#bellek

[elestirenadam]

Günün kitabı: Marina Warner, Bir Zamanlar Bir Ülkede... Masalların Kısa Tarihi, Yapı Kredi Yayınları.

Warner, masallar konusunda Calvino'dan bir alıntı yapıyor. Masallar Calvino'ya göre ‘avutucu fabl’lardır ve fakirlikten, kötü davranışlardan ve baskıdan kurtulma umudu sunarlar. Yine Warner'e göre masallar umut taşırlar. Öykülerde umut mucizelerini ortaya çıkaran vasıtalar, bir geleneğe bağlı olarak yönel inanç sistemlerinden doğdukları için yöreden yöreye değişiklik gösterirler. Gelenek hayali birimler içerebilir ama aynı zamanda tarihten de izler taşırlar: Bir yanda periler ve gulyabaniler bir yanda baştan çıkarıcı kadınlar ve üvey anneler. Warner ayrıca Walter Benjamin'in masallarda büyü yoluyla elde edilen adaleti beğendiğine dikkat çeker. Benjamin'in sonunda karanlık kötücül güçler yerine ‘kurnazlığın ve yüksek umutların kazanmasının umut verdiği’ yorumunu yaptığını hatırlatır. Warner kadın ve masal konusuna da dikkat çekiyor kitabında. “Peri masallarında kadınlar (dişiler) kötülükte önde gelirler.” tespitini yapıyor, ki haklıdır. Bana sorarsanız masal, geçmişte geçse de gelecektir. Masal hem toplumların belleği hem erdem ve ahlak birikimi hem de hayal dünyasının genişliğidir. Masal, ütopyası olanların, üretken ve yaratıcı toplumların ürünüdür. Didaktiktir. Verdiği dersler ile nasıl bir toplum istediğini gösterir. Bir toplumun masalı ne kadar çoksa, kültürel hazinesi o kadar geniştir. Masal sözün gücüdür. Bir dilin gücü, masallarla bile ölçülür. Masalsız toplumun ne geçmiş hikâyeleri vardır ne de geleceğe dikebileceği ağaçları. Masalı olanın kökü sağlamdır. Masallar halkın saflığını, yüce gönüllülüğünü, paylaşım kültürünü, sevme tarzını, kolektif bilincini yansıtırlar. Kişisel bir şey anlatmak isterim. Biz çocukluğunu 90’larda yaşayanlar olarak belki son şanslı nesillerden biriydik. Gerçi her önceki kuşak kendini böyle nitelendirir. Hayır, masal bitti demiyorum. Aksine çeşitlenen, sayısı artan, nitelikli, yaşa ve gelişime göre daha uygun kitaplar var artık. 90 kuşağı bu kadar çeşitli masala ve çocuk kitaplarına sahip değildi belki. Bu da bizim şanssızlığımız olabilir. Fakat şanslı olduğumuz nokta şuydu: Televizyon, bilgisayar, tablet gibi araçlar hayatımıza geç girdi. Biz bir ara türdük. Teknolojiyi de gördük, sokakların tadına da vardık. Evet, belki sokaklar bugünküne göre daha güvenliydi. Bu anlamda hem çocukluğumuzu daha sosyal yaşadık hem de masalları mahallenin çocukları olarak topluca büyüklerimizden dinleyebilme şansına eriştik. Küçük şehirde yetişmiş kendim adına bunu söyleyebilirim en azından. Ananemin taraçasında, salkım salkım üzümlerin altında –biraz da sivrisinek ısırıkları eşliğinde- yüksek, tahtadan divan üzerinden masallar anlatışını ve ondaki tadı hiç unutamam. Şimdiki çocuklar belki ailelerinden dinleyebiliyorlar masalları fakat bu da alafrangalaştı. Batı filmlerindeki yatmadan önce çocuklarına kitap okuyan modern aileler var şimdi. Çocukların belki de toplu masal dinleyebildiği tek yer okullar artık. Ne olursa olsun masalsız yaşayamayız. Kökü sağlamlaştırmak için daha çok masal yaratmalıyız.

[dilhunbiri]

Akıl, duyguları yenemez, bir duygu yalnızca daha kuvvetli bir duygu tarafından alt edilebilir veya onun yerini alabilir.

[uzunburakefendi]

. "İnsan hayatı bir bozgundur. Adına hayat denen bu önlenemez bozgun karşısında bize düşen yalnızca onu anlamaya çalışmaktır. İşte, roman sanatının varoluş nedeni de budur." syf.19 . "Unutuş karşısında güzel sanatların her biri farklı bir konumda bulunur. Bu açıdan bakıldığında, şiirin ayrıcalıklı bir yeri vardır. Baudelaire'in bir sonesini okuyan, tek kelimesini bile atlamaz. Eğer onu severse, defalarca okuyacaktır, hatta belki de yüksek sesle okuyacaktır. Çılgınca severse ezberleyecektir. Lirik şiir belleğin kalesidir. Buna karşılık roman, unutuşun karşısında derme çatma biçimde berkitilmiş bir şatodur. Yirmi sayfayı bir saatte okuyorsam, dört yüz sayfalık bir roman yirmi saatimi alacaktır, yani bir haftamı. Bütün bir hafta boş olduğumuz enderdir. Okumalar arasına günler girebilir ve işte o zaman da unutuş tezgâhını kuruverir. Ama unutuş sadece molalarda işbaşı yapmaz, hiç ara vermeden, sürekli olarak okumaya da eşlik eder; daha sayfayı çevirirken, az önce okuduğumu unutuveririm; aklımda sadece daha sonra olacakların anlaşılması için gerekli olan özet gibi bir şey kalırken, bütün ayrıntılar, küçük gözlemler, hoş söyleyişler çoktan silinip gitmiştir. Yıllar sonra, bir gün içimden bir dosta bu romandan bahsetmek gelecektir; işte o zaman belleklerimizin o okumadan sadece bölük pörçük bir şeyler saklayarak, o romanı her birimiz için birbirinden tamamen farklı iki roman halinde yeniden oluşturduğunu fark ederiz. Oysa, romancı romanını tıpkı bir sone yazar gibi yazar. Bakın ona! Gözlerinin önünde şekillenen kompozisyondan büyülenmiştir: Onun için en küçük ayrıntı önemlidir, onu bir izleğe, bir motife dönüştürür ve tıpkı bir fügdeki gibi sayısız tekrarlarla, çeşitlemelerle, göndermelerle tekrar tekrar geri getirir. Bu yüzden, romanının ikinci yarısının birincisinden daha güzel, daha sağlam olacağından emindir; çünkü bu şatonun salonlarında ilerledikçe, daha önce telaffuz edilen cümlelerin, daha önce sunulmuş temaların yankısı da gitgide çoğalacak ve ezgiler halinde birleşerek dört bir yanda çınlayacaktır." syf.147 #milankundera #perde #çeviri #ayselbora #canyayınları #kitap #neokuyorum #okumakiptiladır #okumahalleri #deneme #roman #şiir #unutma #bellek #füg #hayat https://www.instagram.com/p/CkB13xcNtIg/?igshid=NGJjMDIxMWI=

[yinedemeliha]

İnsansız anı yoktur. Var mıdır?

*edip cansever,

[chnusl72]

Çeyrek bir ömür için bu hafıza çok dolu . 🍂

[burakurnaz]

bilmeyen çocuklar bilmeliler

bir zamanlar, bu ülkede corona bira’nın twitter hesabını takip etmemizin bile ülkeden dolayı yasak olmadığı veya mesela efes pilsen’in kendi ismiyle internette var olabildiği zamanlar, bira.fm diye müthiş bir internet radyosu vardı:

sitenin ilk tasarımı böyleydi

siteye girip o eski radyoyu açmak için düğmesine basardık, önce bir hışırtı gelirdi, ardından da şarkılar çalardı. farklı modlara hitap eden kanalları vardı, her mod geçişinde hışırtı gelirdi. radyonun yanındaki buzlu bardaktan birayı içtikçe ekran bulanıklaşmaya başlardı. son zamanlarda bir de bunun rakılı olanını koymuşlardı.

yaşattığı tribin yanında facebook ortamı sayesinde kaliteli müzik kültürü oluşmasını da sağlamıştı. adminler, yorumlara anında cevap verirler müthiş sohbetler dönerdi. gezi direnişine destek verdikleri ekranı uzun zaman kaldırmamışlardı.

bu abilerden geriye eyvole kaldı, müzik kaldı, direniş kaldı, ruhumuz kaldı, belleğimiz kaldı ve işte aklımıza geldikçe ortamlarda size aktarıyoruz.

[wozwaldllik]

Bellek

 Alfabeyi icat ettikleri söylenen Fenikelilerin alfabesinde sesliler yoktu. Onlardan alfabe fikrini alan diğer Sami toplumlar İbraniler ve Araplar da alfabelerine "alef " ve "elif" dışında sesli harf koymadılar. Arıcak onlardan alfabe fikrini tevarüs eden Yunanlılar ilk kez seslilere de harf karakterleri vererek bugünkü modern alfabelerin yaratıcısı oldular. Bu nedenle, sesi bilinmeyen eski Fenike, İbrani ve Arap metinlerini okumak çok zordur, bazı hallerde mümkün değildir. Buna mukabil, Yunan metinleri aynı tür zorluklar sunmazlar.

  Fenikelilerde yazı ticaretin, Sami toplumlarda ise büyük ölçüde dinin aracıydı. Yunanlılarda, yazı herkesin malı oldu ve o nedenle ilk kez Yunanlılar demokrasi fikrini icat ettiler. Görülen o ki, alfabe ne kadar yaygın kullanılırsa o kadar sarih olmuş tarih içerisinde.

  Anıtlar oluşturmak da şehirleşen, yani toplum yaşamının önem kazandığı toplumlara has bir şeydir. Mesela, ölmüş olan Kül Tigin' e bir anıt dikmek göçebe Bilge Kağan'ın değil, o zaman dostu olan ve binlerce yıldır yerleşik düzende yaşayan Çin İmparatoru'nun aklına gelmiş, Orhun Yazıtları onun yolladığı Çinli ustalarca oluşturulmuştur.

Uygarlık ancak bellekle mümkündür. Belleği olmayan insanın nasıl zekâsı olamazsa; zayıf bir bellek, rahmetli Mustafa İnan'ın sık sık söylediği gibi, nasıl aslında aptallık emaresiyse, belleksiz toplumlar da uygar olamazlar. Uygarlık geçmişiyle birlikte bir bütündür. Geçmişini bilemeyen vahşi, uygarlık taklidine yeltendiği zaman bazen onu uydurmaya kalkar: Ancak gerçek tektir; bilimin görevi onu araştırmak, uygarlığınki de ona uymaktır. Bunu yapamayanlar vahşidir. Vahşetin de belleği yoktur.

             Celal Şengör, Aptalı Tanımak

[kiralslab]

Her Şeyi Hatırlamak İçin Hafıza Sarayı Tekniği Kullanın

Hiç önemli bir şeyi unuttuğunuz hissine kapılıyor musunuz? Belki de yeni iş arkadaşınızın adı ya da bir evcil hayvan mağazasına yol tarifi ya da varsayımsal ola

Hiç önemli bir şeyi unuttuğunuz hissine kapılıyor musunuz? Belki de yeni iş arkadaşınızın adı ya da bir evcil hayvan mağazasına yol tarifi ya da varsayımsal olarak, çalıştığınız merak uyandıran yayındaki bir sonraki makalenizin konusu. Hafıza sarayı, gerçekten şaşırtıcı miktarda bir şeyi hatırlamak için zaman kazandıran bir teknik. Giriş salonundan girin ve size etrafı gösterelim.