Marvel: het eerste Ultimate universum
Recent kondigde Dark Dragon Books aan dat later dit jaar de vertaling van ‘Ultimate Invasion‘ zal verschijnen. Een goed moment om eens even terug te blikken op het ontstaan van het Ultimate universum binnen de Marvel comics. En uiteraard ook op welke comics er daarvan in het Nederlands zijn verschenen 👉
Ground Zero
Eind jaren '90 verkeerde de Amerikaanse stripindustrie in een crisis. De jaarlijkse verkoop, die ooit bijna een miljard dollar bedroeg, was gedaald naar slechts 270 miljoen. Zelfs Marvel Comics, ooit de grootste onder de comic uitgevers, stond op de rand van een faillissement. Eén van hun problemen was dat (nieuwe) lezers moeite hadden met de complexe continuïteit die het Marvel-universum zestig jaar lang had opgebouwd.
Er moest dus duidelijk iets veranderen. Bill Jemas, iemand uit de trading card sector, bedacht het concept voor de Ultimate-reeks. Daarin wilde hij de superhelden terugbrengen tot hun oorspronkelijke opzet, maar dan in een modern jasje. Jemas pitchte het idee bij Marvel-hoofdredacteur Joe Quesada. Die zou aanvankelijk aan de slag gaan met nieuwe helden, maar ging uiteindelijk toch mee in het idee van Jemas. Het project kreeg de werktitel ‘Ground Zero’. Een groot verschil met eerdere reboots als ‘Heroes Reborn’, was dat er dit keer geen verhaaltechnische uitleg was voor de reboot. Bovendien zouden de nieuwe verhalen naast de originele comics blijven bestaan.
Brian Michael Bendis
Marvel trok schrijver Brian Michael Bendis aan om de reboot inhoudelijk op te starten. Omdat Marvel er destijds in zulke slechte papieren zat, was dat allemaal minder evident dan het nu lijkt. Zo verklaarde Bendis ooit in een interview dat hij toen letterlijk het gevoel had dat hij de allerlaatste Marvel comic zou maken.
Bendis ging voor de start van de Ultimate imprint aan de slag met Spiderman. Inhoudelijk volgde hij de klassieke origin van Stan Lee. Maar qua stijl was er een grote aanpassing. De comic werd meer op basis van dialoog geschreven en kreeg het gevoel van een televisieserie. Iets wat destijds nog best vernieuwend was. Het tekenwerk werd verzorgd door Mark Bagley, de populaire tekenaar die eerder al ‘Amazing Spiderman’ op zijn palmares had.
Ultimate Spiderman werd een gigantisch succes. Geen wonder dat Juniorpress ook al snel overwoog om de serie in het Nederlands uit te brengen. Er werd zelfs gedacht aan een nieuwe eigen serie. Helaas bleek dat door een wat verzuurde relatie tussen Marvel en Juniorpress niet evident. Marvel probeerde haar verliezen voor een groot stuk te dichten door hun buitenlandse licenties zeer duur te verkopen. Maar ook in België en Nederland kende de comic markt toen een stevige terugval. Dat maakte het voor Juniorpress zeer moeilijk. Gelukkig werd er na zware gesprekken tussen Ans Loos en Marvel wel nog een deal uit de brand gesleept. Een eigen serie zat er helaas niet meer in, maar de eerste verhaallijn van Ultimate Spiderman kreeg wel nog een plekje in Spiderman Special 40 en 41.
X-Mannen
Bij de X-Mannen zagen we een gelijkaardig verhaal. Voor ‘Ultimate X-Men’ had Marvel de sleutels in handen gegeven van Mark Millar. Een redelijk controversiële schrijver met ook een heel andere stijl dan Bendis. Zo gaf hij zijn verhalen graag een politieke lading. Bovendien gaf hij ook toe niet al te veel kennis te hebben van de geschiedenis van de X-Mannen en baseerde hij zijn versie vooral de X-Men film uit 2000.
Toch levert dit interessant materiaal op. De eerste twee verhaallijnen van Ultimate X-Men kregen een plek in X-Mannen Special 46, 47, 49 en 50.
Z-Press
Zoals hierboven al aangegeven was de relatie tussen Juniorpress en Marvel begin jaren ‘2000 niet meer al te best. In 2007 was het hek helemaal van de dam toen bleek dat Juniorpress was overboden voor de vernieuwing van de Marvel licentie. De nieuwe speler op de Nederlandstalige comic markt bleek Z-Press te zijn. Zij kozen voor een gemengde aanpak. De langlopende reeksen Spiderman en X-Mannen (wel onder de nieuwe naam ‘X-Men’) werden verdergezet met de oorspronkelijke nummering.
Daarnaast was er ook ruimte voor experimenten. Eén daarvan was ‘Ultimate Fantastic Four’. Voor deze reboot kropen Bendis en Millar samen in hun pen. Het tekenwerk was van Adam Kubert. De eerste twee verhaallijnen werden uitgebracht in trade paperback formaat. Iets wat toen nieuw was voor Nederlandstalige comics.
Ultimates
Op de, naar mijn mening, beste Ultimate reboot moesten we in het Nederlands het langste wachten. Voor de herwerking van de Avengers werd schrijver Mark Millar gekoppeld aan tekenaar Bryan Hitch. Samen zorgden ze voor een volledig nieuwe interpretatie van de helden en het team. Want in tegenstelling tot de eenvoudige updates van de Spiderman en X-Men titels waren er hier weinig overeenkomsten met de reguliere Avengers reeks. Zelfs de naam was nieuw: de Ultimates.
De veranderingen waren gedurft. Captain America kreeg een impulsieve militaire persoonlijkheid, Hulk werd neergezet als een moorddadig, kannibalistisch monster dat honderden burgers doodde en over Thor werd in het midden gelaten of hij ofwel een echte Noorse god was of iemand met een psychiatrische stoornis. Het meest opvallend is waarschijnlijk wel Nick Fury. Tot dan was dit een klassiek blank figuur in het Marvel-616 universum. Maar Hitch tekende hem plots als acteur Samuel L. Jackson. Het hoofddoel was dan ook een comic te schrijven die eruitzag als een superheldenfilm. Maar dit was voor alle duidelijkheid lang voordat het Marvel Cinematic Universe werd opgericht. De serie werd een enorm succes en werd de best verkochte strip van het jaar.
Bij ons verscheen de strip onder de naam ‘Ultimate Avengers’ bij Dark Dragon Books in 5 delen.
Checklist
X-Mannen Special 46, 47, 49, 50 (Juniorpress, 2002)
Spiderman Special 40, 41 (Juniorpress, 2003)
Ultimate Fantastic Four 1-2 (Z-Press, 2007)
Ultimate Avengers 1-5 (Dark Dragon Books, 2019-2020)
