#ibniteymiyye

[teneres]

Casiye Suresi 18. Sonra (Ey Muhammed) seni din hususunda apaçık bir şeriat sahibi kıldık. Sen ona uy, bilmeyenlerin hevâ ve heveslerine uyma.

Bir kimse, Allah'ın Rasul'une indirdiğiyle hüküm vermek vacip ve gerekli değildir diye inanıyorsa, bu kişi hiç bir şüpheye yer olmaksızın kafirdir. Zira her kim, Allah'ın indirdiğine tabi olmaksızın, O'nun hükmünden dönerek, insanlar arasında kendi görüş ve düşüncesine göre hüküm vermeyi helal sayar ve uygun bulursa, o kimse kafirdir. Her hangi bir toplum ve ümmet düşünün ki, adaletle hükmetmeyi, evet sadece böyle yapmayı emretmektedir. Ancak bazen bu, toplumun dininde (inançlarında) adalet, onların büyüklerinin, önde gelenlerinin ileri sürdüğü görüşler olabilir. Hatta bunun daha ötesi de vardır. Böyle yapan kimselerin bir çoğunun müslüman olduklarını ya da İslama mensup bulunduklarını da görebiliriz, hatta öyledir de. Bunlar bulundukları toplumların adet ve töreleriyle, ortaya koymuş oldukları hükümlerle hükmederler de, Allah'ın hükmüyle hükmetmezler. Tıpkı bedevilerin cahili gelenekleri, adetleri ve taklidleri gibi. İşte kendilerine itaat olunan emirler, Kitab ve Sünnet'e önem vermeksizin, kendisiyle hüküm verilmesi gereken şeyler, kendilerinin öngördüğü hükümler olursa, işte bu küfürdür. Aslında bir çok insan müslüman olmuştur. Buna rağmen hala aralarında sürdürdükleri hükümler, hakim kimselerin öngördüğü gelenekler, adetler ve hükümler olmaktadır. Şayet bunlar, Allah'ın indirdiğinin dışında bir şey ile hüküm vermenin kendileri için caiz olmadığını bilirlerse, bir şey denemez. Aksine böyle değil de, Allah'ın indirdiğinin hilafına olan şeylerle hükmetmenin helal olduğunu kabul ederlerse, işte bunlar kafirlerdir.

|| Ahmed b. Abdulmunim el-Hanbeli (rahimehullah) , Minhacus Sunne

[teneres]

Şeyhulislam İbn Teymiyye (rahimehullah) şöyle demiştir;

İnsanların pek çoğu Nebevi bilgilerin çoğunun silindiği, hatta Allah'ın, peygamberi vasıtasıyla gönderdiği kitabını tebliğ edecek kimsenin kalmadığı yerlerde ve zamanlarda yetişmiş olabilir. Bu yüzden çok kimse Allah'ın, peygamberi vasıtasıyla gönderdiği şeyleri bilemez, orada bunları kendilerine tebliğ edecek kimse de olmayabilir. Bu durumda olan kimseler tekfir edilmez. Bu sebeble müçtehid imamlar, ilim ve iman ehlinden uzak köylerde yaşayıp da bu açık ve mütevatir hükümlerden herhangi bir şeyi inkar eden ve yeni müslüman olan kimselerin bu bilgileri öğreninceye kadar tekfir edilemeyecekleri konusunda ittifak etmişlerdir.

|| Mecmuul Feteva, 11/407

[teneres]

Eserleri incelediğinde de görüleceği üzere Şeyhülislam İbn Teymiyye'ye nispet edilen "Zahir (açık) meselelerde cehalet özrünü kabul etmediği " görüşü hiçbir dayanağı olmayan yanlış bir iddiadır. Çünkü O, meselelerin açık ve kapalı olması durumunun göreceli, zaman ve mekana göre değişken olduğunu, şimdi zahir olan bir hükmün, başka bir zamanda kapalı olabileceğini, burada kapalı olan bir hükmün, başka bir yerde açık olabileceğini net olarak belirtmiştir.

Şöyle der:

Bir şeyin dinden zaruri olarak bilinmesi izafi/göreceli (kişiye göre değişken) bir iştir. İslam'a yeni girmiş veya ilim bölgesinden uzak bir yerde yetişmiş olan kişi, bu meseleleri zorunlu olarak bilmek bir yana, mücmel (genel) olarak bile bilmeyebilir.

Mecmuu'l Feteva, 13/118

Yine şöyle der: Bir meseleyi işiten kişinin yanında o konunun bilinip bilinmemesi, zanni veya kat'i (kesin) olması ya da onun kabul edilip edilmemesi konusu veya onu inkâr edenin tekfir edilip edilmemesi meselesi, şahısların ve ahvellerin (durum/hal) farklılığı nispetince değişiklik arz eder (gösterir)

Mecmuu'l Feteva, 6/61

Başka bir yerde ise şöyle der: Bir meselenin kat'i (kesin) veya zanni olması izafi (göreceli/kişiye göre değişken) durumlardandır. Bu, tıpkı bir adamın yanında Rasul (sallallahu aleyhi ve sellem)'den işittiğinden dolayı bir meselenin kat'i (kesin) olarak bilinmesi, diğer bir adamın yanında ise bu haberi işitmediğinden dolayı meselenin kat'iliği (kesinliği) bir tarafa onu zanni bile saymaması gibidir.

Mecmuu'l Feteva, 23/347

Hafız Muhaddis İbn Hacer el-Askalani'nin Nuhbetu'l-Fiker isimli eserinin bazı şerhlerinde alimler şu kaydı koymuştur:

Dinde bilinmesi zaruri olan meselelerin bilinme zaruretini yitirme sebeplerinden birisi de küfür ve zulümden dolayı hakkın insanlara tebliğ edilememesidir.

[teneres]

Hakikat şu ki imamların mutlak olarak söyledikleri sözler ve evvelkilerin mutlak olan Şer'i naslar hakkında düştükleri hatalı durumun aynısı olan bir duruma düştüler. Onları ne zaman görseler "Kim şunu söylerse kafirdir" sözünü duydular ve akabinde belirtilen o sözü söyleyen herkesin kafir olduğuna itikad ettiler. Halbuki tekfirin belirli bir kişiye indirgenmesi belli şartların tahakkuk edip ve yine belli engellerin de ortadan kalkmasına bağlıdır. Mutlak tekfir ise şartları bulunmadıkça ve engelleri ortadan kalkmadıkça belirli muayyen kişiler için sabit olmaz.

Böylelikle ortaya çıkmaktadır ki mutlak ifadeli bu tekfir lafızlarını ıtlak eden İmam Ahmed ve bu genel hükümleri belirten tüm alimler, Cehmiyye fırkasından küfür sözlerini bizzat söyleyenler dışında kimseyi tekfir etmediler. Çünkü bir sözü söylemeye çağırmak, onu söylemekten daha büyüktür. Söyleyeni ödüllendirmek ve terk edeni cezalandırmak ise bu sözü söylemeye çağırmaktan daha büyüktür. Bununla birlikte İmam Ahmed, Cehmi olan ve vu fiilleri işleyen halifeye ve kendini hapsedip dövenlere dua etmiştir. Onlar için istiğfar edip, hakkını helal etmiştir.

İslam'dan çıkmış olsalardı onlar için istiğfar etmek caiz olmazdı. Çünkü kafirler için istiğfar etmek Kur'an, sünnet ve icma ile caiz değildir. İmam Ahmed'in ve başka imamların bu sözleri, Kur'an'ın mahluk olduğunu ve ahirette Allahu Teala'nın görülemeyeceğini söyleyen Cehmiyye'den muayyen kişileri tekfir etmediklerini gösterir.

İmam Ahmed'in bu konuda muayyen kişileri tekfir ettiğini belirten sözler de nakledilmiştir. Ancak bir konuda O'ndan farklı iki görüşün aktarılmış olması tartışma götürür bir meseledir. Yahut mesele tafsilata inilerek ele alınır ve muayyen kişileri tekfiri, onlar için şartların tahakkukuna ve engellerin de ortadan kalktığına kanaat getirmesine hamledilir. Bunlardan muayyen olarak tekfir etmediklerinin tekfir edilmeme sebebi de onlar için gerekli şartların bulunmaması ve engellerin ortadan kalkmamasına hamledilir.

Bu meselenin delilleri ise Kur'an, sünnet, icma ve muteber görüşlerdir. Bu meseleye Kur'an'dan delil şu ayetlerdir: "Hata ettiğiniz hususlarda sizin aleyhinize bir durum yoktur." Yine şöyle buyurur: "Rabbimiz hata edersek bizi bundan mesul tutma."

Sünnet'ten delil ise Sahih'te geçen ve Allah'ın kudretinden yana cehaletiyle şüpheye düşen ve Allah'ın kendisini tekrar diriltemeyip azap etmemesi için cesedinin yakılıp küllerinin savrulmasını emreden adamın kıssasıdır. Bu hadis ise yakini ilim ifade eden mütevatir bir hadistir. O'nun düştüğü bu hal ise iki azim asla (asıl olan) dönük bir durumdu.

Birincisi: Allahu Teala'nın her şeye kadir oluşuna taalluk eden Allah'a iman meselesidir.

İkincisi ise: Ahiret gününe imana taalluk etmesidir ki bu Allah'ın ölüleri tekrar diriltmesi ve onlara hak ettiklerini vereceği gündür. Bununla birlikte o, mücmel manada Allah'a ve ahiret gününe iman etmesi ve Allah'ın günahları nedeniyle ona azab edeceğinden korkması sebebiyle mağfiret edilmiştir.

Şüphesiz ki iman kısımlara ve bölümlere ayrılmaktadır. Kesin olarak bilinmektedir ki bu bapta hata yapanların ekserisinin Allah ve Rasulu'ne bir miktar da olsa imanları bulunmaktadır.

Her kim Allah ve Rasulü'ne iman eder de işitmemiş olmasından veya işittiği halde tasdiki gerektirmeyen bir yoldan gelmesinden veya kendisiyle mazur sayılabileceği bir te'vil nedeniyle başka bir manaya itikad etmesinden dolayı Rasulullah'ın getirdiği bazı şeyleri bilmez ve tafsili olarak o şeylere iman etmezse bu kişi Allah'ın kendisine mükafat vereceği, Allah ve Rasulüne iman edenlerden kabul edilir. Muhalefeti halinde tekfir edileceği şeylerde ise hüccetin ikame edilmemesi nedeniyle o meselelerde de iman etmiş sayılır.

Şeyhulislam İbn Teymiyye, Mecmuu'l Feteva 12/487

[teneres]

İmanın aslı kalptedir. O, kalbin sözü ve fiilidir; ikrar, tasdik, sevgi ve bağlılıktır. Kalpte ne varsa onun gereğinin organlar üzerinde görünmesi gerekir. Organlar onun gereğince amel etmediği zaman yokluğuna veya zayıflığına delalet eder. Bu sebeple zahiri ameller kalbin imanının bir gereğidir. Bunlar kalpte olanın tasdikidir, onun delili ve şahididir. Bunlar mutlak imanın tamamının bir şubesidir ve bir kısmıdır. Fakat kalpte olan, organlarda olanın aslıdır.

Nitekim Ebu Hureyre (radıyallahu anh) şöyle demiştir;

Kalp hükümdar, organlar onun askeridir. Hükümdar iyi olursa, askerleri de iyi olur. Hükümdar kötü olursa, askerleri de kötü olur.

Şeyhulislam Ahmed ibn Teymiyye el-Hanbeli - Mecmuu'l-Feteva, c.7, syf.644

[teneres]

Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur;

Ümmetim yetmiş üç fırkaya ayrılacak, bunların içinden bir fırkası ehl-i necat (kurtuluş fırkası) olacaktır.

Ashab: "Yâ Rasulallah, o kurtulan fırka hangi fırka olacaktır?" diye sorunca, şöyle cevap vermiştir;

Benim sünnetimden şaşmayanlar kurtulanlardan olacaktır!

İmam Tirmizi, İman, 18;

İbn Mace, Fiten, 17

Kurtuluş fırkası olmaya insanların en layığı ehli hadis ve's-sünne'dir. Onlar için Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) dışında kendisine taassub ile tabi olunacak kimse yoktur. Onlar O'nun sözlerini, hallerini en iyi bilenlerdir. Sahihi ile sakimini ayırt ederler. Bu hususlarda fekahet sahibi imamlardır. Onlar Rasululah (sallallahu aleyhi ve sellem)'in sözleri ve davranışlarının manalarını en iyi bilen kişiler ve tasdik etme, uygulama, bu esaslara yakınlık gösterenleri dost bilme ve onları sevme, düşmanlık besleyenleri düşman edinme gibi yönlerden sünnete en fazla uyan kimselerdir. Onlar, mücmel ve müphem olan sözleri ve görüşleri, Rasulullah'ın getirdiği kitab ve sünnete arz ederler. Eğer bir söz ve görüş, Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)'in getirdiği esaslar içinde yoksa, onu asla dinin esaslarından saymazlar ve sözlerinin hulasası kılmazlar. Bilakis kendisiyle Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)'in gönderildiği Kitab ve Sünnet'i, itikad ve itimad ettikleri asıl kabul ederler.

Şeyhu'l-İslam Ahmed ibn Teymiyye el-Hanbeli, Mecmuu'l-Feteva 3/347