Afgelopen vrijdag heb ik een praatje gehouden voor de nieuwjaarsreceptie van de lokale GroenLinks afdeling in Volendam. Dit ging over de verschillende manieren waarop onze privacy geschend wordt. Er is helaas (voor zo ver ik weet) geen video van mijn praatje, ik heb wel mijn tekst.
Waarschijnlijk hebben de meeste van jullie wel het een en ander meegekregen over de afluisterpraktijken van onder andere de NSA die recent naar buiten zijn gekomen door de klokkenluider Edward Snowden.
Dit betreft het afluisteren van nagenoeg alle verkeer op het internet tussen nagenoeg iedereen. Van alle websites die je bezoekt tot alle emails die je stuurt en video gesprekken die je voert, zelf videochats. Bijna alle manieren waarop je met je collega's vrienden en geliefden kan communiceren zijn niet privé maar hebben een derde deelnemer.
Nu kan je denken, ik doe toch niet zo veel op het internet, of tenminste, niets waar ik me zorgen over hoef te maken. Prima, je bent niet de enige met die gedachte, het is ook een best logische gedachte, het blijkt alleen niet helemaal waar te zijn.
Er zijn namelijk een hoop gevallen bekend waar mensen die niets hadden te vrezen toch in de problemen zijn gekomen. Hierbij kun je denken aan de personen waar de NSA medewerkers een oogje op hadden (het opzoeken van informatie over je al dan niet wederzijdse geliefde was zo populair dat ze er een code term voor bedachten, LOVEINT, oftewel love inteligence) maar dat is waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg. En wat te denken van mensen die nu nog niet als terrorist worden gezien maar in een veranderende wereld plots wel als gevaarlijk aangemerkt worden?
Daarnaast is bekend geworden dat de NSA actief protocollen als SSL probeert zwakker te maken door er achterdeurtjes in te bouwen, zodat zij overal binnen kunnen komen. Echter iedere goede hacker kan je vertellen dat het enige veilige systeem een systeem is waar niemand omheen kan, ook niet iemand met een special wachtwoord. Het is niet de vraag OF er misbruik van deze zwaktes wordt gemaakt door kwaadwillende partijen zoals corrupte overheden of criminelen maar alleen WANNEER zij deze zwaktes ontdekken en gaan gebruiken.
Maar deze paar ongelukkige gevallen staan dan toch wel tegenover een heleboel terroristische aanslagen? Nee, volgens de eigen cijfers van de NSA hebben zij met hun gigantische spionage programma niet 1 terroristische aanslag kunnen voorkomen. Sterker nog, het vermoeden bestaat dat ze doordat ze zo druk waren met het zoeken naar de speld in hun steeds groter wordende hooiberg, de normale informatie, verkregen via informanten en spionnen, hebben genegeerd waarmee serieuze aanslagen hadden kunnen worden voorkomen.
Nu kan je denken, prima, Amerika, gek land, ik stel die roadtrip over route 66 nog even uit, maar zo'n vaart zal het bij ons in Nederland toch niet lopen?
Dat zou je verbazen.
Er worden momenteel door onze minister van veiligheid en justitie een aantal wetten doorgedrukt die onze vrijheid in belangrijke opzichten inperken, hij won dit jaar daarvoor voor de vierde keer de Big Brother award, uitgereikt aan de persoon die de privacy van de Nederlandse burgers het ergst schend.
Deze prijs won hij door het instand houden van de bewaarplicht die internet providers (ziggo en upc bijvoorbeeld) verplicht om gegevens over al het internet verkeer van alle gebruikers te registreren en op te slaan. Want zoals Ivo het zegt: "we kunnen van te voren geen onderscheid maken tussen verdacht en niet verdacht"
Door zijn hackplannen, waarmee ieder apparaat (de wet stelt geen landsgrenzen) verbonden aan een netwerk door de politie gehackt mag worden. Hierop heeft de politie overigens al een voorproefje genomen met een stuk spyware dat ook door Dictators gebruikt wordt om protestanten te onderdrukken.
Ivo's reden voor het doorvoeren van deze vrijheid inperkende maatregelen? Cybercrime, Jihadisme en Kinderporno. Toevallig zag ik gister [de dag na de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs] een uitvoerig betoog van Ivo's baas, onze Minister-president, Mark Rutte, dat haaks staat op de overtuiging van Ivo. Hij zei namelijk dat wat we vooral NIET gingen doen was onze vrijheid laten afpakken door de acties van terroristen.
Vaak verwisselen we tijdens een aanslag vanuit onze angst een stuk vrijheid voor een schijngevoel van veiligheid, laten we hopen dat Rutte zijn woord houd en Ivo terugfluit of tenminste streng beteugelt houdt.
Goed, nu weet ik dat wij hier ook een aantal gemeente politici hebben zitten. Laat mijn laatste onderwerp nou net wat zijn waar zij volgende week direct mee aan de slag kunnen!
De gegevens die de overheid over ons beheerd in het digitaal klantdossier zijn op te vragen via Suwinet. Suwinet kan al jaren door de gemeentes geraadpleegd worden om zo bijvoorbeeld te achterhalen hoeveel iemand verdiend om zo te zien of hij in aanmerking komt voor een uitkering. Vanwege de decentralisatie van een aantal zaken is hier 1 januari echter nog een hoop extra informatie bijgekomen.
De regels omtrent deze toegang zijn bij de meeste gemeentes zo slecht toegepast dat bij een controle in 2013 slechts 4% van de gemeenten zich aan alle 7 normen voor toegang hield. Misbruik gaat hier van redelijk onschuldig, het opzoeken van het salaris van de voetballers van het Nederlands elftal tijdens het WK in 2010, wat denk je, zouden ze toevallig net een uitkering hebben aangevraagd? Tot zeer ernstige gevallen waar de gegevens over het bezit en inkomen van een burger zijn doorgespeeld aan een drugsdealer.
Ik zou graag wat betreft het Suwinet een de bal bij de aanwezige mensen van GroenLinks leggen, duik er eens in, stel eens wat vragen over de situatie in Volendam en zorg dat wij straks bij de enkele gemeentes horen die wél hun zaakjes op orde hebben.
Bronnen/aanvullend leesmateriaal
De correspondent over Suwinet: https://decorrespondent.nl/1703/Als-stagiair-opzoeken-wat-de-baas-verdient-bij-de-gemeente-kan-het/52377468-4a8847c4
Verslag van de Big Brother awards, vooral de manier waarop Ivo Opstelten het allemaal afdoet als grap is vrij wrang: https://www.bof.nl/2014/12/20/terugblik-op-de-tiende-big-brother-awards-bbax/
Waarom je wél iets te verbergen hebt: https://decorrespondent.nl/209/Nee-je-hebt-wel-iets-te-verbergen/6428004-ab2d5fc2
LOVEINT, het gigantische afluisterapparaat van de NSA gebruiken om te zien of je vriend of vriendin vreemd gaat: http://www.slate.com/blogs/future_tense/2013/09/27/loveint_how_nsa_spies_snooped_on_girlfriends_lovers_and_first_dates.html