Dit was in 2009, nog voor de bezuinigingen en de anti-kunstcampagne van de PVV. Toen ik deze drie punten onder elkaar zette en naar een ‘oplossing’ ging zoeken kwam ik op crowdfunding. In 2009 nog relatief onbekend, maar in de muziekindustrie werd crowdfunding al enigszins toegepast. Ik vond het direct zo’n logische stap: via crowdfunding kun je bekendheid genereren voor je werk en wat je doet, als maker word je zichtbaar, je draagt bij aan het bijstellen van het beeld dat er bestaat van de kunstsector en daarnaast bied je mensen de mogelijkheid direct bij te dragen. Een win-win situatie. Ik ben direct gaan onderzoeken of het al bestond, maar kon nergens iets vinden dat op voordekunst leek. Ik heb vervolgens financiering gevonden en de site kon worden gebouwd. In de tussentijd werd de Amerikaanse site Kickstarter ook in Europa meer bekend. Ik heb direct gevraagd naar hun plannen, maar van uitbreiding naar Europa was toen nog geen sprake, bovendien, de doelstelling van Kickstarter lagen anders dan die van voordekunst. Op 4 november 2010 is voordekunst gelanceerd, we bestaan dus nu bijna 3 jaar. Ik ben tot december 2011 in dienst gebleven van het AFK en vanaf 1 januari 2012 volledig in dienst getreden bij Stichting voordekunst.
Wat is de waarde van je werk?
De doelstellingen van voordekunst zijn het stimuleren van ondernemerschap bij kunstenaars en kunstinstellingen en het zichtbaar maken van het draagvlak voor kunst en cultuur. Dat klinkt vrij vaag, maar op voordekunst.nl gebeurt dit heel concreet. We bieden kunstenaars en kunstinstellingen een platform om zichzelf te presenteren en om ‘het publiek’ (de crowd dus) te vragen om een bijdrage aan hun project. Je moet als maker dus goed nadenken over je propositie en daarnaast ook hoe je je publiek gaat bereiken. Als er dan mensen bijdragen aan je project, moet je dit ook opvolgen (relatiemanagement). Dit zijn allemaal basisonderdelen van goed ondernemerschap. Daarnaast laten we zien dat kunst niet alleen voor een elite is, of dat je alleen maar met veel geld kunst mogelijk kunt maken. Al vanaf € 10,- kun je donateur worden en mag je jezelf mecenas van de kunst noemen. Inmiddels hebben er al bijna 25.000 donateurs bijgedragen en is er ruim 2,7 miljoen euro opgehaald voor meer dan 430 kunstprojecten. Daar ben ik best trots op. Wat ik belangrijk vind is dat we met voordekunst iets hebben ontwikkeld dat zowel individuele makers helpt met het financieren van hun project, maar dat het ook iets is dat het beeld van de hele sector bijstelt. Heel veel mensen kennen geen kunstenaars in hun directe omgeving en hebben een totaal verkeerd beeld van wie kunstenaars zijn. Er wordt direct gedacht aan excessen als Herman Brood of Vincent van Gogh. Op voordekunst kun je zien wie de makers achter de projecten zijn en waar ze hun inspiratie vandaan halen.
Waar haal jij je inspiratie vandaan?
Ik haal mijn inspiratie uit gesprekken die ik heb met vrienden en kennissen, maar ook met mensen die ik via mijn werk tegenkom. Daarnaast probeer ik regelmatig verschillende blogs te bezoeken. Inspiratie is natuurlijk een heel breed breed: kunstenaars, vormgevers, musici zetten me aan het denken, maar kunnen me ook verroeren door de schoonheid van hetgeen ze maken. Ondernemers (en gadgets of apps) kunnen me inspireren om nog innovatiever en efficiënter te werk te gaan. Als ik in een nieuwe stad ben, dan kan ik ontzettend geïnspireerd raken door de mensen die er wonen, de architectuur, de winkels, musea en de tradities die er heersen en als ik een programma als Tegenlicht bekijk, raak ik meestal geïnspireerd om iets in mijn leven te veranderen of in ieder geval te streven naar een bepaalde verandering. Het komt er eigenlijk op neer dat ik overal inspiratie vandaan haal, zowel online als offline, onderweg van huis naar kantoor of op reis in het buitenland.
Kun jij een pionier uit je vakgebied noemen?
Een pionier uit mijn vakgebied... Ik moet dan eerst even goed nadenken over wat ik als mijn vakgebied beschouw. Ik heb kunstgeschiedenis en communicatie- en informatiewetenschappen gestudeerd, bij het Stedelijk Museum, Foam_Fotografiemuseum en het AFK gewerkt en run nu een crowdfunding website. Ik heb eigenlijk nooit nagedacht over wie een pionier voor me is, ik laat me door veel mensen inspireren. Ik heb gelukkig bij al mijn werkgevers hele goede leidinggevenden gehad, van wie ik veel heb mogen leren. Als ik dan toch iemand moet noemen: Rick van der Ploeg. Hij heeft als staatssecretaris van cultuur en media aan het eind van de jaren negentig van de vorige eeuw het ondernemerschap in de cultuursector op de kaart gezet. Dit werd hem niet door iedereen voor lief genomen en het heeft ook behoorlijk lang geduurd voordat het aantoonbare resultaten heeft opgeleverd, maar inmiddels zie je dat het gedachtengoed van Van der Ploeg volledig vanzelfsprekend is geworden.
Met welke organisaties of personen zou je graag een verbinding aan willen gaan?
Om de doelstellingen van voordekunst te realiseren is samenwerking essentieel. We werken nu al behoorlijk veel samen met organisaties in de cultuursector zoals verschillende provincies en fondsen. Ik vind het echter ook belangrijk dat voordekunst samenwerkt met het bedrijfsleven. Ik denk dat we in de cultuursector nog veel van hen kunnen leren, maar dat we ook wel degelijk iets te bieden hebben. Ik merk dat dit langzamer gaat dan ik zou willen. Het kost nu eenmaal veel tijd om relaties op te bouwen en ‘de crisis’ zorgt ervoor dat bedrijven minder snel geneigd zijn om nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Toch zie ik dit wel als in van de prioriteiten voor aankomend jaar: meer samenwerken met organisaties die buiten onze eigen comfortzone liggen.
Wat betekent vernieuwing voor jou?
Vernieuwing is essentieel voor iedereen en elke organisatie. Als je niet vernieuwt dan roest je letterlijk vast in je doen en denken. Dit is een van de grote problemen waar de kunstsector mee te kampen heeft. Doordat er jarenlang niets veranderd is, omdat subisidies veelal toch ‘gewoon’ toegekend zouden worden, zijn sommige organisaties totaal vast komen te zitten. Iedere vernieuwing wordt buiten de deur gehouden omdat dit onzekerheid betekent. Dit zie je vooral ook op het niveau van Raden van Toezicht en besturen. Over het algemeen zijn dit mensen die weinig met de sector van doen hebben en het leuk vinden om af en toe om tafel te zitten, maar in de praktijk komt het er helaas te vaak op aan dat zij een organisatie onnodig remmen en vaak nog veel te traditioneel en hiërarchisch denken. Vernieuwing betekent namelijk extra werk en extra verantwoordelijkheden en daar zitten ze nu net niet op te wachten. Dat is een kwalijke zaak, maar hier wordt helaas te weinig aan gedaan. Ik zie dat er zich nu een nieuwe generatie twintigers en dertigers aandient die langzaam aan op posities komen waarin ze een verandering te werk kunnen stellen. Wat mij betreft gaat dit er echter nog nog veel te langzaam.
Hoe vernieuw jij zelf in je vakgebied?
voordekunst is als platform een behoorlijke vernieuwing geweest in de sector. In eerste instantie werd er kritisch naar voordekunst en crowdfunding gekeken. Zo werd er gezegd dat je hierdoor alleen maar commerciële publiekskunst zou krijgen en dat het niet boven de ‘ons-kent-ons’ financiering zou uitstijgen. Gelukkig is inmiddels het tegendeel bewezen, maar dit bewijst maar weer eens dat vernieuwing, ook, of misschien wel zelfs, in een creatieve sector, erg kritisch ontvangen wordt. Ik probeer zelf te vernieuwen door met veel mensen te praten, open te staan voor hun ideeën en vooral ook buiten de kunstsector te kijken. Wat gebeurt daar en wat kunnen wij er van leren? Het is vooral belangrijk om af en toe even de tijd te nemen om te reflecteren op wat je doet. Dat klinkt vrij zweverig, maar het werkt wel. Plan een keer een dag, of desnoods een middag, vrij en denk na over waar je mee bezig bent, waar je naartoe wilt met jezelf of je organisatie en hoe je daar het beste kunt komen. Moeten hiervoor bepaalde zaken anders? Schroom dan niet dit aan te pakken. Is samenwerking hiervoor essentieel? Zoek dan de mensen of organisaties op met wie je je doel wilt bereiken. Moet je hiervoor een ander koers varen: doe het dan. Wanneer je er zelf niet om vraagt of wanneer je er zelf niets aan doet, zul je nooit verder komen.
Kun je een recente ontwikkeling noemen die grote indruk op je heeft gemaakt?
De economische terugval heeft best wel indruk op me gemaakt en dan eigenlijk vooral de concrete uitwerking hiervan. In eerste instantie was het voor mij een ver van mijn bed show, maar inmiddels ken ik in mijn omgeving steeds meer mensen die lange tijd zonder werk zitten, terwijl ze een goede opleiding hebben en zich eerder nooit zorgen hoefden te maken om een baan. Dit geeft voor mij de kwetsbaarheid van onze samenleving weer. In de jaren negentig van de vorige eeuw en de eerste jaren van dit millennium was ‘the sky’ daadwerkelijk ‘the limit’ en leek je te kunnen vertrouwen op bepaalde zekerheden, maar inmiddels is dit beeld behoorlijk bijgesteld en in sommige gevallen zelfs 180 graden gekeerd. Als je kijkt hoe de financiële wereld in elkaar steekt, dan kun je niet anders dan wantrouwend worden. Ik ben opgegroeid in deze consumptiemaatschappij, maar die is inmiddels behoorlijk failliet. De positieve kant hiervan is dat mensen steeds kritischer worden en minder gaan voor het snelle gewin, maar meer kijken naar de effecten op de verre termijn. Dit merk ik bij mezelf ook. Ik denk langer na voordat ik een grote aanschaf doe en probeer bewuster en duurzamer te leven.
Welke innovaties zullen volgens jou de toekomst bepalen?
Dit sluit een beetje aan op de vorige vraag. Ik denk dat de belangrijkste innovatie van de afgelopen tijd het vernieuwde vertrouwen is. Juist doordat veel traditionele instellingen en waarden zoals banken, pensioenfondsen, maar bijvoorbeeld ook een arbeidscontract, steeds minder vanzelfsprekend zijn, ben je als burger steeds meer op elkaar aangewezen. Vertrouwen speelt hierbij een essentiële rol en ik vind het erg fijn om te zien dat hier meer en meer op ingespeeld wordt. Initiatieven als Airbnb, Peerby, Thuisafgehaald, WeGo kunnen enkel bestaan door het vertrouwen van de gebruikers. Enerzijds in de organisatie, maar met name in elkaar. Deze 'sharing economy'* zal zich nog veel verder ontwikkelen. Ook crowdfunding is een fenomeen dat hier goed in past: traditionele financiers trekken zich terug, dus er wordt gezocht naar een alternatief: de maatschappij. Hoewel ik eigenlijk een behoorlijke Einzelgänger ben, geloof ik ontzettend in deze Peer2Peer mentaliteit en ik voorzie nog heel veel meer mogelijkheden en kansen.
