengan dalih kesehatan mental.
Kepada diri kita sendiri, jika kita sedang merasa tidak baik-baik saja, mari kita fokus untuk mencari kesembuhan, tanpa menjadikannya alasan untuk menyakiti orang-orang di sekitar kita.
Hidup akan terasa jauh lebih tenang dan damai saat kita bisa saling memperlakukan sesama dengan penuh kelembutan, sekaligus tetap menjaga tanggung jawab kita sebagai manusia.
Disclaimer: tulisan ini hanyalah rangkuman dari keterbatasan ilmu, pengalaman, cara berpikir, dan sudut pandang penulis. Isinya tidak dimaksudkan sebagai kebenaran mutlak, melainkan refleksi yang mungkin berbeda dengan pandangan pembaca. Semoga dapat menjadi bahan renungan, percikan ide, atau sekadar sudut pandang lain yang bisa memperkaya perjalanan berpikir bersama.
@clichemistry
Ketika pikiran sedang penuh dengan berbagai hal tentang kesehatan mental dari lingkungan kerja, pertemanan, sampai keluarga besar. Rasa gelisah itu akhirnya dibawa ke obrolan panjang (sekitar 8 tahunan) bersama dua dokter di tempat kerja (salah satunya kini sudah tidak lagi di sana). Dari percakapan itu, muncul ide kecil untuk mencoba membuat aplikasi sederhana. Ya semoga membawa manfa'at bagi sesama. Bi'idznillah
Al-Qur'an diturunkan sebagai Syifa (obat/penawar) dan panduan kehidupan.
"Ingatlah, hanya dengan mengingat Allah hati menjadi tenteram." (QS. Ar-Ra'd: 28)
Allah menegaskan bahwa manusia pasti diuji dengan ketakutan dan kekurangan harta/jiwa. Kuncinya adalah bersabar. "Dan sampaikanlah kabar gembira kepada orang-orang yang sabar." (QS. Al-Baqarah: 155-156)
"Janganlah kamu berputus asa dari rahmat Allah." (QS. Az-Zumar: 53)
"Dan penyembuh bagi penyakit-penyakit (yang berada) dalam dada." (QS. Yunus: 57)
"Sesungguhnya Allah menyuruh (kamu) berlaku adil dan berbuat kebajikan, memberi bantuan kepada kerabat, dan Dia melarang (melakukan) perbuatan keji, kemungkaran, dan permusuhan. Dia memberi pengajaran kepadamu agar kamu selalu ingat." (QS. An-Nahl: 90)
Şişman ve Engelli bir kızın paylaşımını gördüm ve bu konuda bi şeyler söylemek istedim. Önce onun yazdıklarını alta bırakıyorum.
Şişman ve engelli olmak gerçekten çok can sıkıcı çünkü herkes benim sadece kilo vermem gerektiğini ve artık engelli olmayacağımı varsayıyor. Sadece tembel olduğumu falan düşünüyorlar. Zayıfken engelli olduğum gerçeğini asla dikkate almıyorlar. Kronik ağrım zayıfken başladı. Hareket kabiliyetimi kaybettiğimde zayıftım. Haftada birkaç kez koşuyordum. Her yere yürüyerek ve bisikletle gidiyordum.
İşim her gün iyi bir bedensel iş yapmamı sağladı, çok fazla ağır kaldırma ve egzersiz. Sağlıklı ve dengeli beslendim. Engelliliğim beni işlevsel olarak evden çıkamaz hale getirene kadar şişmanlamadım. Bana sadece kilo ver, engelliliğin geçecek diyorlar. Anlamıyorlar. İstemiyorlar. Sadece şişman insanlardan nefret ediyorlar. Engelli insanlardan nefret ediyorlar. Ben şişman ve engelliyim. Var olmaya cesaret ettiğim için beni hor görüyorlar..
Bunları okuduğumda içim sızladı. Çünkü gerçekten de toplumda ve insanlar arasında çirkin, şişman insanlar iyi olsalar bile fiziki dezavantajları yüzünden sevilmiyorlar. Engelliler ise sadece acıyarak bakılan insanlar oluyor, diğer insanların şükretmesi için seçilmiş kişiler olduğuna inanılıyor. Ama insanların atladığı konu şu; Bu insanlar o fiziklerini veya bedenlerini kendileri seçmedi. Kimse çirkin olarak doğmak istemedi. Veya vücudu şişmanlamaya müsait insanlar kendileri şişman olmak istemedi. Sırf bu yüzden bir çok insan midesine kelepçe taktırarak zayıflamaya çalışıyor ve bazıları hayatını kaybediyor. Belli şeyler yaşayıp görünce güzelliğin aslında pek de önemli olmadığını farkediyor insan. İnsanlıktan nasibini almamış, kendini beğenmiş, kibirli o kadar güzel ve yakışıklılar var ki, o çirkin insanların çeyreği etmezler. Filmlerde bile böyle, en yakışıklı ve en güzel sevgili olur, çirkin karakter platonik takılır. Şişman karakterler de filmlerde devamlı yemek yer. Sanki şişmansın sen başka ne özelliğin olabilir ki? Durmadan yemek yersin mesajı verilir. Bu toplum bilincinden nefret ediyorum ben. Engelli şeridine araç parkeden, kaldırımdaki iniş rampalarının önüne araç parkedenlerden nefret ediyorum. Sanki hiç başlarına bir şey gelmeyecek gibi, küçük dağları ben yarattım edasıyla başka insanları düşünmeden bencilce kendini düşünen insanlardan nefret ediyorum. Çirkin insanlarla, şişmanlarla veya başka dezavantajları olan insanlarla dalga geçen, küçümseyen insanlardan nefret ediyorum. Dünya bok gibi bi yer ve bunun sebebi malesef empati yoksunluğu. İnsanlar sadece kendi başlarına gelince farkediyorlar bir şeylerin yanlış gittiğini. Duyarlı olun, vicdanlı olun. İnsanlık için yüzünüzdeki makyaj değil kalbinizde ki iyilik daha önemli ve güzeldir..
"Dunia adalah penjara, ada mereka yang dipenjara dalam keluh kesah kesulitan hidup, ada yang dipenjara oleh gelimang harta yang melupakan diri. Semua meniti jalannya masing-masing. Simbah yang mampu tersenyum dalam keadaan papa, dan masnya yang memiliki hati yang empati dan lembut. Pemandangan yang indah di depan mata. Manusia-manusia mulia InshaAllah."
📍 Lokasi Jl. Mr. Koesbiyono Tjondrowibowo, Kec. Gunung Pati, Kota Semarang, area Indomaret dan sekitarnya, mohon dibantu nggih 🙏🏼💔
Hayatım boyunca hep ön yargılarla karşılaştım. İnsanlar tanımak, arkadaş olabilmek yerine ya alay etti ya hor gördü. Kalbim kimsenin umrunda olmadı. O yüzden insanlarla aram pek iyi değildir. Hayvanlar, bitkiler hiçbir ayrım gözetmeden sana sevgisini, kokusunu, manzarasını verir. Bu dünya hassas ve iyi kalpliler için bir yer değil. Eğer duygusal bi yapın varsa, sevgiye ve güzelliklere değer veriyosan bu dünya için önemsizsin. Haberlere bakıyosun kan donduran dehşet verici şeyler her gün oluyor ve sanki çok normalmiş gibi insanlar çay içerek seyrediyor. Ben utanılacak bi şey yapmıyorum, başım dik. Mesela kimsenin duygularıyla oynayıp yarı yolda bırakmıyorum, kimseye şiddet uygulamadım uygulayacağımı da düşünmüyorum, kimsenin hakkına girmiyorum, kimseyi kıracak incitecek bi şeyler yapmıyorum. İstesem kız hesabı açıp kızım diye burda insanları kandıran erkekler gibi de yapabilirdim ki normal bi erkekten çok daha uyumluyum zaten öyle şeye ama ben olduğum gibi samimiyetimle ne olduğumu söylüyorum. Ülkece bu sorun zaten var. Kendinden olmayana bi içten içe soğukluk, sevmemek var. Futbol da bile taraftarlar birbirlerine ana avrat küfür edip kavga ediyolar ki bizim durumda da bu aynı. Kimin hakkımda ne düşündüğü umrumda değil, ben kendimin iyi olduğunu en azından iyilik için uğraştığımı biliyorum. Beni hiç tanımayan benle hiç konuşmamış insanın sadece dıştan benim hakkımda fikir yürütmesi pek de umursanacak bi şey değil zaten. Sadece üzücü bi şey. Olmadığın biri gibi seni yaftalamaları kötü bi şey. Ben herkes sevgi için iyilik için uğraşsın isterdim ama insanların içi kinle dolu malesef. Keşke toz toprak olmuş bakış açılarına bi silecek açıp düzgün ve temiz bakabilseler.
Yang bisa memahami hanya mereka yang sama-sama pernah mengalami. Itu pun tidak semuanya, yang bisa melakukannya hanya yang benar-benar peduli dan memiliki empati.
Setiap manusia berakal pasti mampu untuk menunjukkan empati terhadap sesama. Berempati itu mudah selama kita mau mengenali masalah yang dihadapi orang lain. Munculnya empati tidak terpengaruh oleh jarak. Artinya kita mampu berempati terhadap orang jauh, asalkan kita mengenali masalah yang dihadapi orang jauh itu.
Namun berempati dengan optimal tidak semudah seperti yang kita bayangkan. Sebab, berempati selalu diiringi dengan konsekuensi. Sebagai contoh, katakanlah kita berempati terhadap kesehatan orang lain. Maka kita tidak mungkin membuat asap yang menganggu kesehatan orang lain. Namun mengapa kita melihat banyak perokok yang membiarkan asap kreteknya tercium oleh orang lain. Jawabannya adalah karena perokok tersebut tidak berempat terhadap kesehatan orang. Sebab mereka tidak mau mengorbankan keinginan mereka untuk merokok di manapun demi menjaga kesehatan orang di sekitarnya.
Di luar itu, ternyata masih ada tipe perokok yang menghindari merokok dekat orang lain. Alasannya karena perokok itu masih memiliki emapti. Sebagai konsekuensinya, sang perokok harus mengurangi intensitas merokok. Sebab ia tidak mungkun bisa menghindari interaksi antar manusia sepanjang hari. Jika perokok tersebut terus meningkatkan empatinya, maka ia akan berhenti merokok. Sebab selama orang-orang masih merokok sekalipun itu jauh dari orang, mereka akan tetap membahayakan orang lain karena memperburuk kesehatan diri hingga merepotkan orang juga.
Aşk, çoğu zaman bir duygudan daha fazlası olarak karşımıza çıkar. İki insanın arasında büyüyen o yoğun bağ, yalnızca çekicilik ve arzu değil; bir anlayış, bir kabul ve bir paylaşımdır. "Aşk aynı zamanda birbirimizin dünyasını anlamaya çalışmaktır" derken, aslında en derin insanî bağların, birbirimizin içsel dünyalarına duyduğumuz ilgiden doğduğunu kastediyoruz.
Her insan, kendi yaşam deneyimleriyle şekillenen, içinde bulunduğu çevreyle etkileşimde olduğu bir dünyaya sahiptir. Bu dünyayı tam anlamadan, yalnızca dış görünüşlere bakarak sevgi beslemek eksik bir sevgi olabilir. Gerçek aşk, iki insanın birbirinin içsel dünyasına adım atmak için çaba göstermesidir. Bu çaba, yalnızca karşımızdaki kişinin yüzeysel özelliklerine odaklanmakla kalmaz; onun korkuları, hayalleri, zaafları ve hayal kırıklıklarıyla da ilgilenmeyi gerektirir.
Birini anlamak, onunla empati kurmak demektir. Herkesin içinde bir dünya vardır ve bu dünya, yıllarca birikmiş deneyimlerden oluşur. Kimi zaman bir bakış, bir kelime ya da bir sessizlik, karşımızdaki kişinin duygularını ifade etmenin yollarıdır. Aşk, bu ince detayları fark etmek ve karşılıklı olarak anlamaktır. Her bir insanın dünyasında kaybolmadan, onun dünyasında var olabilmeyi başarmaktır.
Elbette, bu süreç kolay değildir. Her insan, içinde taşıdığı acılar, korkular ve savunmalarla hayatını sürdürür. Aşk, bu karmaşık yapıyı keşfetmek ve kabul etmektir. Birini sevmek, onu olduğu gibi kabul etmekle mümkündür; eksiklikleri, kusurları ve hatalarıyla… Kimse mükemmel değildir ve aşk, mükemmel olanı değil, insan olmayı kabullenmeyi öğretir.
Aşk, sürekli bir çaba ve büyüme halidir. Birlikte yaşamak, zamanla birbirimizi daha derin bir şekilde keşfetmeyi gerektirir. Bu, her an yeni bir şeyler öğrenmek, birlikte büyümek, birbirimizin dünyasında yeni ufuklar keşfetmektir. Birbirimizin kalbine, zihnine ve ruhuna giden yolculuk, sadece sevgiyle değil, anlayışla da yoğrulmalıdır.
Aşk; birinin dünyasına adım atmak, onu gerçekten görmek ve hissetmektir. Birbirimizi anlamaya çalışmak, sevmenin en saf halidir. Çünkü gerçek aşk, yalnızca duygusal bir bağdan değil, bu derin anlayıştan doğar. Her insanın içindeki dünyayı keşfetmeye cesaret ettiğimizde, birbirimizle olan bağımız daha sağlam ve gerçek olur. Aşk, iki insanın kalbinin aynı zamanda birbirine açıldığı bir dünyadır.
