77 Nights

Siedemdziesiąt siedem nocy w szpitalu misyjnym w Chaaria w Kenii.

[77nights]

Męskie sprawy.

Chciałbym przybliżyć parę rozwiązań technicznych, które usprawniają życie misji, pomagaja lub po prostu są ciekawe.

Jak wspomniałem w jednym z wcześniejszych postów, misja to niemal samo wystarczalny organizm. Nie brakuje tu również nowinek technicznych. Zaczynając od ciepłej wody, elektryczności, konstrukcji dachów specjalnie przygotowanych na porę deszczową, kończąc na piecach kuchennych i skierowaniu anten satelitarnych.

System ogrzewający wodę bieżącą.

Zaciekawiony, postanowiłem porozmawiać z Paulem i Josephem, aby zaczerpnąć trochę szczegółów. Zaraz po przybyciu na misję, nie sposób było zauważyć paneli słonecznych rozstawionych u boku budynków lub rozmieszczonych na dachach. Pozornie niczym nie różnią się od typowych elektrycznych, czarnych, płaskich paneli słonecznych z małą jednak różnicą. Panelom towarzyszy zawsze system rur doprowadzających i odprowadzających wodę oraz zbiornik buforujący nagrzaną wodę. System jest prosty i bardzo logiczny. Na prostym przykładzie kaloryfera. Jeśli odwrócimy jego funkcjonalność: pomalujemy na czarno, wystawimy go na działanie intensywnych, równikowych promieni słonecznych to z radiatora, który oddaje ciepło powstanie nagrzewnica, która absorbuje ciepło - energię słoneczną. Panele ustawiane są przeważnie pod niewielkim kątem. Zimna woda wchodzi z jednej strony panela, z drugiej zaś, znajduje się odejście nagrzanej już wody, która dalej trafia do zbiornika. Odkręcenie kranu w łazience skutkuje namacalnym dowodem sporej temperatury powierzchni naszej gwiazdy dziennej.

Niestety, przez swoja prostotę, system obarczony jest swoistymi wadami. W przypadku zachmurzenia, deszczu lub niespodziewanego nadejścia nocy, system przestaje działać. Na tą okazję, zaprzężono elektryczność do pomocy. Nowe generacje systemu nagrzewczego działają hybrydowo dzięki czemu, prysznic o każdej porze dnia czy nocy, zimną wodą was nie zaskoczy. Stopniowo na misji wymieniane są systemy na nowsze. Właśnie montują trzecią generację, bardziej sprawnych paneli z aluminiowymi zbiornikami umieszczonymi zaraz przy panelu lub w typowym układzie z świeższymi udoskonaleniami.

Standardowym elementem dnia są krótkie przerwy w dostawie prądu. Na szczęście krótkie - kilku sekundowe, gdyż dzięki 90kW (to tysiąc żarówek o mocy dziewiędziesięciu wat świecących jednocześnie) agregatowi spalinowemu misja może pracować bez większych utrudnień. Agregat jest w pełni automatyczny z rozrusznikiem akumulatorowym. Na marginesie mówiąc, cholernie głośne urządzenie (niestety okno mieliśmy skierowane na agregat, oddalony jakieś 50m od nas). W przypadku przerwy w dostawie prądu z elektrowni, urządzenie momentalnie startuje i po około 4s żarówka zaczyna świecić zasilana energią spalinową. Przeważnie, po około mninucie do kilku, wyłączenie silnika agregatu poprzedzone jest subtelnym przygaśnięciem światła sygnalizujące powrót na źródło z elektrowni.

Kolejnym elementem godnym uwagi są piece kuchenne opalane drewnem. Przemysłowe kuchnie o klasycznej funkcjonalności i bardzo ciekawym wykonaniu. Są to świeższe konstrukcje, o dobrym, profesjonalnym wyglądzie. To na nich, codziennie nasi kucharze, w pocie czoła, walczą o doskonały smak swoich potraw.

Niezwykle użytecznym elementem całej misji są sprytnie przemyślane i rozmieszczone przejścia pomiędzy budynkami. System zadaszeń, który biegnie wzdłuż przejść za dnia chroni przed upalnym słońcem, a w porze deszczowej przed zmoknięciem w trakcie przechodzenia z jednego budynku do drugiego. Wzdłuż budynków biegnie lekko wydłużony dach a równoległu do budynku rów biegnący na wysokości chodniczka zbiera wodę zlatującą z dachu. Standardowe rynny są tylko na części budynków ale o tym może nie będę się rozpisywał, rynny boskie...

Jedną z pierwszych rzeczy, które wpadły mi w oko po dotarciu do Chaaria to stare talerze anten satelitarnych. Niby zapomniane, skierowane niemal poziomo w niebo. Nie raz można uraczyć podobnych widoków, gdzie zapomniane talerze dyndają gdzieś skierowane w jądro Ziemi. Tutaj jednak ten kierunek nie był przypadkowy. Położenie geograficzne to doskonale tłumaczy. Satelit telekomunikacyjnych na orbicie Ziemi jest teraz więcej jak chińczyków, ale przyjmijmy sytuację, że tylko jeden chińczyk krąży po orbicie naszej planety w płaszczyźnie równika. Dla lepszego zobrazowania płaszczyzny równika posłużę się przykładem naszego dalszego sąsiada - Saturna. Pierścienie Saturna idealnie odwzorowują płaszczyznę równika Saturna. Przyjmijmy taką, bardzo uproszczoną sytuację: użyjmy dwóch obserwatorów i ulokujmy ich kolejno na powierzchni Ziemi, pierwszego na równiku, drugiego na wysokości pierwszej, lepszej wsi w Polsce - może to być np. Wyszków k. Warszawy. Następnie, za obserwowany obiekt niech posłuży naturalna satelita Ziemi - Księżyc, który znajduje się w płaszczyźnie ziemsiej. Przyjmując ten sam moment w czasie, obserwator na równiku musi spojrzeć pionowo w górę, aby zaobserowawać Księżyc, a drugi obserwator w Wyszkowie, Księżyc będzie widział gdzieś niewysoko nad horyzontem. Ten właśnie schemat tłumaczy wyjątkowe ukierunkowanie anten satelitarnych na wysokości równika w Chaaria.

R.

[77nights]

Powrót.

Po czułym i wzruszającym pożegnaniu z niesamowitymi ludzmi w Chaaria, wróciliśmy do Polski. Łez, serdecznych uścisków i głębokich spojrzeń nie brakowało.

Zajęci sprawami dnia codziennego nadal wracamy myślami do naszych przyjacół z Afryki.

Po powrocie z nad wybrzeża Oceanu, ostatnie dwa tygodnie totalnie nas wchłonęły w zajęcia i pracę misji, przez co blog milczał w tym okresie. Planujemy uzupełnić posty wspomnieniami i powrzucać brakujące zdjęcia z ostatnich dwóch tygodni oraz podzielić się naszymi refleksjami na temat całej wyprawy. 2,5 miesiąca w takich warunkach potrafi zmienić człowieka.

... I tak też się stało.

Oto pożegnalna refleksja Brata Beppe na temat naszego pobytu.

http://chaariahospital.blogspot.co.uk/2014/02/olga-and-radek.html

R.

[77nights]

Po piętnastogodzinnej podróży jesteśmy cali i zdrowi z powrotem w Chaaria. Od jutra szykujcie się na posty relacjonujące wyprawę nad Ocean.

O&R

[77nights]

Panga.

Dosyć charakterystyczny dla Chaaria jest fakt, że mnóstwo pacjentów przyjmowanych jest na oddział z powodu ran zadanych pangą. Jest to miejscowy rodzaj noża (z wyglądu przypominającego maczetę) mający szerokie zastosowanie. Czasem służy do przycinania gałęzi drzew mango, a czasem przydaje się, żeby ukarać sąsiada. Jak wytłumaczył mi dzisiaj Benson - jeden z pracowników laboratorium - ludzie z plemienia Meru zamieszkujący te tereny mają bardzo gorącą krew i lubią sięgać właśnie po pangę jako doskonałe remedium na większość nieporozumień. Często kobiety przyjmowane są z tego powodu do szpitala w poniedziałek, gdyż w niedzielę mężowie sobie popiją i lubią pomachać szabelką. Jednak apogeum nastało kilka dni temu. Koło 18 przyjęta została 25-letnia kobieta poważnie poraniona pangą. Miała głębokie rany na głowie, uszkodzone ścięgna i nerwy jednej ręki (dłoń była praktycznie przepołowiona) oraz poharatane uda. Niedługo później z tego samego powodu (ale z dużo mniejszymi obrażeniami) przyjęta została także druga kobieta w podobnym wieku. Pierwsza z nich poważnie krwawiła i konieczna była natychmiastowa operacja - trzech chirurgów (w tym doskonały chirurg ręki - Luciano z Cagliari na Sardynii) zaopatrywało jej rany przez ponad 3 godziny - wyszli z sali operacyjnej po 23. Dzień później dziewczyna była bardzo osłabiona (miała tylko 4.4 hemoglobiny) i musiałam jej toczyć krew.

Co ciekawe, a jednocześnie dosyć zabawne, później okazało się, że obie panie były żonami jednego mężczyzny i rany powstały w wyniku bójki o owego pana. Bardziej poturbowana dama podobno pierwsza sięgnęła po pangę i zaatakowała żonę numer dwa, która w akcie obrony zadała jej kilkanaście bardzo celnych ciosów.

Jest jednak sprawiedliwość we wszechświecie.

PS. Tu malutka dygresja: według Interny Szczeklika niedokrwistość to zmniejszenie poziomu hemoglobiny u kobiet poniżej 12, a u mężczyzn poniżej 13,5. Ciężka niedokrwistość to taka poniżej 8, a zagrażająca życiu poniżej 6,5. Tutaj, w Chaaria poziom hemoglobiny koło 10 uważa się za świetny, a takim koło 7 nawet nie zawraca się sobie głowy. Ze względu na to, że mamy zawsze niedobory krwi - często nie ma jej tygodniami i w nagłych przypadkach trzeba prosić krewnych o donację - zastanawia się zazwyczaj nad toczeniem poniżej 5, jeśli pacjent dodatkowo ma silne objawy. Jak powiedział wczoraj brat Beppe o mojej walecznej pacjentce: "Teraz mamy krew, więc możemy jej przetoczyć, ale tydzień temu, kiedy jej brakowało mocno bym się zastanawiał".

Wszystko jest względne.

O.

[77nights]

Ten dwuletni chłopiec trafił do domu Rity w Mathiri, bo jego mama została zamordowana kilka dni wcześniej.

Rita jest 70-letnią Włoszką, która mieszka w Kenii od 31 lat.  Pracowała w Mathiri przez ponad 20 lat jako położna, a teraz od kilku lat opiekuje się dziećmi, które nie mają gdzie się podziać. Pierwsze z nich trafiło do niej mając zaledwie kilka godzin. Jego mama urodziła je w drodze do szpitala i zmarła w wyniku krwotoku poporodowego. Załamany ojciec dotarł na porodówkę i wręczył noworodka Ricie mówiąc, że ma w domu jeszcze kilka starszych i nie może się nim zająć. Ona poczuła, że musi to zrobić. Dziś, dzięki pomocy przyjaciół, zajmuje się 19 dzieciakami.

O.

[77nights]

Wielka woda.

Jutro wyruszamy w dziesięciodniowy trip na wschodnie wybrzeże Afryki, nad Ocean Indyjski. Podróż składała się będzie z kilku, drobnych etapów.

Żeby oddać w pełni pierwszy etap, muszę opisać małą sytuację z przed kilku dni.

Jako, że buduję stronę www dla szpitala, komunikuję się stale z administratorem finansowym misji o bardzo specyficznym poczuciu humoru - Bratem Giancarlo. W ciągu dnia potrafię zrobić kilka kilometrów między jego biurem, naszym pokojem, stołówką czy moimi chłopakami. W przelocie, często przecinam szpital, zachodząc na oddział Oleńki - sprawdzając czy wszystko ok. Wszedłem na salę, równolegle pojawił się Beppe wołając Olę na zewnątrz, że niby bardzo ważna sprawa [walczyłam właśnie w trakcie obchodu z pewnym przemądrzałym doktorem - pojawia się na oddziale raz w tygodniu i próbuje wszystko wywrócić do góry nogami - i mój zazwyczaj stoicki spokój zaczynał powolutku przemieniać się w bulgoczącą furię, kiedy na oddział wpadł brat Beppe krzycząc: "Doctor Olga! Emergency!". Szybko wybiegłam na zewnątrz gdzie okazało się, że był to tylko pretekst, żeby mnie wywabić (przyp. O.)]. Ku naszemu zaskoczeniu, zapoznał nas z bardzo miłą osobą, Markiem, Polakiem pracującym w ośrodku dla dzieciaków zakażonych HIV (A.I.N.A Children Home) w Meru. [Porozmawialiśmy z nim chwilkę, po czym zapytał się, kiedy mielibyśmy ochotę go odwiedzić, na co odparliśmy, że w najbliższą niedzielę będziemy w Meru, bo musimy spędzić noc w hotelu przed wyjazdem w poniedziałek o 6 rano do Mombasy. Marek zaproponował, żebyśmy przyjechali do niego na obiad, po czym obejrzymy ośrodek, a wieczorem możemy się u niego przenocować (przyp. O.)].

Do Meru dojedziemy matatu (to najpopularniejsza i najtańsza opcja transportu w Kenii - to vany z kilkoma rzędami siedzeń - zawsze pełne). Następnie, w poniedziałek rano, o 6:00 wsiadamy w autobus jadący bezpośrednio do Mombasy. Trasa zajmie około 12,5 godziny. Z jednej strony fajnie, bo zobaczymy spory kawałek Afryki jadąc całą drogę na wschód aż osiągniemy ocean.

Na miejscu mamy już zarezerwowany wcześniej hotel [za radą Beppe wybraliśmy mały, tani hostelik koło meczetu. Jak to określił Brat - może nie będzie tak luksusów, ale przynajmniej będzie miło i bezpiecznie (przyp. O.)]. W Mombasie spędzimy dwie noce. Planujemy zwiedzić miasto i robić wszystko, na co będziemy mieli ochotę. Z przewodnika i od ludzi, któ zaczerpneliśmy informacji na temat tego miasta - co warto, co nie, na co trzeba uważać i czego nie dotykać. Mnie zaś uczulono na robienie zdjęć ludziom, którzy mogą niemiło reagować na aparat - nie omieszkam sprawdzić.

Wybór padł na Mombasę głównie ze względu na kuchnię i położenie. Jako, że jest to miasto wielokulturowe, gdzie mieszają się wpływy arabskie, indyjskie i afrykańskie spodziewamy się porządnych rewolucji kulinarnych. Spróbujemy, opiszemy.

Po dwóch dniach udajemy się do Ukundy, niewielkiej miejscowości oddalonej niecałe 20km na północ od Mombasy. Zatrzymamy się tam w hotelu na 6 dni. Będzie to nasza baza wypadowa do Tiwi Beach. Plaża Tiwi przykuła naszą uwagę od razu [bo na zdjęciach wygląda jak kwintesencja raju (przyp. O.)]. Jest to odcinek wybrzeża na północ od Ukundy. Powrót planujemy tą samą trasą z tym, że na Mombasę przeznaczamy już tylko jedną noc. Wyruszamy tak samo o 6:00 autobusem do Meru. Stąd prawdopodobnie udamy się matatu w ten sam dzień spowrotem do Chaarii aby odsapnąć przed powrotem do codziennych obowiązków.

Tak wygląda plan.

P. S.

Komputer zostawiamy w Chaaria. Będziemy mieli jeden telefon z dwoma aktywnymi na przemian numerami.

;-)

O&R

[77nights]

Gwoli wyjaśnienia.

Kajam się strasznie, że już tak dawno nie pisałam (a tylko dodawałam przypisy do postów Radka). Jest kilka powodów, dla których dzieje się tak, a nie inaczej. Po pierwsze strasznie dużo ostatnio pracuję. Zostałam mianowana głównym (patrz jedynym) lekarzem oddziału damskiego, który liczy 40 łóżek (a są takie momenty, kiedy na jednym łóżku leżą dwie pacjentki). Pracuję zazwyczaj od 8.30-9 do 18-19, a potem jeszcze idę na oddział wieczorem, żeby sprawdzić czy wszystko w porządku lub czy były jakieś nowe przyjęcia (w ciągu dnia w przychodni pracują clinical officers, którzy zazwyczaj kierują na oddział tych, którzy faktycznie tego potrzebują, ale nocnym przyjęciami zajmują się pielęgniarze i często jest to powodem kosmicznych diagnoz i równie ciekawego leczenia, które rzecz jasna trzeba 'delikatnie' zweryfikować). Jest mnóstwo pracy, ale takiej, która daje mi mnóstwo satysfakcji. Świetne jest to, że w przeciwieństwie do pacjentów z oddziału męskiego kobiety zgłaszają się do szpitala wcześniej i są przyjmowane na oddział w momencie, kiedy większości można jeszcze pomóc. Niestety na oddziale męskim pod tym względem było dużo ciężej, co zaskutkowało u mnie małym kryzysem. Miałam taki tydzień, kiedy codziennie ktoś na oddziale umierał lub czyjś stan był tak ciężki, że można było tylko bezradnie rozłożyć ręce i mieć nadzieję, że stanie się cud (który niestety nie nadchodził). Wiele razy chciałam o tym napisać, ale nie chciałam jednocześnie, żeby nasz blog miał pesymistyczny wydźwięk, co zaskutkowało zastojem w napływie moich postów. Później zostałam przeniesiona przez szefa na mój obecny oddział, gdzie czuję się świetnie. Kobietki trafiają na oddział z przeróżnych powodów. Najczęściej są to zaostrzenie przewlekłej niewydolności serca, gruźlica, zapalenie tkanki podskórnej lub przewlekłe rany, zapalenie żołądka, biegunki (często spowodowane amebą), skomplikowana malaria (bo tą niepowikłaną leczy się jak przeziębienie w przychodni) oraz cała masa chirurgicznych i ginekologicznych przypadków. Niektóre z tych stanów są takie same jak w Polsce, inne z kolei są typowe dla lokalnych warunków. W pełni rozkwita teraz sezon na mango, więc mnóstwo jest złamań i urazów spowodowanych upadkiem z tego drzewa. Notorycznie też przyjmowane są na oddział osoby poharatane pangą - lokalnym rodzajem maczety. Ale o tym w kolejnych postach.

O.

[77nights]

Pokarm.

Cytując Pietra, przy pierwszym posiłku w Chaaria: "To raj dla wegetarian".

Skąd pochodzi 90% pokarmu, który spożywamy:

Cała misja to świetnie zorganizowany, niemal samowystarczalny organizm. Ogromnym, może lekko niedocenionym (niedocenionym, gdyż misja "ratuje życie", a nie "karmi podopiecznych") trzonem funkcjonowania placówki jest tzw. shamba, czyli gospodarstwo rolne tworzące powierzchniową większość. Jest tu duży sad bananowców, rosną papaje, drzewa mango, zboża, kukurydza, wszelkiego rodzaju fasole, słodkie ziemniaki, sałata, pomidory i pierdyliard innych, niesamowitych rzeczy w różnych odmianach.

Znajduje się tu również, dość pokaźnych rozmiarów sejm - zagroda dla bydła, skąd pochodzi mleko. Jak to w sejmie, są też porządne jaja. Przechadzając się przez shambę, z trudem nie idzie się oprzeć wrażeniu, że znajdujesz się na polskiej wsi - to po prostu czuć w powietrzu. Jest swojsko i zajebiście.

Nasz spożywczo-kulinarny dzień:

Przez większy okres pobytu, narzekaliśmy lekko na śniadania, gdyż były dość ubogie i raczej symboliczne. Jako, że to włoska misja, jedzenie i styl, również jest włoski. Ola wspomniała, że naród ten do śniadań nie przykłada większej uwagi co niewątpliwie jest faktem.

Przeważnie jedliśmy chleb tostowy (innego pieczywa nie ma) z margaryną (nic innego nie ma) z dżemem śliwkowym lub pomarańczowym (innych nie ma). Wcześniej jedliśmy płatki owsiane z bananem i mlekiem, ale jak płatki się skończyły, zrozumieliśmy, że to któryś z wolontariuszy musiał je przywieźć. Po dziś dzień nie uraczyliśmy ich więcej...

Od początku pobytu Ola miauczała, że brakuje jej jogurtu i sałaty - czego faktycznie brakowało. Przeszło tydzień temu, przyjechała nowa grupa wolontariuszy.it - weteranów, którzy regularnie odwiedzają misję. Są to: Silvia - zakaźnik, Toto - chirurg plastyczny, Alex - dentysta, Max - chirurg ogólny wraz z żoną, Marią Grazią, Luciano - chirurg ortopeda wraz z żoną, Francescą. To właśnie ona, ku naszemu zaskoczeniu, zaczęła robić naturalny jogurt z mleka, które jeszcze słychać jak muczy 50m za oknem. Dziś, chleb tostowy z margaryną i dżemem jest więc tylko opcją, obok dostojnej misy aksamitnego, przenaturalnego jogutru spożywanego z kawałkami mango i bananów, rosnących 100m od jadalni, cierpliwie dojrzewających w równikowym słońcu. Cóż...

Każdego ranka uśmiechnięta mordka Oli mówi sama za siebie - lipy brak, lipy nie ma.

Pomiędzy posiłkami, naszych dwóch, świetnych kucharzy, Kreto wraz z Jacksonem szykują nam przękąski do kawy. Są to czasami słodkie placki mączne, Mandazi przypominające polskie racuchy (które uwielbiamy) oraz babka lub, jak kto woli, biszkopt - zawsze na stole.

Niestety, ale z kawą wstrzelili się idealnie w nasze gusta. Zawsze pełny, duży termos, świeżo parzonej, kenijskiej kawy z ogromnej mocci. Do tego, zawsze z boku, pełny termos, świeżego, nie przerwanie muczącego za oknem, gorącego mleka. Jest ciężko...

Kuchnia ma tygodniową rozpiskę posiłków, więc niby łatwo się domyśleć, co danego dnia będzie. Na szczęście nasi mistrzowie kuchni, często nas zaskakują przeróżnymi wariacjami dań, na tyle skutecznie, że za każdym razem, odkrywając kateringowe naczynia z posiłkiem, towarzyszy nam dreszczyk emocji i podniecenia. Zwykle osoba wcielająca się w Vasco da Gamme, Krzysztofa Kolumba lub Magne Masny zdaje krótką relację, coś ala: no będzie grubo...

Obiad gotowy jest na godzinę 12:30 i zwykle tak staramy się jeść.

Wiele dań ma bardzo polskie smaki, jak np. kapusta na słodko czy zupa jarzynowa.

Z popularniejszych zapychaczy stosowany jest przefantastyczny Wali, lokalny ryż kokosowy z drobnymi dodatkami i przyprawami, Ugali (twardo-sprężysta masa przypominająca w strukturze kaszę manną, trochę nijaką w smaku) - ordynarny zapychacz, wyjebiste frytki ze słodkich ziemniaków okraszone przyprawami oraz, nasze ulubione Chapati. Z tymi plackami, wielkości polskiego naleśnika, spotkaliśmy się po raz pierwszy w sierocińcu. Jedno ze zdjęc przedstawia trzy starsze dziewczyny, siedzące przy stole umorusane w mące - robiły właśnie Chapati. Tamtejsze placki były jednak smaczniejsze, gdyż smażone, czy może trafniej, pieczone były na specjalnej, wypukłej blasze. Tutaj smażone są jednak na patelni i w zależności, który z kucharzy je przyrządza, są odpowiednio tłuste lub mniej tłuste. Ola woli mniej, mi jednak bardziej przypadła wersja z większym połyskiem.

W konsystencji są dość twarde jak na placka, pszeniczno-ciemne, miejscowo mocniej przyrumnienione, lub lekko przypalone - co dodaje fantastycznego, ognistego posmaku. Same placki są neutralne, mączne, lekko słodkie. Doskonale nadają się do zup jarzynowych, gdzie należy je rozrywać rękoma na niewielkie cząstki wielkości kęsa [rwie się chapati na kawałeczki i wrzuca do zupy - co dzięki temu, że placki są smażone na margarynie, nadaje jej świetnego maślanego posmaku! (przyp. O.)]. Świetnie komponują się z warzywami, z wyżej wymienioną kapustką, itp.

Bardzo smaczną, regularną pozycją jest gotowana cukinia pocięta w talarki. Często z marchewka w wodnym sosie - ten widok zawsze cieszy.

Jako, że w przygotowanych daniach, rzadko można zastać coś mięsnego, jako uzupełnienie diety w proteiny przygotowywane jest np. Githeri. Są to różne typy fasol, ciecierzycy, kukurydzy i połączeń. Wygląda to przeważnie jak, pewnego rodzaju gulasz, czy coś na wzór. Z wyglądu mało zachęcające, ale przeważnie bardzo dobre [co zabawne na początku ten widok był mało zachęcający, ale teraz kiedy już znam ten smak spodobał mi się też wygląd. Pacjenci jedzą obiad koło 11.30-12.00, kiedy ja zazwyczaj przygotowuję wypisy. W momencie, gdy widzę, że na oddział wjeżdża wielki gar Githeri robię się nagle zadziwiająco głodna (przyp. O.)]. Mukimo, to inny przykład. Można w nim znaleźć słodkie ziemniaki, kukurydzę (ziarno kukurydzy jest 2-3x większe od europejskich standardów i zawsze niedogotowane - a może tak ma być?..) i Plantains. Jest to odmiana bananów, która jest zielona, skórkę należy obierać nożem, a w smaku nie mają nic wspólnego ze standardowym, żółtym bananem. Zastosowaniem bliżej mu do kartofla.

Bardzo miłym akcentem, ze strony kucharzy okazał się bezproblemowy stosunek do naszego wegetarianizmu. Przygotowują nam zawsze dodatkowo jajko (które tak, tak, słychać jak pieje 50m za oknem), jeśli w zestawie znajduje się jakieś mięso. To mega miłe [zazwyczaj też, kiedy do obiadu przygotowują zupę na mięsie obok stoi przygotowany drugi mały garnek z jarską wersją dla nas. Słodkie. (przyp. O.)].

Wspominając wcześniej o jogurcie i sałacie, w następstwie pojawienia się wolontariuszy.it, pojawiła się również i sałata(!). Ja osobiście, miłośnikiem sałaty nie jestem, ale ta zasmakowała mi bardzo. Ale jak te zielone liście uszczęsliwiły Olę - to możecie sobie tylko wyobrazić. Przez pierwsze dni, jedząc ją, milczała. Później łapiąc się na tym i śmiejąc sama z siebie, że smakuje jej ona tak bardzo, że odłącząła się na moment od rzeczywistości. Osobiście to potwierdzam.

Przy sałacie koniecznie trzeba wspomnieć o pomidorach. Zawsze przygotowane, umyte z boku na talerzu czekają na chętnych, jako uzupełnienie każdego posiłku. Przed okresem sałatowym, wkrajaliśmy pomidora do talerza, oblewając olejem i drobniutko soląc. Klasyk, ale jaki...

Dziś natomiast, klasyk pomidorowy mieszany jest z poszatkowanymi, delikatnymi liśćmi sałaty. Okraszany pieprzem czarnym, solą morską i dostojnie namaszczany olejem słonecznikowym po to (!), aby było zjawiskowo.

Często na stole pojawia się Sukuma Wiki - fantastyczny szpinak na ciepło o lekko słodkim, szczawiowym posmaku z delikatnym aromatem trawy. Naprawdę kozak!

Podobnie uwielbianą rzeczą jest fasola szparagowa - nieco cieńsza niż ta w Polsce. Przygotowywana jest w royco, bardzo charakterystycznej przyprawie, o mocno herbacianym smaku. Jednego dnia, któremuś z kucharzy, najwyraźniej, sypnęło się tego tyle, że nie mogliśmy jej zjeść. Smak herbaty był tak intensywny, że byliśmy w stanie uwierzyć, że była ona ugotowana w czaju. Z ciekawości zapytaliśmy kucharza czy to prawda. Miło uśmialiśmy się przy tej sytuacji, a do dziś dzień, royco jest stosowana w eleganckich, subtelnych dawkach.

Kolację jemy o 20:00. To następny, inny posiłek obiadowy - różnicy nie ma, tylko pora inna. Co również nas cieszy, gdyż jest to kolejna chwila kulinarnego uniesienia w ciągu dnia i ten sam dreszczyk emocji przy unoszeniu wiek naczyń kateringowych.

Jednym z ulubieńszych, tychże momentów jest odkrycie Samosas. Są to trójkątnego kształtu, smażone na głębokim oleju, specyficzne ciastka z wszelakim nadzieniem. Opisałbym je jako połączenie 20% polskiego pieroga (za ideę), 50% chińskiego spring rollsa (za ciasto i nadzienie), 10% curry (za smak), 10% coś innego i ostatnie 10% dla własnego bezpieczeństwa (jeśli ktoś się ze mną nie zgodzi) [ja z kolei uważam, że to skrzyżowanie wietnamskich sajgonek i indyjskich samosów, zresztą wydaje mi się, że są potomkami tych ostatnich (przyp. O)]. Mocny akcent indyjski bardzo nas cieszy, a to, że nasi ulubieni kucharze przygotowują nam wersje wegetariańskie, cieszy nas jeszcze bardziej, gdyż nadzienie ze słodkiej kapusty jest przefantastyczne. Rozpływa się w ustach [słodka kapusta plus chilli to fantastyczne połączenie! (przyp. O.)].

Absolutnym zwycięzcą w kategorii rozkurwiacza kulinarnego okazała się pasta z awokado sporządzona przez Olę. Parę dni temu trafiły na nasz stół idealnie dojrzałe, przewielkie, przefantastyczne awokado [zaczął się sezon i jestem w siódmym niebie! (przyp. O.)]. Takich w Europie nie ma! Moja przyszła żona, bez namysłu chwyciła za nóż, sprawnym ruchem rozkroiła owoc awokado, wyłyżeczkowała zawartość do talerza. Przyprawiła subtelnie solą, pieprzem, chilli, olejem i...

Radosława Z. nie było... Zajadając się małymi kęskami, z pośród mruczenia, niebyłem w stanie wydusić z siebie nic innego jak tylko mało eleganckie "o kurwa...".

To było wydarzenie na skalę światową o świeżo, zielono-żółtym kolorze. Absolutny mistrz. Byłem, krótko mówiąc, zadowolony(!).

Co niedziele, razem z Braćmi jemy wspólny posiłek u nich w jadalni (jest znacznie większa).

Omawiamy miniony tydzień, dyskutujemy o planach na przyszły itp. - przy czym żartów nie brakuje. Atmosfera jest miła.

Standardowo, na niedzielną kolację przygotowywana jest tradycyjna, włoska pizza z zupą groszkową - Ndengu. Pizza, na przemian jest na cienkim lub grubym cieście, raczej mało przyzdobiona dodatkami. Zazwyczaj jest to tylko przyprawiony, wyrazisty sos, trochę sera z kawałkami bakłażana [wyśmienita! (przyp. O.)]. Nazwałbym ją raczej pizzo-wypełniaczem, ale sprawne połączenie z pomidorami, sałatą lub innymi rzeczami dostępnymi na stole daje bardzo zadawalające rezultaty. Jest miło.

Ogółem, jedzenie jest arcydzielem w swojej prostocie, którą tak bardzo doceniamy (gdy niektórzy.it marudzą, że brakuje im np. parmezanu). Nieskomplikowane i genialne, nieprzesadzone, sprawnie wyważone, bardzo dobrze skomponowane, świetnie doprawione - smaczne.

Na koniec, koniecznie muszę napisać o wspomnianych już wcześniej owocach mango, bananach, papajach (te mamy na standardzie pod ręką) i innych.

W jadalni, zawsze z boku jest koszyk (lub dwa) wypełniony tymi właśnie owocami, skrupulatnie uzupełniany, aby zawsze było. Ciężko opisać doznania smakowe. Banany są przepyszne. Papaje rewelacyjne (czasami zdarzy się lekko śmierdzące, ale nadal dobre, i nie możemy dojść w czym rzecz [nie wiem dlaczego, ale kiedy papaja jest za bardzo dojrzała zaczyna niebezpiecznie przypominać zapachem treść żołądkową (przyp. O.]). Rewolucją, i tym samym bezprecedensowym faworytem owoców zostaje mango. To zjawisko, a nie owoc. Rzadko zdarza się dzień, w którym nie jemy choć jednego, tego rajskiego daru. Po zjedzeniu pierwszego mango w Afryce, po przebudzeniu się ze śpiączki smakowej, Ola z pełną powagą stwierdziła, że Ewka musiała połakomić się na ten właśnie owoc, a nie jakieś tam jabłko...

Nie sposób jest opisać smak, rewolucję aromatu, niesamowity kolor, tą sprężystą, mięsistą konsystencję... To zaledwie nic do wstępu, opisując ten owoc.

Niech Mango będzie z wami.

R.

[77nights]

Kuchnia.

[77nights]

Cottolengo Shamba.

[77nights]

Kici, kici.

Słowem wstępu, chcieliśmy przeprosić za ostatnią ciszę. Praca, obowiązki, drobne czynności i - już w tym wypadku - należyty relax zajmują nam 103% dnia, ale wszystko idzie w dobrym kierunku. Dni są bardzo ciepłe, jedzenie coraz przefantastyczniejsze (z Oleńką co dnia doznajemy ostrych, kulinarnych szoków, uniesień w milczeniu nad finezyjnymi, arcybogatymi smakami dań), czas leci szybko i wspólnie odliczamy czas do urlopu nad Ocean Indyjski do Mombasy - pod koniec tego miesiąca. Białe plaże, palmy i mało orzeźwiająca temperatura wody kusi nas coraz bardziej - nie możemy się doczekać [tym bardziej, że ostatnio obydwoje pracujemy coraz więcej i zaczynamy już tęsknić za słodkim "nicnierobieniem" (przyp. O.)]!

Dziś przy standardowym myciu zębów moich chłopaków, przy rozmowach z Paulem zamieniliśmy słowo na temat zwierząt.

Mianowicie, dziś w nocy, około piątej obudziło nas donośne szczekanie psa Brata Beppe, Tofiego.

Mi natomiast wydawało się, że cały hałas poprzedzony był ucieczką jakiegoś zwierza. Cieżko opisać te kroki, ale wydawało się, że mogło to być nieco większe zwierzę od psa, z pazurami. Dźwięk dość charakterystyczny, gdyż przebiegło ono samotnie tuż pod naszym oknem po twardej nawierzchni. Dodatkowo fakt, iż cholerny Tofik nie mogł się uspokoić przez następne pół godziny, wzmocnił moją ciekawość. Zapytałem więc Paula, co to za czworonóg mógł bezczelnie się szwędać po zagrodzonym terenie misji w środku nocy i nas, ot sobie wkurwiać..

Zdaniem jego, najbardziej prawdopodobna mogła być samotna hiena - gdzieś odłączona od stada. Podobno jest tu ich dość sporo i dość często można doświadczyć ich obecności. Na szczęście dla ludzi, hieny są bardzo płochliwe i nie stanowią dużego zagrożenia. Opowiedział jednak historię mężczyzny sprzed kilku lat, który to został pozbawiony połowy twarzy (od, mniej wiecej oka, do ucha - wliczając oba). Tak Paul tłumaczył zachowanie hien: kiedy mają coś w pysku, to wyrywają i uciekają. Tym razem śniadaniem okazała się twarz tego mężczyzny.

Innym razem - opowiadał dalej - kilka lat temu, przywieziono do Cottolengo ofiary ataku lwa. Bodaj trzy w tym jedna krytyczna.

Przed przybyciem cywylizowanego człowieka, na okolicznych terentach zamieszkiwały wszystkie, egzotyczne gatunki afrykańskiej zwierzyny. Obecnie przeniesiono je do rezerwatów.

Opowiedział jedną historię zaczynając:

- Mój ojciec, kiedy był młody...

Lwy były bardzo przyjazne człowiekowi, nie atakowały ludzi a, ewentualnie, tylko się broniły.

Mówił, wracając samotnie nocą przez sawannę, bardzo często lew potrafił eskortować człowieka przez całą drogę. Stawał jak ty stanąłeś, szedł jak ty szedłeś - aż bezpiecznie dotarłeś do domu. W zamian oczekiwał jedzenia. Czyż to nie fantastyczna symbioza?!

Ponad to, nawiązując do hien, dowiedziałem się, że lwy raczej niechętnie jedzą mięso.

Z upolowanej zwierzyny wypijają krew i jeśli są na prawdę głodne, dopiero połakomią się na porządnego, krwistego stejka.

Zażartowałem do Paula, że to jakby winkiem się raczyli - królowie. A resztę ofiary, czyli jakby nie patrzeć całą ofiarę minus krew, wyjadają hieno-podobne zwierzęta.

A teraz biorę aparat, zawijam kiecę i lecę.

R.

[77nights]

Sawanna w Taraka. 12.01.2014

[kliknij zdjęcie, aby powiększyć i zobaczyć opis]

[77nights]

Sawanna w Taraka. 12.01.2014

[kliknij zdjęcie, aby powiększyć i zobaczyć opis]

[77nights]

Jestę chirurgię.

Wczoraj miałem przyjemność zrobić kilka zdjęć na sali operacyjnej.

Zdjęcia na moim blogu w większym rozmiarze:

http://suicideseafood.tumblr.com

A przechodząc przez Oli oddział..

[77nights]

Las Tuuru.

Jakiś czas temu rozmawialiśmy z Roberto o niezwykłym projekcie wodnym jednego z Braci powstałym w lesie Tuuru. [We wczesnych latach 60tych włoski zakonnik Giuseppe Argese rozpoczął pracę nad systemem mającym doprowadzać wodę do domu dla niepełnosprawnych dzieci w Tuuru. W ciągu 27 lat stworzył akwedukt Nyambene, który rozciąga się na długość ponad 250 km i zapewnia 250 tysiącom ludzi 8 milionów litrów wody dziennie. Brat Argese stworzył swój system na bazie licznych tuneli i kanałów sprowadzających wodę z małych strumyków i rzek do dużych zbiorników, co zapewnia stały dostęp do wody, nawet w porze suchej, ludziom którzy do tej pory musieli iść kilka dni, by zdobyć kilka litrów wody (przyp. O.)]. Ustaliliśmy, że chcemy tam pojechać.

Udaliśmy się w wyprawę mocarnym Land Cruiserem, na pokładzie z Elisą, Valentiną, Laurą, Oleńką, mną (R.) i kierowcą Josephem. Za radą Roberto dobrze przygotowaliśmy się na wyprawę. Zrobiliśmy dużo kanapek, wzięliśmy wodę i nasze ulubione "baby bananas", które szczęśliwym trafem dzień wcześniej pojawiły się w naszej kuchni (Są to miniaturki bananów, mniej słodkie i trochę bardziej twarde, a w smaku mają pewną nutę truskawki - są fantastyczne. Mieliśmy okazję spróbować ich u Sióstr zakonu Cottolengo koło Nairobi w pierwszą noc spędzoną w Kenii).

Wyjechaliśmy około dziewiątej rano udając się na wschód. Droga zajęła nam niecałe trzy godziny. Zrobiliśmy postój w kościele na szybką toaletę i (!) ku naszemu zaskoczeniu, udało nam się kupić dwie butelki czerwonego wina. Warto w tym miejscu nadmienić o naszej czystej jak kryształ abstynencji. Od czasu opuszczenia pokładu boeinga 777, który - nota bene! - został wyprodukowany w stanach zjednoczonych US oraz A, nie tknęliśmy ani kropelki - bo, po prostu nie ma czego tknąć..

Pnąc się stale pod górę, sukcesywnie wjeżdżaliśmy w co raz to bardziej prawdziwie tropikalny busz! Droga była wyboista i wąska, dość ciemna jak na porę dnia i warunki panujące "na zewnątrz". Momentami wyglądała jak rów szerokości samochodu, zakrywający go po dach. Drzewa, krzaki i pnącza szczelnie okrywały drogę czasami tworząc poszarpany tunel. Las był tak gęsty, że wszystkie drzewa były porośniete rozmaitą roślinnością. Nie mówiąć już o jakimś skrawku odsłoniętej ziemi - tylko wyjeżdżona droga. Pierwszy raz widziałem liany leniwie dyndające z drzew.

W końcu dojechaliśmy do miejsca, gdzie czekał na nas przewodnik, który miał nam pokazać główne elementy systemu wodnego stworzonego przez "cichego człowieka" (podobno taki pseudonim miał włoski braciszek-architekt). Na początku zaprowadził nas do malowniczo położonego sztucznego zbiornika wody. Tu już można było dostrzec pierwsze systemy rur wyrastające z ziemi. W tym miejscu mieliśmy okazję poznać kameleona Ryszarda w jego naturalnym środowisku. Nieznany nam dotąd gatunek kameleona z trzema rogami na głowie. Faktycznie zmieniał kolory, a w dotyku był jakby z miękkiej gumy [Ja też nie mogłam się powtrzymać i musiałam złapać go za ogon. Zachowywaliśmy się jak dzieciaki na widok tego biednego stworka. (przyp. O.)]. Kameleon Ryszard był nielada gratką!

Następnie pokazał nam główne źródło wody systemu - wodospad, który sprawiał rajskie wrażenie. Zdjęcia poniżej opiszą go najlepiej.

Las w tym miejscu był niesamowity i jednocześnie przerażający - myśl o samotnym wydostaniu się z niego była, delikatnie mówiąc, słaba. Promienie słońca wpadały przez szczeliny gęstych koron drzew, przedzierając się i rozświetlając wszelkie pnącza i porosty, tylko część padała gdzieś na mcho-podobną powierzchnię ziemi. Za dnia było pięknie, noc jednak zaowocowałaby pewną śmiercią: jak nie przez jakieś, ciul wie jakie zwierzę, to ze strachu atak serca murowany.

[Jednak jedną z ciekawszych rzeczy, które tam zobaczyliśmy był podziemny tunel, który pomógł nam zrozumieć na czym polega fenomen całego systemu wodnego. Weszliśmy do niego wpół zgięci, zaopatrzeni w latarki i przez jakiś czas szliśmy, aż dotarliśmy do... ściany. Przez chwilę staliśmy osłupieni, po czym zauważyliśmy, że ze ścian skapuje, kropla po kropli, woda, która następnie ścieka do rynienki. Takie malutkie "strumyczki" łączą się później w większe i prowadzone są rurami do zbiorników. Robi wrażenie. (przyp. O.)].

R.

P. S.

A propos wina. Postanowiliśmy, że ten niesamowity kenijski trunek pozostawimy sobie na specjalną okazję - taką właśnie wydawała się nam kolacja wigilijna. Byliśmy bardzo podekscytowani, jednak szybko okazało się, że 'trunek' ma niewiele wspólnego z dobrym winem, poza nazwą (i to, jak głosił dumnie napis na etykiecie szczep Barbera!) i kolorem. Dla mnie było to dosyć zabawne doświadczenie, ale Radkowi na chwilę popsuło humor. [Miałem ochotę na wino o pełnym smaku, o wikwintnej nucie, o zapachu promieni słońca, o WYDARZENIU, które zabierze nas w podróż po afrykańskich wzgórzach, malowniczo porośniętych po horyzont winoroślami, bezstresowo dojrzewających w równikowym klimacie... Skończyło się jednak na miejskiej latrynie, toaletach bez desek i znudzonej pani klozetowej żądającej dwa pięćdziesiąt, przypatrując się tobie jakby rentgenowskim wzrokiem, badając jelito grube w celu naliczenia dodatkowych pięćdziesięciu groszy za poważniejszą usługę. To był mokry policzek na świeżo ogoloną twarz - a nie wino.. (przyp. R.)]

O.

[77nights]

Akwedukt Nyambene w lesie Tuuru.

[Kliknij w zdjęcie, aby przeczytać opis.]

[77nights]

Nowy rok.

Życzymy wam spojrzenia na zwykłe rzeczy w inny sposób, tak aby zobaczyć w nich coś niezwykłego i umieć się nimi codziennie zachwycać na nowo. Dużo uśmiechniętego spokoju i niesamowitego roku 2014!

O.i R.

PS. Wczorajszy wieczór spędziliśmy w niesamowity sposób. Po kolacji wdrapaliśmy się na dach z kocem, butelką wina i lornetką. Mieliśmy szczęście - niebo było bezchmurne, a noc bardzo ciepła. Koło 1.30 tutejszego czasu udało nam się zobaczyć nasz cel - Krzyż Południa (Crux). Podziwianie gwiazd na równiku jest zachwycające! [Brak smogu, łun i blasku miast czyni niebo idealnym do obserwacji nocnych. Znajdując się na równiku, mamy największą prędkość kątową na ziemi przez co niebo, zauważalnie szybciej przesuwa się po sklepieniu niebieskim, a gwiazdy rysują równe linie w płaszczyźnie równika sunąc od wschodu do zachodu. (przyp. R.)]

Dziś mieliśmy wolny dzień i za namową brata Beppe wyruszyliśmy na poszukiwanie wodospadu na rzece Kithati. Brat wytłumaczył jak dotrzeć do miejsca, gdzie mamy poprosić o dalszą pomoc. Szczęście nas nie opuszczało - po drodze spotkaliśmy mężczyznę, który jest salowym na oddziale męskim i zaprowadził nas na miejsce. Towarzyszyło nam też dwóch chłopców, którzy na początku patrzyli na nas nieco nieufnie, ale po tym jak poczęstowaliśmy ich ciastem chętnie pozowali do zdjęć. Wodospad był przepiękny. Podobał nam się tak bardzo, że zostaliśmy tam trochę za długo, czego rezultatem jest to, że jesteśmy obydwoje pięknie opaleni na czerwono (co wzbudziło pełne zdziwienia pytania pracujących tu Kenijczyków - w kółko dopytywali się: OK. Dziś było dość słonecznie. Ale czemu jesteście czerwoni?).

O.