#observaties

[verlorentijden]

Observaties, 10/05/20 

Writer’s Blok 

[gedichtenoverdingen]

dat tranen warm zijn vind ik voornamelijk ironisch

ik denk niet dat het feit dat de natuur soms “hard” wordt genoemd betekent dat mensen dat automatisch ook zijn

filosofie is moeilijker dan wiskunde, maar vooral omdat we wiskunde hebben uitgevonden

kinderen zijn lang niet allemaal lief en puur en authentiek. soms zijn het meelopers, liegebeesten en jaloerse wezentjes

je kunt aan een hond vaak zien dat het de hond is van de eigenaar

ik vind alle “red je relatie”, “zo zorg je dat hij blijft” en “wat mannen zoeken in een vrouw” coaches, narcistische kapitalistische leeghoofden die teren op de onzekerheden van meisjes die minder naar hun vader hadden moeten luisteren

humor is geen laatste redmiddel maar wel een laatste pijnstiller voor als het niet meer te redden valt

als je te lang single bent en soulmuziek ondragelijk is geworden, is er altijd nog bluesmuziek

hoe minder keuzemogelijkheden hoe groter de kans dat je tevreden bent

de bijbel gaat voornamelijk over zelfbeheersing en ik hoop dat u weet hoe erg ik mijn best heb gedaan en dat mijn tekortkomingen, enkel het resultaat waren van liefde, onmacht of beide

als morgen alles voorbij is, hoop ik dat je nog één keer aan me denkt

[ochtendstorm]

Een mevrouw nam haar telefoon op. Ze antwoordde ‘met mij’. En ik denk dat dat iets is dat ik nooit ga kennen; die vanzelfsprekendheid dat je mij verwacht.

[stormvanwoorden]

De zon schijnt. Iemand wil zwemmen, maar niet alleen. Eén van de buren roept “hallo”, een andere vraagt om stilte. Niemand is het eens en wij weten het niet meer. 

[vervlogen]

Het gaatje in mijn sok knelt mijn kleine teen af of Hema II

Meestal hangt er iets verdrietigs rond oude mensen die alleen eten. Bij haar niet. De manier waarop ze haar servet vouwt en sla geduldig terug op haar broodje legt en de lange lepel in haar muntthee telkens opnieuw naar de kant van het glas duwt waar ze niet uit drinkt. Ze weet wat ze doet.

Zij heeft geen krant bij zich, zoals de meeste mensen in het restaurant. Zij leest de schaduwen van mensen in de ramen. In de hoek waar ze zit zijn aan beide zijden ramen. Als je voorbij de vensterbank en het dubbelzijdige glas kijkt, zou je uitkijken over de daken van Arnhem als er geen muren van winkelpanden voor hadden gestaan. Het dak van de McDonalds lijkt op dat van een observatorium en een van de raampjes is gebroken.

Het is net weekend geweest en er lopen minder mensen door de straten van de stad. Vandaag is het maandag en dan gaat ze met zichzelf uiteten in een wollen vestje dat ze niet zelf heeft gebreid maar als ze dat wel had gewild zou ze het hebben gekund. Het is het soort vrouw dat sokken breidt voor haar kleinkinderen. Ze weet ook dat haar kleinkinderen ze nooit aantrekken, maar dit bespaart haar de moeite om een ander cadeau-idee te moeten verzinnen. Ik zou haar sokken elke winter dragen. Ik denk aan de brieven die ik aan mijn oma schreef waarin ik vertelde dat ik volgende week mijn diploma moest halen maar dat ik niet met mijn hoofd onder water durfde te zwemmen. De manier waarop de vrouw de laatste druppels muntthee van haar lippen slurpt geeft me de indruk dat ze een gevorderd onderwaterzwemmer is. Onderwaterzwemmers hebben het niet nodig om badmeesters aanwijzingen te horen schreeuwen over het zwembad heen. Onderwaterzwemmers hebben een leven op de stille bodem. Liene en Suzanne delen tegenover mij twee stukjes taart en ik wil met de oude vrouw het koekje delen dat ze bij haar thee kreeg.

Mijn oma is dood en ik heb beloofd haar laatste trui af te breien. Ik kan niet breien. Ik kan slechts knoopjes leggen in de wol. Het tocht en ik loop rond met een gaatje in de wol die mijn hart warm moet houden. De vrouw staat op, doet haar jas aan, en laat haar koekje liggen naast het lege glas met naakte muntblaadjes.

[vervlogen]

Tuinkabouters of Hema I

Zij vouwt haar handen om haar kopje en hij draagt hem aan het oor. Een meisje met vijf stickers op haar gezicht lacht naar hen. Zij lachen niet terug. Ze zijn het soort mensen dat tuinkabouters koopt in tuincentra. Niet omdat ze tuinkabouters in hun tuin zetten, nee daar moeten ze niet aan denken. Ze kopen tuinkabouters als cadeautjes voor anderen omdat dat het item is dat je als eerst van alle items, die niet dood gaan wanneer je ze geen water geeft, tegenkomt in tuincentra. Hij leest een krant en zij leest de achterkant. Wanneer ze klaar zijn draaien ze hem om alvorens ze de bladzijde omslaan.

Ik sta op om thee te halen. Een man spreekt me aan en dacht dat ik iemand anders was dan ik bleek te zijn. Hij weet niet dat hij gelijk heeft. Het meisje naast me lacht harder dan ik dacht. Haar stem doet me aan de Efteling denken en ik weet niet waarom. Ze lijkt op alles wat ik zou willen zijn.

Wanneer ik terug kom bij de plastic stoel waar ik mijn jas over heb gehangen, staan de man en vrouw aan het tafeltje naast mij op. Ze laten de krant die ze samen lazen liggen. Zij vouwt haar handen om die van hem en hij draagt de plastic tas aan het handvat. Ze lachen samen niet naar het meisje met stickers op haar hoofd.

[ritheone]

Een voortdurende en teleurstellende waarneming.

Mijn overtuigingen zijn op een natuurlijke wijze gebaseerd op verschillende ondervindingen en waarnemingen wie uniek verbonden zijn aan het bestaan van mijn eigen wezen, verbonden aan wat zowel inmiddels bekend en ongekend is. Ik ben niet alles wetend en gelukkig maar anders zou het heel saai zijn, ik heb mijn beperkingen en daar neem ik genoegen mee. met soms als gevolg dat ik door de zure appel heen bijt. Telkens in mijn ogen blijkt het dat de mens in zijn verbindingen, die zich uit en relativeert met of tot een ander wezen, er vele verschillende conditionele termen blindelings verwacht of zelf opeist worden van een de ander persoon. Als mensen niet communiceren door openlijk en vertrouwend naar elkaar te zijn betreft; eigen behoeftes, termen, grenzen, en alle andere ontelbare variabelen hoe kunnen mensen elkaar dan hopen te begrijpen? Verwachtingen bijvoorbeeld kunnen ongezond zijn of dat zelfs worden, (hoewel dit conditioneel afhankelijk is van verschillende factoren, zoals de proefopstellingen van de relatie zelf),vooral omdat verwachtingen niet tot uiting komt tussen twee of meerdere personen, het zijn vooral blinde verwachtingen die daarom vaak tot beperkingen in allerlei soorten relaties tot stand komt. Mensen kunnen elkaar alleen in hun eigen gelimiteerde opvattingen begrijpen, volledig begrip is niet mogelijk omdat in mensen, een voortdurende en oneindige potentie schuilt voor hun eigen verdere ontwikkeling. Ik heb het persoonlijk waargenomen hoe meerdere personen, mij blijven aanschouwen voor een beeld dat behoort tot verleden tijd, wat eigenlijk niet relevant is tot het heden. En door de natuur van zulke beperkingen van observaties behorend tot verleden tijd, creëert men beelden die niet in gelijke stelling staan met het heden. En toch telkens beweert men elkaar te begrijpen, mensen die alleen moeite doen door bewuste pogingen kunnen dit bereiken, maar wie doet dit en wie doet dit niet? De omvang van vele relaties blijft daarom gebaseerd op inhoudsloze en lege context, misschien is men alleen maar egoïstisch zeker wel tot in een zekere zin. Het is van essentiële belang om een relatie voortduren te blijven evalueren met een objectieve visie, om de dieptegangen te analyseren hoewel als ik dit process onderga zie ik steeds helder in dat er niemand zonder enige uitzondering op deze wereld, wie mij ooit oprecht heeft gekend of gezien in hart en ziel maar bovenal heeft begrepen.  

[jurjenkvanderhoek]

DE DICHTERLIJKE VRIJHEID VAN HARRY DE JONG

Natuurlijk, ik ken het werk van Harry de Jong. Zijn observaties van het dagelijks leven waardoor hij spitsvondige regels aan het papier kan vertrouwen. Of beter kon toevertrouwen, want die puntige beschouwingen horen al een tijd tot zijn verleden tijd. In een viertal bundels spuide De Jong ooit zijn kijk op het leven. Van midden jaren 70 van de vorige eeuw tot een tiental jaren later. Het werd veel gelezen en geciteerd. Nu nog kom ik weleens in een geschrift een regel of twee tegen, waarbij ik denk dat het een Harry kan zijn. Twintig jaar later doet hij het dan nog eens dunnetjes over wanneer Harry de eer heeft zich dorpsdichter van de gemeente Heerenveen te noemen. Dan zijn het veelal rijmende dichtregels die op papier worden gezet, terwijl de eerdere kleine gedichtjes meestal verstoken zijn van rijm en metrum.

Daar de waarnemingen eigenlijk door de jaren heen niet aan kracht hebben ingeboet, besloot de schrijver een aantal ervan in een nieuwe bundel samen te brengen. Een bloemlezing, waarbij De Jong zelf het boeket heeft samengesteld. Dat is geen peulenschil, want zoek uit je eigen werk maar eens het betere van het beste. Alle zielenroerselen hebben belang en verdienen een plaats in een overzicht. Toch is er een rij van 79 treffende en geestige gezegden terecht gekomen in “Alsof doodgaan doodgewoon is”. De aanleiding voor deze titel vind ik op pagina 76: ‘Pas drie dagen/getrouwd en nu/zitten we al/doodrustig met een/wildvreemde kerel/te praten over wat/jij kunt beuren/als ik doodga./Alsof doodgaan/doodgewoon is.’

foto © Jurjen K. van der Hoek

In deze nieuwe bundel laat De Jong zijn bloemlezing uit eigen werk voorafgaan door wat anderen van zijn werk vonden. Grote namen als Simon Carmiggelt, Drs. P en Fons Jansen bogen zich destijds over zijn werk en konden het zeer waarderen. Het is wel een overmatige verheerlijking van hemzelf, terwijl het werk die aanprijzing naar mijn mening absoluut niet nodig heeft. Het leest wel lekker weg, want Harry heeft in proza tevens een goede hand van schrijven.

Maar terug naar mijn kennis van zaken. Aan de wieg van de eerste bundel heb ik gestaan. Althans aan de eerste druk van “Ze zullen er nog wat van denken” heb ik mogen meewerken. Nu is het boekje een ware collector’s item. De getekende omslag is uit mijn kroontjespen gevloeid. Ik ging daarmee voor aan de illustrator Peter van Straaten, die de bundel “Aan de overzijde bijt het beter” van tekeningen voorzag.

Notities noemt Harry de Jong zijn gedichtjes. Aantekeningen uit zijn leven van alledag. Soms geschreven vanuit de eerste persoon, de schrijver die beleeft wat wij alle als lezer zoal tegenkomen door de tijd. Maar ook als kritische beschouwer kijkend naar buurman of buurvrouw, die zaken aan het licht brengen die eigenlijk achter de gesloten deuren thuishoren. De Jong rekent ermee af in geestige bewoordingen, nauwlettende ondervindingen en scherpzinnige belevingen. Het is een aardigheid zijn blik te volgen, zijn schrift te lezen en te herkennen wat je al wel wist.

Vooral zijn kerkelijke opvoeding probeert Harry in kluchtige zinnen van zich af te schrijven. Soms druppelt er een zeker cynisme tussen de regels door. Maar helemaal wegcijferen lukt hem dit toch niet. Er is ergens een zaadje gezaaid en dat steekt krampachtig het kopje boven het maaiveld uit. Vermakelijk vind ik het dat enkele van die afrekeningen toch deze bloemlezing hebben gehaald.

De bundel laat zich niet in één adem uitlezen. Een dagelijkse observatie heeft recht op een wekelijkse uitleg. Eigenlijk past het werk uitstekend op een weekkalender, zodat de lezer enkele momenten meer de tijd krijgt het kernpunt op te pikken. Want dat is wat Harry de Jong heeft gedaan en wat ik met de woorden van Carmiggelt kan beamen: een gegeven verdampen tot alleen de essentie overblijft. Minder is meer. Uit de samenleving het wezen vatten. Van veelvoud eenvoud maken. Dat is wat ik lees: ‘Ik heb jou nog, maar jij hebt niemand meer’.

Alsof doodgaan doodgewoon is, bloemlezing uit vier bundels puntige observaties. Harry de Jong, 2019.