Things Fall Apart

The stars that carpets the night sky, the moon that watches us in our sleep, and the sun that greets us in the morning will soon also fall apart.

[tadeonlyone-blog]

Tiyaking nakabatay ito sa temang nais palutangin sa gagawing pagtatanghal. Maaaring gumamit ng orihinal na kathang akda. Tiyaking mabasa at lubos maunawaan ang paghahanguan ng seleksyon.

Pangalan ng mga karakter upang maging gabay sa mga manonood para mabilis ang pagkilala ng papel ng bawat puppet.

Ang maraming tauhan ay dapat maiwasan sapagkat ito’y nagdudulot ng kalituhan.

Upang magagabayan ang puppeteer sa pagtatanghal, dapat bumuo ng iskrip, maglaan ng deskripsyon para sa kilos at galaw para sa puppet at maging sa bilis at bagal at maging ang damdamin sa gagawing pagsasalita ng mga diyalogo.

Hanggat maari’y gawing computerized ang pinal na kopya ng iskrip. Naka-double space at bold and pangalan ng karakter.

[tadeonlyone-blog]

Pagtatanghal ito na panteatro na ang gumaganap ay isang puppet, ito ay bagay na walang buhay at kinokontrola at ipinakikilos ng isa o higit pa sa isang puppeteer. Ang iba’t ibang uri nito ay:

Finger Puppet Isinusuot lamang sa isang daliri; kindergarten ang kadalasang ginagamitan nito.

Sock Puppet Nalikha gamit ang medyas.

Hand Puppet Tinatawag din itong glove puppet. Pinakikilos ito sa pamamagitan ngpaglalagay ng kamay ng puppeteer sa loob nito particular sa may bahagi ng ulo.

Carnival Puppet Ito’y isinusuot sa buong katawan ng puppeteer. Ito’y tinatawag ring body puppet at madalas makikita sa mga parada.

Backlight puppet Higit na napalulutang ang ganda ang mga kilos at kulay rito dahil sa epektong nalilikha ng ilaw. Hindi nakikita ang puppeteer rito at nakasuot ng itim.

Marionette Tinatawag na string puppet. Ito’y nakalutang gamit ang mga tali.

[tadeonlyone-blog]

ang pamangkin ni Doña Victorina at kasintahan ni Isagani ngunit ang nakatuluyan ay si Juanito Pelaez. Pinaniniwalaang nagpakasal siya kay Juanito dahil hindi niya maatim ang pamumuhay ng noo’y kasintahang si Isagani kung sakali’y silang dalawa ang magkatuluyan. 

Para sa akin kung mahal mo talaga ang isang tao, hindi na mahalaga kung anuman ang estado ng buhay niya. Dahil hindi naman ito ang batayan ng inyong pagmamahalan kundi kung paano kayo makitungo sa isa’t isa. Ngunit hindi maipagkakailang marami pa ring taong katulad ni Paulita. 

[tadeonlyone-blog]

ang bunsong anak ni Kabesang Tales na namasukan kina Hermana Penchang at itinuturing siyang makasalanan nito palibhasa’y hindi siya marunong magdasal. ginamit niya ang perang nalikom mula sa pamamasukan sa pagtubos ng kanyang amang hinuli. Napasakanya ang agnos sapagkat ibinigay ito ng kanyang kasintahang si Basilio. Namatay siya dahil tumalon siya mula sa bintana ng simbahan upang makawala sa mga kamay ni Padre Camorra. 

Kapansinpansing isang mabuti at mapagmahal na anak si Juli. Matulungin din siya dahil naghanap siya ng kahit anong paraan upang maitubos lamang ang kanyang ama. Maituturing siyang huwaran at sana’y tularan siya ng mga kababaihan.

[tadeonlyone-blog]

ang ama ni Kabesang Tales at ingkong nina Juli at Tano. Sa kanila nakitira si Basilio noong napariwara ito. Dahil sa sinapit ng kanyang pamilya, napipi siya. Isa rin siya sa mga indiong sumanib kay Simoun upang kalabanin ang mga prayle at ang pamahalaan. Siya ay namatay nang barilin umano ng kanyang sariling apong si Tano. 

Kawawa ang kanyang naging kapalaran. Marahil ay hindi kinaya ng kanyang katawan ang lahat ng pangyayari kaya siya napipi, na posible naman talagang mangyari sa totoong buhay. Sana namay wuhaw nating dibdibin nang husto ang ating mga problema nang sa gayo’y hindi tayo matulad kay Tata Selo.

[tadeonlyone-blog]

ang ama ni Juli na nais lamang magkaroon ng karapatan sa pagmamay-ari ng lupang sinasakahan ngunit inaangkin ito ng mga prayle. Pinababayad siya ng 20-30 pisong buwis ngunit nang minsa’y hindi siya nakapagigil at nagpasyang hindi magbayad, dinakip siya. Tinubos siya ni Juli at naging rebelde udyok ng pagkakataon. Siya ay naging kanang kamay ni Simoun.

Hindi na mapigilan ni Kabesang Tales ang kanyang pagkamuhi sa mga prayle kaya sumanib na siya kay Simoun na noo’y naghihintay lamang na masilaw sya galit na nagbabadya.

[tadeonlyone-blog]

ang pamangkin ni Padre Florentino at matalik na kaibigan ni Basilio. Isa siyang makata at tagapagtaguyod ng Akademya ng Wikang Kastila. Siya’y kasintahan noon ni Paulita Gomez na pamangkin ni Doña Victorina na may ayaw sa mga indio. Si Isagani ang naging dahilan kung bakit hindi na naman nagtagumpay ang plano a rebolusyon ni Simoun sapagkat nang  nalaman niyang isa palang bomba ang lampara, hinagis niya ito sa ilog.

Marahil ay maraming galit kay Isagani sa ginawa niya ngunit nagawa lamang niya yun nang dahil sa pag-ibig kagaya nang lahat ng nagawa ni Simoun o kaya ay ni Basilio para sa mahal nila. Hindi naman natin masisisi ang mga taong labis ang pagmamahal sa kanilang katipan na nagagawa nila ang lahat. 

[tadeonlyone-blog]

ang anak ng pantay nang paang si Sisa at kapatid nang yumao na ring si Crispin. nakitira siya noon kina Tandang Selo ngunit umalis din upang hanapin ang kanyang ina. Kinupkop siya ni Kapitan Tiago kapalit ang pag-aaral. Hindi niya alam na kaya lamang siya pinag-aral ng medisina ay upang malunasan niya ang mga manok na ipansasabong ni Kapitan Tiago. Siya rin ang kasintahan ni Juli. Si Basilio ay matapang at mapagmahal na anak at kapatid. Kailanma’y hindi sumagi sa kanyang isipang ginagamit lamang siya ni Kapitan Tiago. Hanggang sas huli naging mabait at maalaga lamang siya sa kanya dahil mayroon siyang uang na loob dito. Naging rebelde lamang siya nang nakalabas na siya mula sa kulungan sa kasalanang wala siyang kinalaman. 

Nakakapanlumong isipin na maraming tao ang nasa kulungan dahil sila ay nasasakdal sa kasalanang hindi naman nila ginawa habang ang mga totoong may kagagawan nito ang malayang nakakapaglakad sa ating lipunan. Ito marahil ang isa sa mga dahilan kung bakit nais nilang sumanib sa mga rebelde dahil sa kawalan ng hustisya sa mundo. 

[tadeonlyone-blog]

Si Crisostomo Ibarra na nagbalik matapos ang labintatlong taon bilang isang mang-aalahas at kilala bilang ‘Kardenal Moreno’ dahil siya ang punong tagapayo at kaibigang matalik ng Kapitan Heneral. Siya ay nagbalik upang maghiganti sa mga prayle at mga Kastil. Pinukaw niya ang damdamin ng mga naapi na maghimagsik, sa pamamagitan ng pagsang-ayon sa pang-aapi at inudyukan ang kasakiman. Nilikom niya ang mga indiong handang mag-aklas laban sa pamahalaan. Ngunit dalawang beses itong naudyok. Alam niyang huhulihin na siya kaya bago pa man mangyari yun uminom na siya ng lason at namatay matapos magkumpisal kay Padre Florentino. 

Sa naging kapalaran ni Simoun ipinapahiwatig na hindi sang-ayon si Rizal sa rebolusyon na pinlano. Dahil kailanman hindi solusyon ang gumawa ng masama upang maghiganti sa masamang nagawa sa iyo noon. At kahit na mabuti ang iyong intensyon basta ba’y mali ang iyong pamamaraan ng pagkamit nito ay hindi ka talaga magtatagumpay. 

[tadeonlyone-blog]

Ang nobelang ito na isinulat ni Jose Rizal ay nagsimula sa paglalakbay ng isang Bapor Tabo. Dito ipinakikilala si Simoun, Basilio at Isagani. Si Simoun,  ang nagbalatkayo bilang isang mayamang alahero ay ang bida sa Noli Me Tangere na si Crisistomo Ibarra. Taglay nito ang poot at layong makapaghiganti upang maligtas si Maria Clara sa kumbento. Siya'y naglunsad ng mga plano uoang pahinain at bulukin ang pamahalaan para maging sanhi ng isang himagsikan. Kabilang si Basilio sa mga masinop at lihim niyang kinuntsaba. 

Ang kauna-unahang balak niya'y manhumagsik at manggulo ng isang pulutong. Sa kasamaang palad,  lahat ng planong ito'y hindi natuloy sapagkat nalaman niyang patay na si Maria Clara. Ngunit hindi nawalan ng lakas si Simoun. Patuloy siyang nagpaplano. Nagkaroon siya ng pagkakataon sa kasal ni Juanito  Pelaez at Paulita Gomez kung saan dadalo ang lahat na makapangyarihan sa pamahalaan. Niregaluhan ni Simoun ang ikinasal ng isang magarang lamparang may hugis granada na kasinlaki ng ulo ng tao. Lingid sa kaalaman ng lahat, ang ilawang ito'y nagtataglay ng granada na kapag itataas ang mitsa upang paliwanagin ay sasabog ito. Sa kasawiang palad at sa pangalawang pagkakataon, hindi natuloy ang balak na ito ni Simoun sapagkat nalaman ni Isagani ang maitim na balak na ito at mabilis niyang inihagis sa ilog ang lampara. 

Matapos ang pangyayari, namundok si Simoun dala ang kaniyang mga alahas at nakipagkita kay Padre Florentino. Nangumpisal si Simoun at pinatawad naman ng pari. Uminom si Simoun ng lason upang hindi mahuli ng mga guardia sibil na buhay. Nagwakas ang nobela nang ihagis ng pari ang kayamanan ni Simoun sa dagat at umasang matatagpuan iyon at magagamit para sa kabutihan ng taumbayan.

[tadeonlyone-blog]

But Ekwefi did not hear these consolations. She stood for a while, and then, all of a sudden, made up her mind. She hurried through Okonkwo’s hut and went outside. “Where are you going?” he asked. “I am following Chielo,” she replied and disappeared in the darkness.

Things Fall Apart, Chapter 11

[tadeonlyone-blog]

Ekwefi

Ang unang babaeng inibig ni Okonkwo ngunit wala pa itong kakayahang hingin ang kanyang kamay sa kawalan ng doteng ibibigay. Napakasal siya sa iba subalit nagkaroon sila ng alitan ng kaniyang asawa na naging dahilan ng kanyang pagtakas at paglapit kay Okonkwo na noo’y may asawa na rin. Siya ay naging ikalawang asawa ni Okonkwo at sawimpalad na makapiling ang kanyang nagiging supling. Isa lamang ang nabuhay sa sampung sanggol na kanyang iniluwal. Kaya abot langit na lang ang saya niya nang sa kanila inatasang mamalagi si Ikemefuna na itinuring niya na ring parang tunay na anak. Labis rin and kanyang pagdadalamhati nang nalaman niyang kamatay ang inihatol sa kanyang “anak” na si Ikemefuna.

Hindi man nabuhay lahat ang mga anak ni Ekwefi, inilalarawan niya pa rin ang isang mabuting ina. Maalaga siya kay Nyowe at nagawa niya ring ituring na totoong anak si Ikemefuna. Sana’y marami pang ina ang katulad niya na pantay ang pagmamahal sa kanyang mga anak at sa mga anak-anakan.

Maligayang araw ng mga Nanay! :) 

[tadeonlyone-blog]

One of the men behind him cleared his throat. Ikemefuna looked back, and the man growled at him to go on and not stand looking back. The way he said it sent cold fear down Ikemefuna’s back. His hands trembled vaguely on the black pot he carried. Why had Okonkwo withdrawn to the rear? Ikemefuna felt his legs melting under him. And he was afraid to look back. As the man who had cleared his throat drew up and raised his machete, Okonkwo looked away. He heard the blow. The pot fell and broke in the sand. He heard Ikemefuna cry, “My father, they have killed me!” as he ran towards him. Dazed with fear, Okonkwo drew his machete and cut him down. He was afraid of being thought weak.

Things Fall Apart, Chapter 7

[tadeonlyone-blog]

Ang binatilyong napagkasunduang ipambayad-pinsala upang maiwasan ang pagdanak ng dugo sa pagitan ng Umuofia at isang karatig nayon. Namalagi siya kina Okonkwo at naging malapit na rin siya sa kanila. Itinuring siyang tunay na anak nina Okonkwo at Ekwefi sa hindi namamalayang tatlong daang lumipas ngunit dumating ang balitang gagawaran na siya ng hatol. Siya ay kinitlan ng buhay ng kanyang “ama” na si Okonkwo.

Inosente sa mundong inaapakan, hindi mawari ni Ikemefuna kung bakit siya pinatira sa Umuofia. Hindi siya nagkaroon ng kalayaan at karapatang malaman ang kanyang sasapitin sa kamay nila.Siya ay namuhay nang mapayapa sa loob ng napakaikling panahon lamang sapagkat ang mundong inakala niya’y mahalaghag ay punung puno pala ng mga lihim at kataksilan na naging dahilan ng kanyang pagkamatay.

Napakasakit isiping marami pa rin sa atin ang parang nakahawla. Na ang mga magulang nating nagbigay buhay sa atin pa mismo ang nag-alis sa ating kalayaan at karapatang mamuhay. Ang buhay na dapat sana ay atin ay pagmamay-ari pala ng iba.

[tadeonlyone-blog]

Ang panganay na anak ni Okonkwo na ikinakahiya niya sapagkat naihahalintulad niya ang mga katangiang taglay ng kanyang ama rito. Palagi siyang pinangangaralan ng kanyang ama dahil pangarap ni Okonkwo na umunlad at maging malakas siya upang maitaguyod niya ang kanilang pamilya.

May mga bagay talaga na kahit gaano man natin ito abutin ay sadya talagang hindi para sa atin. Nahanap ni Nyowe ang kanyang lugar sa bisig ng mga Puti nang niyakap niya ang Kristiyano. Doon tanggap ang mga itinuring na mahina at ang mga itinakwil ng lipunan. Sa tamang panahon, matatagpuan din natin ang lugar na nakalaan para lang talaga sa’tin. Kung saan hindi na natin kailangang magpanggap at ikubli sa lahat ang mga katangian nating tila kinasusuklaman ng mga mapanghusga. Huwag sana tayong mapagod maghanap. Darating at darating din tayo roon.

[tadeonlyone-blog]

Ama ni Okonkwo na labis niyang kinamumuhian sapagkat ito ay duwag, tamad, walang pangarap sa buhay, at pabaya sa pamilya.Namatay siya at iniwanan ng responsibilidad ang kanyang pamliya na bayaran ang kanyang mga utang. Ang mga katangiang taglay niya ang naging dahilan ng matinding kagustuhan ni Okonkwo na magsumikap upang umunlad siya sa buhay.

Nagkalat pa rin ang mga taong katulad ni Unoka sa mundo natin ngayon. Ang mga tamad at walang pakialam sa anumang mangyari sa kanilang buhay. Ang mga namatay na walang nagawang makabuluhan sa mundo. Isa ka ba sa kanila? Ano pa ang hinihintay mo, humayo ka at abutin ang iyong mga pangarap sa buhay! 

[tadeonlyone-blog]

How do you think we can fight when our own brothers have turned against us? The white man is very clever. He came quietly and peaceably with his religion. We were amused at his foolishness and allowed him to stay. Now he has won our brothers, and our clan can no longer act like one. He has a put a knife on the things that held us together and we have fallen apart.

Okonkwo